တပင္ေရႊထီး

မင္းတရားေရႊထီး ဟုလည္းသိၾကသည့္ တပင္ေရႊထီးမွာ ဒုတိယျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံကို အစဦး တည္ေထာင္သူ ျဖစ္သည္။ ခမည္းေတာ္ မင္းၾကီးညိဳ(မဟာသီရိေဇယ်သူရ)နတ္ရြာစံသျဖင့္ အသက္ငယ္ငယ္(၁၄ႏွစ္)အရြယ္တြင္ ေတာင္ငူမင္းျဖစ္လာျပီး ေနာက္ ဒုတိယ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံၾကီးကို တည္ေထာင္ရန္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့သည္။ ဟံသာ၀တီ မြန္ႏိုင္ငံ၊ ျပည္ အစရွိသည္တို႕ကိုသိမ္းပိုက္ခဲ့ျပီး ရခိုင္၊အင္း၀ ႏွင့္ ထိုင္း ေဒသမ်ားထိ ၾသဇာအာဏာ သက္ေရာက္မႈရွိခဲ့သည္။ တိုင္းတစ္ပါးလူမ်ိဳး၏ ဖ်က္စီးမႈေၾကာင့္ အသက္ငယ္ငယ္(၃၅ႏွစ္)တြင္ နန္းတြင္းမွ သစၥာေဖာက္ သမိန္ေစာထြတ္၏ လုပ္ၾကံမႈေၾကာင့္ နတ္ရြာစံခဲ့ရသည္။

ေရွးဘဝက ဟံသာဝတီဘုရင္ ဓမၼေစတီမင္း၏ သားေတာ္ျဖစ္ခဲ့ဖူးျပီး ဖခင္ျဖစ္သူက ယံုၾကည္ျခင္းမရွိေသာေၾကာင့္ ကြပ္ေစရာ စိတ္နာလြန္းလွသျဖင့္ ေရႊေမာေဓာဘုရား(ပဲခူး)တြင္ အဆင္တန္ဆာတို႕ကို ခြၽတ္ကာလႈဒါန္းလ်က္ ေနာင္ဘဝတြင္ ျမန္မာမင္းျဖစ္ကာ မြန္သံုးရပ္ကို ႏွိပ္စက္လိုေၾကာင္း ဆုေတာင္းခဲ့သည္ဟုလည္းဆိုၾကသည္။ ေနာင္ မိခင္ျဖစ္သူက ၄င္းကို ကိုယ္ဝန္လြယ္ထားခ်ိန္တြင္လည္း ဟံသာဝတီမွ ေျမေစး၊ ျပည္ျမိဳ႕ နဝင္းေခ်ာင္းမွ ေရေအးတို႕ကို စားေသာက္လိုေသာဆႏၵ (ခ်င္ျခင္း) ျဖစ္ခဲ့ဖူးသည္။

ေနာက္ခံသမိုင္းေၾကာင္းနွင့္ေမြးဖြားျခင္း

အင္းဝ-ဟံသာ၀တီ ႏွစ္ ၄၀ စစ္ပြဲအပါအဝင္ ေနာက္ဆက္တြဲအျဖစ္ ႏွစ္ဖက္နန္းတက္သည့္မင္းမ်ား မွာစစ္ကို လိုလိုလားလားပင္ ဆက္လက္တိုက္ခိုက္ခဲ့ၾကသျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္ဝန္းလံုးတြင္ ျငိမ္သက္မႈမရွိခဲ့သည္မွာ ၾကာလာသည့္နည္းတူပင္ ႏွစ္ဖက္ေသာ မင္းဧကရာဇ္တို႕၏ ဗဟိုအာဏာမွာလည္း တစ္စစ အားနည္းကာ လက္ေအာက္ခံပေဒသရာဇ္မ်ားက ေလးစားမႈ မရွိၾကေတာ့ဘဲျဖစ္ခဲ့ရသည္။ ဟံသာဝတီ(မြန္)တို႕၏ ေဒသအတြင္းတြင္မူ ထူးျခားစြာ တိိုးတက္လာသည့္ ပေဒသရာဇ္ဟု မရွိခဲ့ေသာ္လည္း အင္းဝပိုင္နက္အတြင္းတြင္မူ အင္းဝနန္းတြင္း ဘုရင္ျဖစ္သူ ေရႊနန္းေက်ာ့ရွင္နရပတိ အားနည္းလာျခင္း၊ ေျမာက္ဖက္မွ ရွမ္းေစာ္ဘြား(မိုးညွင္းစလံု)တို႕မျငိမ္မသက္ျဖင့္ အင္အားၾကီးလာျခင္းတို႕ေၾကာင့္ သေရေခတၱရာ(ျပည္)၊ ေတာင္တြင္းၾကီး ႏွင့္ ေကတုမတီ(ေတာင္ငူ)တို႕မွ ပေဒသရာဇ္တို႕မွာ အင္းဝ၏ ဗဟိုအာဏာစက္ကို အတိအလင္းပင္ ေထာက္ခံမႈမရွိၾကေတာ့ဘဲ သီးသန္႕ထီးနန္းျပိဳင္အျဖစ္စိုးစံလာခဲ့ၾကသည္။ ထိုသို႕ေသာ ထီးနန္းျပိဳင္မ်ားအတြင္းတြင္ ေကတုမတီေတာင္ငူမွ မဟာသီရိေဇယ်သူရဘြဲ႕ခံ မင္းၾကီးညိဳမွာ အင္အားအၾကီးဆံုးျဖစ္ကာ အင္းဝႏွင့္ ဟံသာဝတီႏွစ္ဖက္လံုးကို ျခိမ္းေျခာက္ႏိုင္သည္။ သို႕ေသာ္ နန္းလ်ာျဖစ္မည့္ သားေတာ္ မထြန္းကားႏိုင္ျဖစ္ေနခ်ိန္တြင္ ဆင္အံုကန္ ဆည္ဖို႕ရာမွွ ေကာက္ယူလာသည့္ ၀ါးႏြယ္ကုန္းေက်းရြာမွ သူၾကီးသမီး ခင္ဦးသည္ သားေတာ္ တပင္ေရႊထီးကို ဖြားျမင္လာခဲ့သည္။ ျမန္မာမူတြင္ အေထြအထူးေသာ နိမိတ္လကၡာမ်ားေမြးဖြားခ်ိန္တြင္ ေပၚထြက္လာသည္ဟု ဆိုခဲ့ၾကသည့္အျပင္၊ ထိုင္းမူတြင္လည္း ေမြးဖြားရာ၌ လွ်ာေပၚတြင္ မဲနက္သည့္ အစက္လကၡဏာမ်ား ပါလာသည့္အတြက္ လွ်ာနက္မင္း ဟုပင္ ေခၚတြင္ မွတ္တမ္းျပဳခဲ့ၾကသည္။ ေမြးဖြားလာရာ ဦးထိပ္တြင္ ခမည္းေတာ္ မင္းၾကီးညိဳကဲ့သို႕ပင္ ေရႊေရာင္ေတာက္လက္သည့္ ဆံမွ်င္တစ္ေခ်ာင္း ပါလာသည့္အတြက္ မင္းၾကီးညိဳက အေထြအထူး ေဗဒင္က်မ္းဂန္လာတို႕ျဖင့္ အမည္မေပးေတာ့ဘဲ တပင္ေရႊထီးဟု ကိုယ္ေတာ္တိုင္ အမည္ေပးေခၚေဝၚေစခဲ့သည္။

နန္းတက္ျခင္း

မဟာသီရိေဇယ်သူရမင္းၾကီးညိဳမွာ သက္ေတာ္၇၂ ႏွစ္၊ နန္းသက္ ၄၆ ႏွစ္ သကၠရာဇ္ ၈၇၉၊ နတ္ေတာ္လဆန္း ၅ ရက္၊ ၾကာသာပေတးေန႔ ညဦးခ်ိန္တြင္ ရုတ္တရက္နာဖ်ားကာ နတ္ရြာစံေလသည္။ ထိုသို႕ မင္းၾကီးညိဳနတ္ရြာစံလွ်င္ ခ်က္ခ်င္းပင္ ေန႕မကူးေစေတာ့ဘဲ ထိုည တစ္ခ်က္တီးအခ်ိန္တြင္ အသက္ ၁၄ ႏွစ္သာရွိေသးသည့္ တစ္ဦးတည္းေသာသားေတာ္ တပင္ေရႊထီးကို နန္းထက္သို႕တင္ၾကေလသည္။ ထိုသို႕ နန္းတက္ရာတြင္ ရာဇဘိေသက ခံျခင္းမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ နန္းသိမ္းပြဲအျဖစ္သာက်င္းပခဲ့ျခင္းျဖစ္ျပီး အစစ္အမွန္ ဘိသိက္ခံကာ နန္းတက္ျခင္းကို ဟံသာဝတီအားသိမ္းပိုက္ေလျပီးမွ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ ထိုသို႕အသက္ငယ္ရြယ္လွသည့္သူ စိုးစံေသာ္လည္း အျခားေသာ မင္းမ်ားက လာေရာက္ ရန္စစ္ျပဳျခင္း မရွိခဲ့သည္ကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ေတာင္ငူ၏ အင္အားၾကီးပံုကိုခန္႕မွန္းႏိုင္ပါသည္။

