Navigatie

Startpagina‎ > ‎

Taanderij

 
 

Tanen samen met Museum Spakenburg en RTV-Bunschoten

 
 
Ambachtelijke Taanderij :

Het ambachtelijk tanen (conserveren met bruine taanvloeistof) van netten , touw- en zeilwerk ( en klompen en kleding ! ) in een ouderwetse met hout
gestookte koperen taanketel .
 
Alle touwwerk , netten en zeilen waren vroeger gemaakt van plantaardig matriaal : vlas , katoen , hennep , zijde ( ! voor netten om bot te vangen ) , manilla , sisal etc. . Aangezien plantenmatriaal snel gaat verrotten , zeker 's zomers bij hoge watertemperaturen kon dit binnen een week of 2 al gebeuren , hadden de vissers iets bedacht om dit tegen te gaan : het tanen !
 
Het tanen deed men met het ouderwetse Cachou ( kernhoutextract van de tropische Acaciaboom ) en voor 1850 met een aftreksel van eikenschors (het z.g.n. Run van eek) .
 
Dit tanen van netten , touwen en zeilen door de vissers van de vissersvloot van de Zuiderzee en Noordzee gebeurde tot 1960 een aantal malen per jaar . Een zeil of net ging dan i.p.v. 1,5 tot 2 jaar , wel 10 tot 12 jaar mee .
Het gevolg was dat aan boord van zo'n schip alles bruin was : de touwen , de zeilen , de netten , de kleding , de klompen , de koffie , de getaande koppen van de bemanning etc. .
 
Na 1960 was er geen noodzaak meer om te tanen , het kunststof deed zijn intrede .
Des ondanks zien we vele moderne oudewetse schepen nog steeds getuigd met bruine zeilen , alleen zijn ze nu van kunststof en we noemen ze nog steeds de Bruine Vloot !
 
Wij tanen tijdens onze demonstraties met cachou en stoken de taanketel met langzaambrandend eikenhout dat zo min mogelijk rookt en zo min mogelijk het millieu belast . Vroeger werd er zeker geen eikenhout gestookt , dit was veel te kostbaar en het eikenhout gebruikte men liever voor andere zaken . Onder de taanketel werd alleen sloop- en afvalhout en turf gestookt , ongeverfd of geverfd : millieu bestond toen nog niet !
Een andere veel gebruikte brandstof was turf en dan vooral het in de turfschepen verkruimelde doorgevallen turf onder uit het ruim , wat een stuk goedkoper was dan hele turf .
 
Onze taanopstelling is die van een zoetwatervisserman of een kleine zoutwatervisser , hun bootje waren klein en hun zeilen , fuiken , netten en touwwerk ook .
Zij taanden met deze opstelling zelf terwijl de met veel grotere schepen uitgeruste zoutwatervissers zich verenigd hadden in grote taanderijen ( 1 van de eerste cooperatievormen ter wereld ) met grote taanketels ( tot wel 3,5 meter doorsnede ) en hoge hijsmasten om de inmens zware getaande netten uit de taanketels te hijsen .
Vaak ook waren taanderijen  in handen van rederijen , touwfabrieken , nettenbreierijen of scheepwerven .
 
 
 
 
 
 
Tijdens de demonstratie kunnen kinderen  met een jukken (3 stuks) met 2 emmertjes water halen om regelmatig de taanketel bij te vullen .Ook zijn er diverse ouderwetse spelletjes aanwezig , zoals ringwerpen , klompjes gooien , stelt lopen en blokkenbouwen .
 
Daarbij laten we niet alleen zien hoe het vroeger in zijn werk ging , maar vertellen daarbij ook
over de culturele , sociale , economische en technologische historie van de ambachten en leggen verbanden met het hier en nu . 
 
 

contact voor info en reserveringen : zwarte-handen@quicknet.nl

 
 
 
 
 
 
 
 
 

contact voor info en reserveringen : zwarte-handen@quicknet.nl

 
Comments