နန္းတက္သည္ႏွင့္ တစ္ျပိဳင္နက္ပင္ မိမိကို နန္းရံေစမည့္ မႈးမတ္မ်ားကို ဘြဲ႕ထူးမ်ား၊ စည္းစိမ္မ်ား ေပးျခင္းျပဳလုပ္ေလသည္။ အထိန္းေတာ္လည္းျဖစ္၊ ဖခင္၏ ျပည္ေထာင္ဖက္လည္းျဖစ္သည့္ မင္းၾကီးေဆြ (ဘုရင့္ေနာင္၏ ဖခင္)ကို မင္းရဲသိခၤသူ၊ ရွင္နီတာကို သတိုးဓမၼရာဇာ၊ ရွင္သီဟကို စည္သူေက်ာ္ထင္၊ ရွင္နတ္ေတာ္ကို ဘယနန္သူ အစရွိသည့္ဘြဲ႕မ်ား ေပးျပီး မိမိႏွင့္ ႏို႕စို႕ဖက္ျဖစ္သူ၊ ညီအစ္ကိုအရင္းမွ်ခ်စ္ခင္သူ၊ မိမိ၏ အစ္မေတာ္ သခင္ၾကီးနွင့္ရည္ငံေနသူ ရွင္ရဲထြတ္အား ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ ဟူသည့္ဘြဲ႕ကိုေပးကာ အစ္မေတာ္ သခင္ၾကီးႏွင့္ လက္ဆက္ေပးေလသည္။ (အမွန္လည္း ညီေနာင္အရင္းကဲ့သို႕ ခ်စ္ၾကည္ၾကသည္။ ေနာင္တစ္ပင္ေရႊထီးလြန္ျပီး ဘုရင့္ေနာင္နန္းတက္ျပီးရာတြင္ မၾကာခဏပင္ ညီေတာ္ မင္းတရား၊ ညီေတာ္မင္းတရား ဟုေျပာၾကားေလ့ရွိသည္။) ထို႕အတူ ရွင္ရဲထြတ္၏ညီမ ခင္ဘုန္းစိုး ႏွင့္ ရွင္နီတာ၏သမီး ခင္ျမတ္တို႕ကို မိဖုရားအျဖစ္ ေကာက္ယူကာ လက္၀ဲလက္ယာ ေျမွာက္စားေလသည္။ သို႕ေသာ္ ဘိသိက္မခံ၊နန္းမတက္ဘဲ ေနသကဲ့သို႕ပင္ မည္သူ႕ကိုမွ် မိဖုရားၾကီးအရာ မေျမွာက္ဘဲေနခဲ့သည္မွာ တစ္သက္လံုးပင္ျဖစ္ကာ ၄င္းမွာ တစ္ပင္ေရႊထီး၏ ထူးျခားခ်က္ျဖစ္သည္။

နားထြင္းမဂၤလာျပဳျခင္း

နန္းတက္ျပီး ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္အၾကာ၊ အသက္ ၁၇ ႏွစ္အရြယ္ေရာက္လွ်င္ တပင္ေရႊထီးမွာ နားထြင္းျခင္း၊ေသွ်ာင္ထံုးျခင္း အမႈတို႕ကို ျပဳခ်ိန္ေရာက္လာခဲ့သည္။ ထိုသို႕ေသာအခ်ိန္တြင္ တပင္ေရႊထီးမွာ ထူးဆန္းေသာ အၾကံတို႕ျဖစ္လာသည္။ အျခားမဟုတ္၊ ရန္သူဟံသာဝတီ မင္း သုရွင္တကာရြတ္ပိ၏ ပိုင္နတ္ေနျပည္ေတာ္အနီးတြင္ရွိသည့္ ေရႊေမာေဓာ ဘုရားရင္ျပင္တြင္ ထိုနားထြင္းျခင္း၊ ေသွ်ာင္ထံုးျခင္း တို႕ကို ျပဳလုပ္လိုျခင္းျဖစ္သည္။ ေရႊေမာ္ေဓာ ေစတီေတာ္ျမတ္ ကိန္း၀ပ္တည္ေနေတာ္မူရာ ကုန္းေတာ္သည္ ေရွးေရွးအစဥ္အလာအရ ဘူမိနက္သန္ ေအာင္ေျမမွန္လွေသာ ေနရာထူး ေနရာျမတ္ ျဖစ္ပါသည္။ ရာမညတိုင္း မြန္သံုးရပ္တို႔၏ အားကိုးအားထားရာ ကုန္းေတာ္ျမတ္အမြန္တြင္ တည္ရွိသည့္ ျမတ္စြာဘုရား၏ ဆံေတာ္ဓာတ္ျမတ္ ကိန္း၀ပ္ရာ ဤေအာင္ေျမတြင္ မဂၤလာျပဳျခင္းျဖင့္ အတိတ္ထူး၊ နိမိတ္ထူးအမွန္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာမွဴးမတ္တို႕က အလြန္ရန္မ်ားလွသည္ေၾကာင့္ မလိုအပ္ပဲ မစြန္႕စားရန္ ေလွ်ာက္တင္ေသာ္လည္း၊ ေယာက္ဖေတာ္ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာက ဆႏၵရွိလွ်င္ သြားေရာက္ႏိုင္ရန္ ေထာက္ခံျပီး၊ ရဲရင့္သန္မာသည့္ သူရဲေကာင္းမ်ား ျခံရံလ်က္ သြားသင့္ေၾကာင္းေလွ်ာက္ရာ လက္ခံျပီး သူရဲေကာင္းေရြးေစသည္။ ၄င္းမဂၤလာအခမ္းအနားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္ သူရဲေကာင္း ၅၀၀-ကို ေရြးခ်ယ္ဖို႔ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ က စီစဥ္ခဲ့သည္။ သူရဲေကာင္းေရြးပံုမွာ လက္မကို ေထာင္ေစလ်က္ လက္သည္းၾကားတြင္ အပ္စိုက္ျပီး တူႏွင့္ထုေစသည္။ လက္မတြန္႕သူ၊ မ်က္ႏွာမပ်က္သူကိုသာ ေရြးခ်ယ္သည္။


ထိုအခ်ိန္တြင္ စင္ျမင့္ေပၚ၌ အသင့္ျပင္ျပီးေနရာသို႔ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာသည္ တည္ၾကည္ေသာ အမူအရာျဖင့္ ေလွ်ာက္သြားကာ ခံုေပၚ၌ လက္မကို အေပၚသို႔ေထာင္၍ ခံလိုက္သည္။ ထိုအခါ စမ္းသပ္မည့္သူသည္ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ၏ လက္မထိပ္တြင္ အပ္ကိုစိုက္ကာ တူျဖင့္ တခ်က္တည္း ရိုက္သြင္းလိုက္သည္။ အပ္သည္ အဖ်ားမွသည္ အဆံုးတိုင္ေအာင္ စူး၀င္နစ္ျမဳပ္သြားေသာ္လည္း ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာသည္ ေသြးတြန္႔ျခင္းမရွိ၊ ပကတိအေနအထားျဖင့္ တည္တံ႔စြာ ရပ္ေနႏိုင္သည္။ မင္းတရားေရႊထီးသည္ ေယာက္ဖေတာ္ ေက်ာ္ထင္ ေနာ္ရထာ၏ အျပဳအမူကို မမွိတ္မသုန္ၾကည့္ကာ ပီတိေ၀လ်က္ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာသည္ ေယာက်္ားေကာင္း၊ အာဇာနည္ ပီသေပစြ-ဟု ခ်ီးက်ဴးေလေတာ့သည္။

မင္းတရား ေရႊထီး၏ ဗလမင္းထင္ဘြဲ႔ရ တပ္မွဴးတဦးသည္ ေသြးတြန္႔မိသျဖင့္ လူဘံုအလယ္ အရွက္ကြဲကာ နန္းရင္ျပင္မွ ဆြဲထုတ္ခံရေလသည္။ ဗလမင္းထင္သည္ အရွက္ႀကီးရွက္သြားျပီး မိမိခါးၾကားတြင္ခ်ိတ္ထားသည့္ ထက္စြာေသာ ဓားေျမာင္ကိုထုတ္ကာ မိမိ၀မ္းဗိုက္ကို ရုတ္တရက္ခြဲလိုက္သည္။ ထို႔ေနာက္ အူကိုဆြဲထုတ္ကာ အူစကို ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ၏လက္သို႔ လွမ္းေပးျပီး ကိုင္ထားေစသည္။ ျပီးလွ်င္ ေနာက္သို႔ အေျပးဆုတ္ သြားကာ အူဆံုးသည္ႏွင့္တျပိဳင္နက္ မတ္ရပ္က ျဗဳန္းခနဲလဲကာ ေသပြဲ၀င္သြားေလသည္။ ထိုအရာကိုျမင္ျပီး တပင္ေရႊထီးခ်သည့္ မွတ္ခ်က္မွာ ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္သည့္ စကားပင္။ “ငါ့ကြၽန္ ဗလရဲထင္မွာ မိုက္ကားမိုက္၏။ သို႕ေသာ္သတိၱမူမရွိ..။” ဟုျဖစ္ေလသည္။

ထို႔ေနာက္ အပ္စိုက္သူရဲေကာင္း ငါးရာကို ဆက္ေရြးသည္။ ထိုသို႕ျဖင့္ လက္ေရြးစင္ သူရဲ ၅၀၀ ရလွ်င္ ရန္သူနယ္ေျမအတြင္းရွိ ေရႊေမာေဓာဘုရားသို႕သြားေရာက္ကာ နားထြင္းျခင္းအမႈကို ရဲ၀့ံစြာျပဳေလသည္။ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ ဦးေဆာင္သည့္ အမတ္ေလးက်ိပ္ႏွင့္ သူရဲ ၅၀၀ ကေစတီေတာ္ ေအာက္တြင္ေစာင့္ၾကပ္ျပီး ပုဏၰား ရွစ္ဦးက ရင္ျပင္ေပၚတြင္တပင္ေရႊထီး ကို နားထြင္း၊ ေသွ်ာင္ထံုးျခင္းတို႕ကို ျပဳလုပ္ေပးေလသည္။ ထိုသို႕ျပဳလုပ္ေနခ်ိန္တြင္ ဟံသာဝတီမွ သုရွင္တကာရြတ္ပိလည္း အမ်က္ျပင္းစြာထြက္ကာ အမတ္ၾကီး မ်ားျဖစ္သည့္ ဗညားေလာႏွင့္ ဗညားက်န္းတို႕ႏွစ္ဦးကို တပ္မ်ားႏွင့္ေစလြတ္ကာ တိုက္ခိုက္ေစသည္။ နားထြင္းမဂၤလာျပီးရာ ကိုယ္တိုင္ပင္ သတၱရုေဇယ် ျမင္းကိုစီးလ်က္ ရန္သူတပ္ကို ၾကံဳး၀ါးထိုးေဖာက္ျပီး ေတာင္ငူသို႕ျပန္ေလသည္။ မြန္တပ္မ်ားမွာ ေတာင္ငူတပ္ေနာက္သို႕ မလိုက္ဝံ့ေတာ့ေခ်။ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာသည္ ေနာင္ရိုးတိုက္ပြဲတြင္ ေအာင္ျမင္ခဲ့၍ ဘုရင့္ေနာင္ဟူေသာ ဘြဲ႔ကို ခ်ီးျမႇင့္ခံရေလသည္။

ဟံသာဝတီကိုလုပ္ၾကံျခင္း ေနာက္ခံအက်ဥ္း

ဟံသာ၀တီကုိ ခရစ္ႏွစ္ ၁၅၃၄ - ၁၅၃၃ - ၁၅၃၆ မ်ားတြင္ သုံးၾကိမ္တုိင္တုိင္ စစ္ခ်ီက်ဴးေက်ာ္ တုိက္ခုိက္ေသာ္လည္း မႏုိင္သျဖင့္ တပင္ေရႊထီးက ဥပါယ္ပရိယာယ္ တစ္မ်ဳိးတစ္ဖုံ ေျပာင္းလဲလုိ္က္ျပန္သည္။

မြန္တို႔၏ ဟံသာ၀တီေနျပည္ေတာ္တြင္ စစ္ဗ်ဴဟာကၽြမ္းက်င္သည့္ စစ္ေရးစစ္ရာ စီမံကြပ္ကဲသူ ေသနာပတိၾကီး ႏွစ္ဦးရွိသည္။ တပင္ေရႊထီးက မိမိ၏ လ်ဳိ႕၀ွက္ အေထာက္ေတာ္အား စာခၽြန္လႊာပုိ႔ ဆက္သားအျဖစ္ ပုံေဆာင္ေစ၍ ဟံသာ၀တီရွိ မြန္စစ္ေသနာပတိ ႏွစ္ဦးထံေစလႊတ္ လိုက္သည္ ။ စာခၽြန္လႊာပါ အေၾကာင္းအရာမ်ားမွာ-

`စိတ္ခ်ယုံၾကည္ရေသာ ေသြးေသာက္ အေဆြေတာ္တို႔၏ တင္ျပေတာင္းဆုိခ်က္ကုိ အကၽြႏု္္ပ္၀မ္းေျမာက္စြာ လက္သင့္ခံပါသည္။ အေဆြေတာ္တုိ႔၏ အကူအညီျဖင့္ ကၽြႏု္ပ္တုိ႔ ေအာင္ပြဲရၿပီးေသာအခါ အေဆြေတာ္တုိ႔၏ အာသီသအတုိင္း ဧကန္ဆုလာဒ္ေတာ္ ခ်ီးျမွင့္ေတာ္မူမည္ ´ ဟူသတည္း။

စာခၽြန္လႊာပုိ႔ လ်ဳိ႕၀ွက္အေထာက္ေတာ္ မ်ားက အဖမ္းခံရေစရန္ တမင္တကာ ၾကံစည္၏။ ထုိစာခၽြန္လႊာသည္ စီစဥ္ထားသည့္ အတုိင္း ေသနာပတိၾကီးဆီ မေရာက္ပဲ မြန္ဘုရင္ လက္တြင္းသက္ဆင္းမိ လ်က္သားျဖစ္သြားေတာ့၏။ ၄င္းသတင္းစကား ခ်ဲ႕ကားသြားသည့္ အခ်က္ကား ေသနာပတိႏွစ္ဦး အသီသဆႏၵရွိေသာ ဆုလာဘ္ေတာ္ဆုိသည္မွာ မုတၱမ ျမဳိ႕စားႏွင့္ ပဲခူးျမဳိစား ပုိင္စားပုိင္ေစျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာဆုိၾကသည္။

ရာဇဂု႐ုု မင္းဆရာျဖစ္ခဲ့ဖူးသူ သစၥာတည္ၾကည္ ေျဖာင့္မတ္ေသာ စစ္ေသနာပတိ ႏွစ္ဦး၏ သံေတာ္ဦးတင္ ေလ်ာက္လဲ ခ်က္ကုိ မြန္ဘုရင္က နားမ၀င္ေတာ့ `ခ်က္ခ်င္း ေခါင္းျဖစ္သတ္ေစ´ ဟူေသာ ဘုရင့္အမိန္႔ေတာ္ေၾကာင့္ မင္းမႈထမ္းတုိ႔က တုန္တုန္ရီရီျဖင့္ လက္တုန္႔မေႏွး ေသဒဏ္ ေပးလုိက္ၾကေလသည္။ ဘုရင္၏ ေသဒဏ္ကုိ ေၾကာက္ၾကေသာေၾကာင့္ မည္သူ ကမွ် ေစာဒက မတက္ရဲၾကေတာ့ေပ။

ဗမာတုိ႔တြင္ စစ္အင္အား နည္းပါးေသာ္လည္း စစ္သည္ဗုိလ္ပါ တုိ႔က ဘုရင္ကုိ ခ်စ္ေၾကာက္ ႐ုိေသၾက၏။ ဘုရင္ကလည္း စစ္မႈးစစ္ကဲတုိ႔ကုိ တန္ဖုိးထား၏ ။ မြန္တုိ႔မွာ စစ္အင္အားၾကီးမားေသာ္ လည္း မြန္ဘုရင္၏ ႏွလုံးသားမွာအရြယ္အစားမွာ လြန္စြာေသးငယ္၏ ။ ဥပါယ္တံမ်ဥ္ကုိ မသိ စဥ္းစား ခ်င့္ခ်ိန္ျခင္း မရွိပဲ စစ္ေသနာပတိ ႏွစ္ေယာက္ကုိ သတ္ရက္သည္။ စစ္ေသနာပတိၾကီး မရွိေသာအခါ ဗမာတုိ႔သည္ မြန္ႏုိင္ငံေတာ္ကုိ လြယ္ကူစြာ တုိက္ခုိက္သိမ္းပုိက္ႏုိင္ခဲ့သည္။ ဤသုိ႔ျဖင့္ မြန္ႏုိင္ငံေတာ္ၾကီး ပ်က္စီးခဲ့ရသည္။

ပထမအၾကိမ္စစ္ျပဳျခင္း

သကၠရာဇ္၈၉၄ မွ ၈၉၆ အတြင္းတြင္ တပင္ေရႊထီးသည္ အင္အားကိုစုစည္းလ်က္ေနျပီး ၈၉၆ တြင္နယ္ပယ္ခ်ဲ႕ထြင္ရန္ အတြက္မွဴးမတ္မ်ားကို ရွမ္းမင္းသိုဟန္ဘြားသိမ္းပိုက္ထားသည့္ အင္းဝကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ သုရွင္တကာရြတ္ပိ၏ ဟံသာဝတီကို ေသာ္လည္းေကာင္း၊နရပတိစိုးစံသည့္ ျပည္ျမိဳ႕ ေသာ္လည္းေကာင္း မည္သည့္အရပ္သို႕စစ္စမ္းခ်ီတိုက္လွ်င္ေကာင္းမည္ တိုင္ပင္ၾကရာ ဟံသာဝတီကို စတင္တိုက္ခိုက္လွ်င္ ေကာင္းမည္ဟု အၾကံကိုရသျဖင့္ ဟံသာဝတီသို႕စစ္ခ်ီေလသည္။သို႕ျဖင့္ သကၠရာဇ္ ၈၉၆ တြင္ တိုက္ဆင္ ၄၀၊ျမင္းသည္ ၈၀၀ ႏွင့္သူရဲ ၄၀၀၀၀ ပါသည့္တပ္ဖြဲ႕ကာ ပဲခူးသို႕ခ်ီေလသည္။ လမ္းခရီးတေလွ်ာက္တြင္ အခုအခံၾကီးမားစြာမေတြ႕ပဲ ဟံသာ၀တီေနျပည္ေတာ္သို႕တိုင္ေရာက္ျပီး ျမိဳ႕ကိုရံကာတိုက္ေလသည္။ သို႕ေသာ္ မြန္အမတ္ၾကီးမ်ားျဖစ္သည့္ ဗညားေလာႏွင့္ ဗညားက်န္းတို႕ အခုအခံေကာင္းလွေသာေၾကာင့္ ခုႏွစ္ ရက္အၾကာတြင္ တပ္ကို ဆုတ္ေလသည္။ ျမိဳ႕ကိုမရေသာ္ျငား ေတာင္ငူစစ္ကို ဟံသာဝတီေၾကာက္ရြံေစျခင္းျဖင့္ အျမတ္ၾကီးစြာရေလသည္။

ဒုတိယအၾကိမ္စစ္ျပဳျခင္း

ေနာက္တစ္ႏွစ္(၈၉၇)တြင္ အင္အားကို တိုက္ဆင္ ၆၀၊ျမင္းသည္ ၈၀၀ ႏွင့္သူရဲ ၆၀၀၀၀ ျဖင့္ခ်ီတက္ျပန္သည္။ ပဲခူေျမာက္ဖက္ က်ပ္ကတိုး အရပ္တြင္ တပ္ခ်ကာ သံုးလတိုင္တိုင္တိုက္ေသာ္လည္း ပဲခူးဖက္မွ ေပၚတူဂီတို႕၏ အေျမာက္မ်ား ကို အသံုးျပဳေလသျဖင့္ အထိအပါးမ်ားသည္။ ေနာက္ မိုးကာလေရာက္ေသာေၾကာင့္ တပ္ေခါက္ကာေတာင္ငူသို႕ ျပန္ေလသည္။

တတိယ အၾကိမ္လုပ္ၾကံျခင္း

ထိုသို႕ျဖင့္ ဟံသာ၀တီသည္ ႏွစ္ၾကိမ္တိုင္တိုင္ ေတာင္ငူစစ္ရန္ကို ခံရျပီးေနာက္ ထူးဆန္းသည့္ အျခင္းအရာမ်ား ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ၾကယ္မ်ား ၇ ရက္တိတိေၾကြျခင္း၊ ဇုတ္သုတ္ (အစုတ္အေၾကဟုလည္းဆိုသည္။) တြင္ အလ်ား အေတာင္ ၄၀၀၊ အထု အေတာင္ ၅၀ ရွိ ငါးၾကီးတင္ျခင္း၊ အိျပံဳးေတာင္(အိမ္ျပံဳးေတာင္) အလိုလိုျပိဳက်ျခင္း၊ ေတာင္ပို႕ႏွင့္ ကုန္းေျမမ်ား ေနရာေရြ႕ျပီး ေျမသားအက္ကြဲျခင္း၊ က်ီးတစ္ေကာင္ ဥကင္သ ရာဇပလႅင္တြင္ လာနားရာ က်န္က်ီးမ်ား ၀ိုင္းအာၾကျခင္း၊ ဇမလနိမိတ္ေက်ာက္တိုင္ ပဲ့က်ျခင္း၊ ပဲခူးျဖစ္ေရေနာက္က်ိျခင္းတို႕ ျဖစ္ကာ ျပည္သူတို႕အၾကားတြင္ ႏိုင္ငံပ်က္ကိန္း ၾကံဳျပီဟုဆိုကာ ေၾကာက္ရြံျခင္းၾကီးစြာျဖစ္ၾက၏။ သကၠရာဇ္ ၈၉၈ တြင္ တပင္ေရႊထီးသည္ အထိန္းေတာ္ မင္းရဲသိခၤသူ (ရွင္ရဲထြတ္၏ဖခင္)ကို ျမိဳ႕ေစာင့္ထားလ်က္ ရွင္ရဲထြတ္ကို ေရွ႕မွခ်ီေစျပီး သတိုးဓမၼရာဇာကို ေနာက္တပ္ဦးစီးေစကာ ဟံသာဝတီသို႕ခ်ီျပန္သည္။ ယခုတစ္ေခါက္အင္အားမွာ ေရွ႕ႏွစ္ၾကိမ္ထက္ၾကီးျပီး တိုက္ဆင္ ၂၀၀၊ ျမင္းသည္ ၈၀၀ ၊ သူရဲ ၇၀၀၀၀ျဖစ္ကာ တပ္ေပါင္း ၇ တပ္ရွိသည္။ ေကာ္လိယ အရပ္တြင္ မြန္တပ္ၾကီးႏွင့္ ေရွ ႔ဖ်ားခ်ီ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာတပ္တို႕ ရင္ဆိုင္တိုက္ရာ အင္အားမမွ်ေသာ္လည္း ေတာင္ငူတပ္မွာ ရဲရင့္လွသည့္အတြက္ မြန္တို႕အက်အဆံုးမ်ားလ်က္ ဆုတ္ခြာရျပီး မြန္တပ္ဗိုလ္မွဴးတစ္ဦးျဖစ္သူ သမိန္ဖရူး ႏွင့္တကြ လူသူသုံ႕ပန္းအမ်ားကို ဖမ္းရေလသည္။ တပင္ေရႊထီး ထံဆက္သရာ အလြန္ဝမ္းေျမာက္အားရသျဖင့္ စီးေတာ္ျမင္း သတၱရုေဇယ် ကို ဆုအျဖစ္ခ်ီးျမွင့္သည္။ ေနာက္ ဟံသာ၀တီအနီးရွိ တနက္ခံု အရပ္သို႕ခ်ီတက္စခန္းခ်ျပီး ဟံသာဝတီကိုလုပ္ၾကံရာ ယခင္အၾကိမ္ကဲ့သို႕ပင္ အေျမာက္မ်ား၏ အခုအခံေၾကာင့္ ျမိဳ႕ကိုမရႏိုင္ပဲျဖစ္ရျပန္သည္။ ေနာက္ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာ၏ အၾကံေပးခ်က္အရ ဒဂံု(ရန္ကုန္)သို႕ခ်ီကာ ေရႊတိဂံုေစတီ ေျခရင္းတြင္ တပ္ခ်ေနသည္။ ထိုေနာက္ တပင္ေရႊထီးသည္ ေရႊတိဂံုေစတီတြင္ တပ္စြဲေနျပီး ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာက အေနာက္ဖက္တစ္လႊားရွိ မြန္ျမိဳ႕ရြာမ်ားကို သြားေရာက္တိုက္ခိုက္ရာ ပုသိမ္၊ေျမာင္းျမ၊ ေဒးပသြယ္၊ သရိုင္းသရာ ၊ခဲေပါင္ ျမိဳ႕မ်ားကိုရျပီး ေတာင္ငူသို႕ျပန္ေလသည္။

ဟံသာဝတီမွ သံတမန္ေစလြတ္လာျခင္း၊ပရိယာယ္ျဖင့္ အားနည္းရန္ျပဳျခင္း

ထိုသို႕သံုးၾကိမ္တိုင္တိုင္ ရန္စစ္ျပဳခံရသည္ရွိေသာ္ ဟံသာဝတီမွ သုရွင္တကာရြတ္ပိသည္ ေတာင္ငူကို မဟာမိတ္ဖြဲ႕ကာေနလွ်င္ သက္သာရာရႏိုင္သည္ဟုေတြးလ်က္ မိမိ၏ အမတ္ၾကီးႏွစ္ပါးျဖစ္သည့္ ဗညားေလာႏွင့္ ဗညားက်န္းတို႕ကို တစ္ဖြဲ႕၊အျခားမွဴးမတ္တို႕ကို တစ္ဖြဲ႕ ေပါင္းႏွစ္ဖြဲ႕တို႕ကိုတစ္ခ်ိန္တည္းပင္ ေတာင္ငူသို႕ေစလြတ္သည္။ထိုသို႕ သံႏွစ္ဖြဲ႕ကို ေစလာေၾကာင္း တပင္ေရႊထီးသိလွ်င္ ပရိယာရ္ျပဳကာ အမတ္ၾကီးႏွစ္ပါးကို ဦးစားေပးျပီး ၊က်န္သံအဖြဲ႕ကို သာမန္မွ်သာ အေရးေပးကာ ေသြးခြဲေလသည္။ ဟံသာဝတီသို႕ျပန္ေရာက္လွ်င္ အမတ္ၾကီးႏွစ္ပါးအား မသကၤာသည့္ က်န္မွဴးမတ္တို႕ ကကုန္းတိုက္ ေလွ်ာက္ထားသည့္အတြက္ သုရွင္တကာရြတ္ပိမွာ အမတ္ၾကီးႏွစ္ပါးအား ၾကီးစြာသံသယ ဝင္ေလသည္။ ထိုသို႕သံသယဝင္သည္ကိုၾကားလွ်င္ တပင္ေရႊထီးသည္ပရိယာရ္ျဖင့္ အမတ္ၾကီးႏွစ္ပါးကို မြန္မင္းသတ္ေစရန္ၾကံရာ အၾကံေအာင္ျပီး အမတ္ၾကီးႏွစ္ပါးတို႕ ကို သုရွင္တကာရြတ္ပိ သတ္ေလသည္။ သို႕ျဖင့္ ဟံသာဝတီ နန္းတြင္ အမာခံသစၥာရွိ အမတ္ၾကီးမ်ားမရွိေတာ့ပဲ အားနည္းသြားရေလသည္။

ဟံသာ၀တီကို ေအာင္ျမင္ျခင္း

ထိုသို႕ ဟံသာဝတီမင္းသည္ မိမိ၏သစၥာရွိအမတ္ၾကီးမ်ားကို အထင္လြဲကာ သတ္သည့္အေၾကာင္းၾကားလွ်င္ တပင္ေရႊထီးသည္ ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာႏွင့္တိုင္ပင္ျပီး ဟံသာ၀တီကို အျပီးတိုင္သိမ္းပိုက္ရန္ ၾကည္း၊ေရႏွစ္မ်ိဳးပါသည့္စစ္တပ္ၾကီးဖြဲ႕ေလသည္။ ၾကည္းတပ္တြင္တိုက္ဆင္ ၁၂၀၊ျမင္းသည္ ၈၀၀ ႏွင့္ သူရဲ၇၀၀၀၀ ျဖစ္ျပီး ေရတပ္တြင္ အေျမာက္ၾကီးတင္သည့္ တိုက္ေလွ ၂၀၀ ႏွင့္သူရဲ ၁၀၀၀၀ ျဖစ္သည္။ဟံသာဝတီသို႕မေရာက္မွီတြင္ သုရွင္တကာရြတ္ပိ လည္းအားကိုးဖြယ္ အမတ္၊စစ္သူၾကီး မရွိေတာ့သျဖင့္ ယခင္ အၾကိမ္မ်ားကဲ့သို႕ ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့သည္ကို နားလည္ကာ ေယာက္ဖေတာ္ ျပည္ဘုရင္နရပတိ ထံသို႕ စစ္သည္ ၄၀၀၀၀၊ေလွ၇၀၀ျဖင့္ေျပးသည္။ၾကည္းတပ္တြင္ဆင္၂၀၀၊ျမင္း၈၀၀၊သူရဲ ၂၀၀၀၀ျဖင့္ ဗညားဒလ အားဦးေဆာင္ေစလ်က္ေနာက္မွလိုက္ေစသည္။ထိုသို႕ မြန္မင္းေျပးေသာ္ တပင္ေရႊထီး၏ ေတာင္ငူတပ္မွာ ဟံသာဝတီကို အလြယ္တကူရေလသည္။

ေနာင္ရိုးတိုက္ပြဲ -ဘုရင့္ေနာင္ဘြဲ႕ႏွင့္ သုရွင္တကာရြတ္ပိက်ဆံုးျခင္း

ဟံသာဝတီကို ရလွ်င္ စစ္ေရးကို အျမန္ေဆြးေႏြးကာ သုရွင္တကာရြတ္ပိေနာက္သို႕လိုက္ရန္အတြက္ၾကည္း၊ေရ ႏွစ္တပ္ဖြဲ႕ေလသည္။ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာအား ၾကည္းတပ္ ၃ တပ္ျဖင့္ ဗညားဒလ ေနာက္သို႕လိုက္ေစျပီး ကိုယ္တိုင္မူ ေလွတပ္ၾကီးဖြဲ႕ကာ ေလွ၃၅၀၊သူရဲ ၃၅၀၀၀၀ ျဖင့္လိုက္ေလသည္။ထိုသို႕ေလွတပ္အင္အားအလြန္ၾကီးမားလာရသည္မွာ ဟံသာဝတီကို သိ္မ္းပိုက္အျပီးတြင္ ေရလုပ္ကြၽမ္းက်င္သည့္ မြန္မ်ားကို ေျမာက္စားျခင္း၊ မြန္မင္း ၀ွက္ခဲ့သည့္ေလွမ်ားကို သိမ္းယူကာ သစၥာခံသူမ်ားကို ခ်ီးေျမာက္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။ၾကည္းတပ္ခ်ီသည့္အေနာ္ရထာ တြင္မူဆင္၅၀ ၊ျမင္း၅၀၀ သူရဲ ၁၀၀၀၀တို႕ႏွင့္ ဆင္စီးအမတ္ ၅ က်ိပ္သာပါသည္။

ထိုသို႕လိုက္ရာ ေနာင္ရိုးအရပ္သုိ႕ေရာက္လွ်င္ တစ္ဖက္ကမ္းရွိ ရန္သူတပ္၏အင္အားကိုစံုစမ္းေစရာ ရန္သူအင္အားမွာ မိမိထက္ ၈ ဆမွ်ၾကီးသည္ကို ေက်ာ္ထင္ေနာ္ရထာသိရေလသည္။ သို႕ေသာ္ "စစ္တို႕၏သေဘာမွာအင္အားငယ္သည္ၾကီးသည္မွာပဓါနမဟုတ္၊သူရသတိၱႏွင့္စစ္ပရိယာရ္သာပဓါနျဖစ္သည္။" ဟုဆိုကာ ေခ်ာင္းကို ကူးေစသည္။ကမ္းေပၚသို႕ေရာက္ေသာ္ တပင္ေရႊထီးမွ သံေစလာျပီး ၄ငး္ေရာက္မွသာစစ္ကိုတိုက္ရန္မိန္႕ၾကားလာေသာ္ "အရွင့္ဘုန္းေတာ္ေၾကာင့္ ေအာင္ႏိုင္ျပီးျဖစ္သည။္"ဟုေလွ်ာက္တင္ေစသည္။ေနာက္ေလွေဖာင္တို႕ကို ဖ်က္ေစရာ မွဴးမတ္တို႕က စစ္ေရးမလွေသာ္ေျပးရန္ေလွမရွိလွ်င္ ခက္မည္ဟုဆိုၾကလွ်င္ "ေဖာင္တို႕ကို မဖ်က္လွ်င္ အနည္းငယ္စစ္ေရးမလွသည္ေတြ႕လွ်င္ေနာက္သို႕ခ်ဥ္းလွည့္ေျပးရန္စဥ္းစားၾကလိမ့္မည္။ေဖာင္တို႕ကိုဖ်က္မွသာ ေရွ႕မွရန္သူကို ေနာက္မွေရေဘးဟူေသာအသိျဖင့္ ယတိျပတ္အႏိုင္တိုက္ရန္ စိတ္ရွိၾကမည္။မင္းတရားၾကီးထံေလွ်ာက္ေစသည္မွာလည္း စစ္ကိုအႏိုင္တုိက္ရန္ျဖစ္ျပီး ရွံဳးျပီးေသၾကလွ်င္ အျပစ္တင္ရန္ မတတ္ႏိုင္ေတာ့။ေသေသာသူကိုအဘယ္သို႕အျပစ္တင္ႏိုင္မည္နည္း။" ဟုဆိုကာဖ်က္ေစျပီး စစ္ကိုအႏိုင္တို္က္ရာ ရန္သူမြန္တပ္ၾကီး ပ်က္ကာ ဗညာဒလေျပးျပီး အျခားတပ္မွဴးျဖစ္သူ မင္းရဲေအာင္ႏိုင္မွာ ဆင္ထက္တြင္က်ဆံုးေလသည္။ေနာက္တစ္ရက္ တပင္ေရႊထီးေရာက္ေသာ္ ဖမ္းဆီးမိသည့္ ဆင္ျမင္းလူသံု႕ပန္းအမ်ားကိုဆက္သရာ ေက်နပ္လြန္းလွသျဖင့္ ဘုရင့္ေနာင္ ဟူေသာဘြဲ႕ကိုေပးျပီး လိႈင္ျမိဳ႕ကိုထပ္တိုးစားေစသည္။

ျပည္တိုက္ပြဲ

ျပည္ျမိဳ႕အနီး အဂၤပူ သို႕ေရာက္လွ်င္ ဗညားဒလဦးေဆာင္သည့္ မိမိၾကည္းတပ္ပ်က္ေၾကာင္းၾကားကာ စိတ္ေျခာက္ျခားလွသျဖင့္ တပ္ကို အဂၤပူတြင္ခ်ျပီး မိဖုရားေမာင္းမ ႏွင့္ သားသမီးမ်ားကို ျပည္ျမိဳ႕ထဲသို႕ေခၚကာ ျပည္မင္း နရပတိ ႏွင့္ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေလသည္။ထိုသို႕ေဆြးေႏြးရာ မိမိတို႕ ဟံသာ၀တီ-ျပည္ အင္အားျဖင့္မရႏိုင္ဟုတြက္ကာ အထက္အင္း၀တြင္ စိုးစံေနသည့္ရွမ္းမင္း သိုဟန္ဘြား အားမဟာမိတ္ဖြဲ႕ျပီး အတူတိုက္ရန္ ဖိတ္ေခၚေလသည္။သို႕ျဖင့္ျပည္တြင္ ဟံသာ၀တီ-ျပည္-အင္းဝ ဟူေသာတပ္ၾကီးသံုးတပ္တို႕ေပါင္းကာ တပင္ေရႊထီး၏ စစ္ကို ခုခံတိုက္ခိုက္ရန္ ျပင္ဆင္ၾကေတာ့သည္။တပင္ေရႊထီးသည္ မိမိကိုယ္တုိင္ ေလွစီးကာ ရန္သူတပ္အနီးသို႕သြားျပီးစစ္ေရးငင္ေလေသာ္ ရန္သူတပ္တို႕လည္း ေနာက္မွအမွတ္မဲ့လိုက္ေလသည္။အင္းေပ်ာကြၽန္းအလြန္တြင္ အသင့္ေစာင့္ေနသည့္ဘုရင့္ေနာင္တပ္က အတင္းတိုက္သျဖင့္ အငိုက္မိကာ သံု႕ပန္းျဖစ္သူ၊ၾကည္းသို႕တက္ေျပးသူ တို႕ျဖင့္ တပ္ၾကီးပ်က္ေလသည္။

ဟံသာဝတီသို႕ျပန္ျခင္း၊သုရွင္တကာရြတ္ပိ၏ နိဂံုး

ထိုသို႕ ေရတပ္တြင္ တပင္ေရႊထီးတပ္မွ ေအာင္ပြဲရအျပီးတြင္ စစ္ေရးေဆြးေႏြးရာ မိမိတို႕အင္အားမွာ ရန္သူ မင္းသံုးပါးတို႕၏တပ္မ်ားႏွင့္ စာလွ်င္ အလြန္ပင္အင္အားနည္းသျဖင့္ မစြန္႕စားလိုသျဖင့္ ဟံသာ၀တီသို႕ ျပန္ရန္ ဆံုးျဖတ္ကာ တပ္ကို ဆုတ္ေလသည္။ထိုအခါ မင္းသံုးပါးတို႕ကလည္း ဟံသာ၀တီကို အတူတိုက္ျပီး သုရွင္တကာရြတ္ပိကို နန္္းျပန္တင္မည္ဟုတိုင္ပင္ၾကသည္။သို႕ျဖင့္ သုရွင္တကာရြတ္ပိလည္း အဂၤပူရွိ မိမိတပ္သို႕ျပန္ေလျပီးတပ္ကိုတိုးခ်ဲ႕ရန္ၾကိဳးပမ္းသည္။ ထိုေနာက္ ဆင္ေက်ာ့ထြက္ရာ လမ္းမွားကာ ေနာက္ပါတပ္မ်ားႏွင့္ ကြဲကြာသြားစဥ္ နတ္မိမယ္ တစ္ပါးနွင့္ ေတြ႕ဆံုေပ်ာ္ျမဴးအျပီး တြင္ နတ္မိမယ္ေပ်ာက္ကြယ္ေလသည္။တပ္သို႕ျပန္ေရာက္ေသာ္ နတ္မိမယ္အားတမ္းတလ်က္ မစားမအိပ္ႏိုင္ျဖင့္ ေရာဂါဆန္းျဖင့္ ကြယ္လြန္ေလသည္။ေနာက္ ျပည္ဘုရင္နရပတိႏွင့္ ရွမ္းမင္းသိုဟန္ဘြားတို႕လည္း ဟံသာဝတီကို တိုက္ရန္ အၾကံကိုလက္ေလ်ာ့ၾကကာက်န္ရစ္သည့္ မြန္မွဴးမတ္၊ဆင္၊ျမင္း၊သူရဲ၊စည္းစိမ္တို႕ကို ခြဲေ၀ယူၾကသည္။ သုရွင္တကာရြတ္ပိ ၏ သားေတာ္တစ္ပါးႏွင့္သမီးေတာ္တစ္ပါးတုိ႕ကို သိုဟန္ဘြားက သားသမီးမရွိေသာေၾကာင့္ ေမြးစားမည္ဆိုကာ အင္းဝသို႕ေခၚသြားခဲ့သည္။ျပည္ဘုရင္နရပတိလည္း အေရးၾကံဳလွ်င္ မဟာမိတ္ရရန္ မိမိႏွမ၊မြန္မင္း၏မိဖုရားကို ရခိုင္မင္းထံဆက္သေလသည္။သို႕ေသာ္ သကၠရာဇ္ ၉၀၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ နရပတိ နတ္ရြာစံ၍ ညီျဖစ္သူ ရွင္သရက္ က မင္းေခါင္ဘြဲ႕ခံကာ ျပည္တြင္ ထီးနန္းစိုးစံေလသည္။

နယ္ပယ္မ်ားကိုဆက္လက္ခ်ဲ႕ထြင္ျခင္း

ဟံသာဝတီနန္းေတာ္ခ်ဲ႕ထြင္ျခင္း၊အေနာက္ဖက္ပုသိမ္ေဒသကို စည္းရံုးျခင္း

ဟံသာဝတီသို႕ျပန္ေရာက္ျပီးေနာက္ မြန္မင္း သုရွင္တကာရြတ္ပိ၏ အမႈထမ္း၊မွဴးမတ္ေဟာင္းမ်ား လာေရာက္သစၥာခံသည္ကို ရွဳတ္ခ်ဆက္ဆံျခင္းမရွိေစဘဲ စည္းစိမ္မ်ားေပးျမဲေပးေစကာ စည္းရံုးေစျပီး မြန္-ျမန္မာ ဟူ၍ခြဲျခားျခင္းအလ်ဥ္းမရွိပဲ တန္းတူပင္ ေျမာက္စားသည္။ပုသိမ္ ၃၂ ျမိဳ႕သို႕လည္းသစၥာေတာ္ခံမ်ားေစလြတ္ကာ သစၥာေပးသည္။ ေနာက္ေရွးမြန္ဘုရင္မ်ားလက္ထက္ကရွိခဲ့သည့္ နန္းေတာ္ ဧရိယာကို ေတာင္ဖက္သို႕ထပ္မံတိုးခ်ဲ႕ေစကာ ေရႊေမာေဓါဘုရားေျခရင္းတိုင္ေရာက္ေစသည္။(ေရွးမြန္တို႕၏ နန္းေတာ္မွာ ယခုကေမာၻဇသာဒီ နန္းေတာ္ေနရာမဟုတ္ပါ။ကေမာၻဇသာဒီ နန္းေတာ္မွာ ဘုရင့္ေနာင္မင္းတရားၾကီးလက္ထက္မွ တည္ခဲ့ေသာနန္းေတာ္ျဖစ္သည္။)ေနာက္ သကၠရာဇ္ ၉၀၁ တြင္ ေယာက္ဖေတာ္ ဘုရင့္ေနာင္ အားမိမိႏွင့္ထပ္တူအာဏာကုန္ေပးအပ္ကာ ႏိုင္ငံအားအုပ္ခ်ဳပ္ေစသည္။ထို႕အတူ ဘုရင့္ေနာင္၏ ဖခင္ မင္းရဲသိခၤသူ(မင္းႀကီးေဆြ)အား မိမိ၏ ဌာေန ေတာင္ငူနန္းတြင္ ဘုရင္ခံရာထူးေပးကာ မင္းေျမွာက္တန္ဆာ ငါးပါးျဖင့္ အုပ္ခ်ဳပ္ရန္ အပ္ႏွင္းျပန္သည္။ဘြဲ႕အမည္ကိုလည္း မင္းရဲသီဟသူ သို႕တိုးျမင့္ေပးသည္။

မုတၱမကို သိမ္းပိုက္ျခင္း

သကၠရာဇ္ ၉၀၂ တြင္ မုတၱမမင္း ေစာဗညားမွာ ၾသဇာခံသည္မရွိပဲ အေရွ႕ဖက္တစ္လႊားတြင္ အင္အားၾကီးလာသည့္အတြက္ ခ်ီတက္ႏွိပ္ႏွင္းရန္ ျပင္ဆင္ေလသည္။ ေစာဗညားမွာ သုရွင္တကာရြတ္ပိႏွင့္ ၄င္း၊ ေမာ္လျမိဳင္စား ဗညားဦး ႏွင့္၄င္း ေယာက္ဖေတာ္စပ္သည့္အျပင္ မုတၱမ မွာလည္း ပင္လယ္ဆိပ္ကမ္းျမိဳ႕ျဖစ္သည့္အတြက္ ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္ေရးဖြံျဖိဳးသည့္အျပင္ ႏိုင္ငံျခားသား ေပၚတူဂီ တို႕ကိုလည္း အေျမာက္တပ္ဖြဲ႕ကာေၾကးစားအမႈထမ္းေစသည္။ ထိုအခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဟံသာဝတီရွိ တပင္ေရႊထီး အားၾသဇာမခံပဲေနျခင္းျဖစ္သည္။ဦးစြာသံတမန္ေစကာ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ လက္ေအာက္ခံရန္ၾကိဳးပမ္းေသာ္လည္း ေစာဗညားကျငင္းပယ္ရာမွ စစ္ခ်ီရန္ အေၾကာင္းဖန္ေတာ့သည္။တပ္ေပါင္း ၁၂ တပ္တြင္ ဆင္ ၁၃၀၊ျမင္းသည္ ၂၁၀၀၊စစ္သူရဲ ၁၃၀၀၀၀ ျဖစ္ကာ ျမင္းတပ္ ၃တပ္ကို ေရွ႕ေျပးတပ္ခ်ီေစသည္။

ဟံသာ၀တီအားေစာင့္ရန္ အထိန္းေတာ္ သတိုးဓမၼရာဇာ(ရွင္နီတာ)ကိုတာ၀န္ေပးသည္။တစ္လေက်ာ္မွ် မုတၱမကို ၀န္းရံေသာ္လည္း အေၾကာင္းမထူးပဲ ျမိဳ႕တြင္းမွ မုတၱမတပ္မ်ားႏွင့္ ျမိဳ႕ျပင္မွ ေပၚတူဂီတို႕၏ အေျမာက္တင္ သေဘၤာမ်ားရန္ေၾကာင့္ လက္နကက္ေကာင္းမ်ားျဖင့္ ဖိဖိစီးစီး ခုခံေသာေၾကာင့္ အထိအပါး၊က်ဆံုးသူမ်ားလွသည္။ထို႕ေၾကာင့္ စားနပ္ရိကၡာရွားပါးေစရန္ ျမိဳ႕ကိုရိကၡာျဖတ္ျခင္း၊ ေမာ္လျမိဳင္စား ဗညားဦး ကို္ စည္းရံုးလက္ေအာက္ခံေစျခင္းတို႕ကို ဦးစြာျပဳေလသည္။ေနာက္ ေလွတပ္၀န္ သမိန္ပရူ၏ အၾကံအတိုင္း မုတၱမျမိဳ႕ရိုးထက္ျမင့္သည့္ ေဖာင္ခံတပ္ၾကီး၊ေပၚတူဂီေလွမ်ားကိုဖ်က္စီးရန္ေဖာင္တည္ေဆာက္ကာ မီးတိုက္ရန္ေလာင္စာမ်ားတင္ေစျခင္းတို႕ကိုစီစဥ္သည္။ ညအခ်ိန္တြင္ ေပၚတူဂီေလွမ်ားကို မီးေဖာင္လြတ္ကာ ဦးစြာတိုက္ခိုက္ျပီး ေလွသေဘၤာမ်ားမီးေလာင္ပ်က္စီးလွ်င္ ေဖာင္ခံတပ္ၾကီးျဖင့္ မုတၱမျမိဳ႕ရိုးကို အေပၚစီးမွ မိုးကာတိုက္ရာ မုတၱမတပ္မ်ား ခုခံႏိုင္ျခင္းမရွိေတာ့ပဲ ျမိဳ႕ကို ရေလသည္။ ေစာဗညားလည္းဆင္စီးကာ ဟံသာဝတီတပ္မ်ားၾကားမွေဖာက္ထြက္ရန္ၾကိဳးပမ္းရာ ဟံသာဝတီဆင္စီးအမတ္မ်ားဝန္းရံတိုက္ေသာ္လည္း တိုက္ရည္ေကာင္းလွ၍ မဖမ္းႏိုင္ပဲရွိစဥ္ ဘုရင့္ေနာင္၏ညီျဖစ္သူ နႏၵေက်ာ္သူ က စြယ္လေကာက္ အမည္ရွိဆင္ႏွင့္ဝင္တိုက္မွထြက္ေျပးေလရာက်န္အမတ္မ်ားဝိုင္းဖမ္းမိေလသည္။

ရက္ရွည္လမ်ားတိုက္ရသည့္စစ္အတြက္ ဟံသာဝတီတပ္သားမ်ားက မေက်နပ္ေသာေၾကာင့္ ျမိဳ႕ကိုရသည္ႏွင့္ လုရက္ဖ်က္စီးျခင္းတို႕ကိုျပဳလုပ္သည့္အတြက္ မုတၱမျမိဳ႕အတြင္း ျငိမ္သက္မႈမရွိသည္ကို ဦးစြာ ေျဖရွင္းရျပန္သည္။ ေရတပ္ဗိုလ္သမိန္ပရူအား ေျမာင္းျမကိုစားေစျပီး ေရတပ္အၾကီးအမွဴးခန္႕သည္။ေနာက္ ေစာဗညားအား က်ေအာင္တိုက္ႏိုင္သည့္အမတ္ကိုေမးရာ နႏၵေက်ာ္သူအား ညႊန္ေသာေၾကာင့္ ခ်ီးမြမ္းကာ မင္းေက်ာ္ထင္ဘြဲ႕ေပးကာခ်ီးေျမာက္သည္။ ေနာက္ သုရွင္တကာရြတ္ပိ၏ ညီေနာင္၀မ္းကြဲေတာ္သူ ေစာလဂြန္းအိန္(မုတၱမစား)အား အေဆာင္အေယာင္ေပးျပီး မုတၱမ ကိုစားေစျပီး ဟံသာဝတီသို႕ျပန္ေလသည္။

သာႆနာေရးေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ျပည္သို႕ခ်ီတက္ျခင္း

ဟံသာဝတီသို႕မေရာက္မွီ ဒဂံုသို႕၀င္ကာ ေရႊတိဂံုေစတီတြင္ အလႈၾကီးစြာျပဳေလသည္။ မြန္သံဃာ၊ျမန္မာသံဃာမ်ားကို ၇ ရက္ပတ္လံုးဆြမ္းကပ္လႈကာ သဘင္ၾကီးစြာခံေလသည္။ဟံသာဝတီေရာက္လွ်င္ ဝါတြင္းကာလေရာက္ျပီးျဖစ္၍ ဝါကၽြတ္လွ်င္ ျပည္သို႕ခ်ီမည္ဟုမိန္႕ကာ ဘုရင့္ေနာင္အား စစ္ေရးအျပင္အဆင္မ်ားကို ျပဳေစသည္။

ျပည္တိုက္ပြဲ

၀ါကၽြတ္လွ်င္ ျပည္သို႕ခ်ီတက္ေလသည္။ ျပည္သို႕ခ်ီသည့္ တပ္မ်ားမွာ တပင္ေရႊထီး၏ ဧကရာဇ္တပ္ေတာ္အပါအ၀င္ ေရတပ္ၾကီး ၁၃ တပ္တြင္ ဇလာကပင္းေလွၾကီး ၂၀၊ဇလာကပင္းေလွငယ္ ၅၀ ၊ကတၱဳလြန္းၾကင္ေလွ ၅၀၀ ၊ေလွာ္ကားသံေလွၾကီး ၈၀၀ ၊စစ္သူရဲ ၉၀၀၀၀ ပါဝင္သည္။ၾကည္းတပ္ကို ဘုရင့္ေနာင္ဦးစီးကာ တပ္ ၁၁ တပ္တြင္ ဆင္၃၀၀ ၊ျမင္း ၂၅၀၀ စစ္သူရဲ ၇၀၀၀၀ ပါ၀င္သည္။ ၾကည္းေရ ႏွစ္တပ္ေပါင္း၏ စစ္သည္အင္အားမွာ ၁၇၀၀၀၀ ျဖစ္သည္။ဟံသာဝတီနန္းေစာင့္ အျဖစ္ သတိုးဓမၼရာဇာႏွင့္ သက္ရွည္ေက်ာ္ထင္တို႕ကို တာ၀န္ေပးသည္။

ျပည္ကို ၀န္းရံျခင္း၊ရွမ္းစစ္ကို ေအာင္ႏိုင္ျခင္း

ျပည္ဘုရင္ မင္းေခါင္လည္း ဟံသာဝတီတပ္ၾကီးခ်ီတက္လာသည္ကိုၾကားလွ်င္ ျမိဳ႕ရိုးျပစီးမ်ားကို ခိုင္ခံေအာင္ျပင္ဆင္ျခင္း၊က်ံဳးေျမာင္းခံကတုပ္တို႕ကို စီရင္ျခင္း ႏွင့္ ရိကၡာသြင္းျခင္းတို႕ကိုျပဳလုပ္သည့္အျပင္ အင္း၀မွ ရွမ္းမင္းသိုဟန္ဘြားႏွင့္ ေယာက္ဖေတာ္ ရခိုင္ဘုရင္တို႕ထံ စစ္ကူေတာင္းေလသည္။ ရွမ္းမင္းသိုဟန္ဘြားလည္း အထက္တစ္လႊားမွ ရွမ္းေစာ္ဘြားအေပါင္းတို႕ကို စုစည္းကာ တိုက္ဆင္ ၈၀၀၊ျမင္းသည္ ၁၀၀၀၀၊စစ္သည္အင္အား ၁၆၀၀၀၀ ပါတပ္ၾကီးျဖင့္ ခ်ီလာသည္။ထိုသတင္းကိုၾကားေသာ္ ဘုရင့္ေနာင္သည္ တပင္ေရႊထီးအား ျပည္အနီးတြင္ တပ္ခ်ေနရန္ေလွ်ာက္ထားျပီး မိမိ၏ ၾကည္းတပ္ျဖင့္ ရွမ္းတို႕ကို တိုက္ရန္ တိုက္ဆင္ ၁၅၀၊ျမင္း၂၁၀၀ ၊စစ္သည္ ၉၀၀၀၀ ျဖင့္ခ်ီတက္သည္။ ေရွးဦးစြာဆင္မ်ားကို အင္အားျပည့္ေစ ေတာတြင္း၌ေရခ်ကာ ဝွက္ထားေစျပီးက်န္တပ္မ်ားကို စစ္ေၾကာင္းသံုးေၾကာင္းခြဲကာ ခ်ီတက္ေစသည္။ေနာက္ ျမင္းတပ္မ်ားကို ေရွ႕မွစစ္စမ္းခ်ီေစရာ ရွမ္းေစာ္ဘြားတို႕လည္း ဟံသာဝတီတပ္ကို ေတြ႕ျပီအမွတ္ႏွင့္ အတင္းလိုက္လံတိုက္ခိုက္ရာ က်န္တပ္မ်ားႏွင့္ တစ္ကြ ေတာတြင္းရွိဆင္တပ္မ်ားပါ ထြက္တိုက္သျဖင့္ ရွမ္းတို႕တပ္ပ်က္ကာ သံုးဆယ္စား၊ေရာက္ေစာက္စား ႏွင့္ ေနာင္မြန္စားေစာ္ဘြားမ်ားကို ဆင္ႏွင့္တကြရျပီး ဆင္ ၆၀ ၊ျမင္း ၃၀၀၀ေက်ာ္ ႏွင့္ စစ္သည္ ၂၀၀၀ေက်ာ္တို႕ကို သံုပန္းအျဖစ္ရေလသည္။ တပင္ေရႊထီးလည္းေယာက္ဖေတာ္ ဘုရင့္ေနာင္ကို အားရလွသည့္အတြက္ မင္းညီမင္းသားတို႕၏အေဆာင္အေယာင္ရွိသေရြ႕ကို ခ်ီးျမင့္သည္။သို႕ေသာ္ ျပည္ဘုရင္မင္းေခါင္မွာ အညံ့ခံသည္မရွိပဲ အျပတ္ခုခံကာ ရခိုင္မွ ေယာက္ဖေတာ္၏ စစ္ကူအလာကို ေစာင့္လ်က္ပင္ရွိသည္။

ခ်ီတက္လာသည့္ ရခိုင္စစ္ကိုအႏိုင္ရျခင္း

ရခိုင္ဘုရင္လည္း ညီေတာ္ မင္းေအာင္လွအားတိုက္ဆင္ ၁၀၀၊ျမင္း ၂၀၀၊စစ္သည္၅၀၀၀၀ ႏွင့္ၾကည္းေၾကာင္း၊သားေတာ္ အိမ္ေရွ႕မင္းကို ကတၱဴလြန္းၾကင္ေလွ ၇၀၀၊စစ္သည္ ၇၀၀၀၀ ျဖင့္ေရေၾကာင္း အသီးသီးေစလြတ္ကာ စစ္ကူပို႕သည္။စစ္ကူပို႕သည့္အေၾကာင္းကို မင္းေခါင္သိေစရန္ စာေရးကာ သံေစေလရာ ဟံသာဝတီတပ္မွ ဖမ္းမိျပီး အေၾကာင္းဆံုသိလွ်င္ ရခိုင္ေရတပ္ကိုတားဆီးရန္ ပုသိမ္စား သမိန္ျဗပိုက္၊ေျမာင္းျမစား သမိန္ပရူ၊ခဲေပါင္စား သမိန္သံက်ယ္၊ဒလစားသီရိေဇယ်ေနာ္ရထာတို႕အား အင္အားအလံုးအရင္းႏွင့္ စားေသာျမိဳ႕အသီးသီးတို႕ျပန္ကာ ခိုင္ခံေအာင္ျပဳေစသည္။ေနာက္ ဥယ်ာဥ္ပုေၾကာင္းမွခ်ီလာသည့္ ရခိုင္ဘုရင့္ညီ၏ တပ္ကို ျပည္သို႕အေရာက္မခံေတာ့ပဲ ရွမ္းေစာ္ဘြားတို႕ကို တိုက္သကဲ့သို႕ပင္ စစ္သံုးေၾကာင္းခြဲကာစစ္ျမဴ၍ဘုရင့္ေနာင္ကိုယ္တိုင္ ရဲဘုန္းစံု ဆင္ကိုစီးျပီးတိုက္ရာ ရခိုင္စစ္လည္းပ်က္ျပန္သည္။ထိုသတင္းကိုၾကားလွ်င္ ပုသိမ္၊ေျမာင္းျမ ျမိဳ႕မ်ားသို႕ေရာက္ေနသည့္ ရခိုင္အိမ္ေရွ႕မင္းလည္း ကူရန္အေၾကာင္းမထူးေတာ့ဟုမွတ္ကာ တပ္ဆုတ္ျပန္ေလသည္။

ဘုရင့္ေနာင္အားခ်ီးေျမာက္ျခင္းႏွင့္ျပည္ဘုရင္ အညံ့ခံျခင္း

ဤသို႕ စြမ္းစြမ္းတမံတိုက္ခိုက္သည့္ ေယာက္ဖေတာ္ ဘုရင့္ေနာင္အား အိမ္ေရွ႕မင္းအေဆာင္အေယာင္အကုန္ေပးကာ ခ်ီးေျမာက္သည္။သို႕ေသာ္ အိမ္ေရွ႕မင္းအျဖစ္ တရား၀င္အမိန္႕ျပန္ကာ သတ္မွတ္ျခင္းမဟုတ္ေပ။ေနာက္ဆံုးတြင္ ျပည္ဘုရင္ မင္းေခါင္က အသက္ကိုလြတ္လွ်င္ အညံ့ခံမည့္အေၾကာင္းကို ဆရာေတာ္မ်ားထံမွ တစ္ဆင့္အေရးဆိုလာရာ တပင္ေရႊထီးလည္းလက္ခံ၏။ေနာက္ မင္းေခါင္အား မိဖုရား ႏွင့္တကြ ေတာင္ငူသို႕ပို႕ေစျပီး မင္ရဲသီဟသူ(ေတာင္ငူဘုရင္ခံ)အားေစာင့္က်ပ္ေစသည္။ေနာက္ အထိန္းေတာ္ သတိုးဓမၼရာဇာအား မင္းေျမာက္တန္ဆာ၊အေဆာင္အေယာင္ တို႕ကို ေပးအပ္၍ ျပည္ဘုရင္ခံအျဖစ္ နန္းတင္ျပီး ဟံသာ၀တီသို႕ျပန္ေလ၏။

အင္း၀ႏွင့္ စစ္ခင္းျခင္း

အင္း၀နန္းတြင္းအေျပာင္းအလဲမ်ား

ထုိသုိ႕ တပင္ေရႊထီး၏ နယ္ပယ္မွာ ေတာင္ငူ၊ျပည္ႏွင့္ ဟံသာ၀တီမြန္သံုးရပ္ထိက်ယ္ျပန္႕လာခ်ိန္တြင္ အင္း၀တြင္မူရွမ္းမင္းသိုဟန္ဘြား၏ ရက္စက္မႈ၊ဘာသာမဲ့တစ္ပါးအေနျဖင့္ ရဟန္းေတာ္မ်ားကိုသတ္ျဖတ္မႈႏွင့္ အဆင္အျခင္မဲ့ ရမ္းကားမႈတို႕ေၾကာင့္ အင္း၀နယ္တစ္လႊားတြင္ မျငိမ္မသက္ျဖစ္ေနရသည္။ထို႕ေၾကာင့္ ျမန္မာအမတ္ၾကီးျဖစ္သူ မင္းၾကီးရန္ေနာင္က သိုဟန္ဘြားအား သၾကၤန္မဂၤလာျပဳဟန္လွည့္ဖ်ားျပီး ကိုယ္တိုင္ပင္ဓါးျဖင့္သတ္ေလသည္။ မွဴးမတ္မ်ားက မင္းၾကီးရန္ေနာင္အား နန္းတက္ရန္ ၀ိုင္းေလွ်ာက္ၾကေသာ္လည္း လက္မခံပဲ အုန္းေဘာင္ေစာ္ဘြား ခုံမိႈင္းအား နန္းအပ္ရန္ ေျပာၾကားကာရဟန္း၀တ္ျဖင့္ ေတာထြက္သြားခဲ့သည္။သို႕ျဖင့္ သကၠရာဇ္ ၉၀၄ တြင္ အုန္းေဘာင္ခံုမိႈင္းမွ အင္း၀ထီးနန္းကို သိမ္းယူစိုးစံေလသည္။ေနာက္ေစာ္ဘြားအေပါင္းအားစည္းရံုးကာ ျပည္ကိုဦးစြာတိုက္ျပီး ေတာင္ငူကို သိမ္းပိုက္ရန္စီမံေလသည္။ သကၠရာဇ္ ၉၀၅ တြင္ ျပည္သို႕ခ်ီသည့္ ေစာ္ဘြားတို႕၏တပ္ၾကီးတြင္ ဇလာကပင္းေလွၾကီး ၃၀၀၊ေလွာ္ကားေၾကာ့ေလွ ၃၀၀၊ကုန္ေလွ ၅၀၀၊ စစ္သည္ ၁၂၀၀၀၀ ျဖင့္ေရေၾကာင္း၊တိုက္ဆင္ ၁၂၀၀၊ျမင္း ၁၀၀၀၀၊စစ္သည္ ၁၆၀၀၀၀ တို႕ကၾကည္းေၾကာင္း ျဖင့္ ၾကည္းေရ ႏွစ္တပ္ပါ၀င္ေလသည္။

ျပည္မွသတိုးဓမၼရာဇာခုခံျခင္း၊ဟံသာ၀တီမွ စစ္ကူခ်ီတက္ျခင္း

ျပည္ဘုရင္ခံ သတိုးဓမၼရာဇာ သည္ေစာ္ဘြားတပ္ၾကီးခ်ီလာသည္ကိုသိလွ်င္ ဟံသာ၀တီရွိ တပင္ေရႊထီး ထံသို႕လူေစလြတ္ကာ စစ္ကူခ်ီလာရန္ေလွ်ာက္ထားျခင္း၊ျပည္ျမိဳ႕ကို ခိုင္ခံ့ႏိုင္သမွ်ခိုင္ခံ့ေအာင္စီစဥ္ျခင္း၊ရိကၡာသြင္းျခင္းတို႕ကို ျပဳလုပ္ေလသည္။ေစာ္ဘြားတို႕ေရာက္လွ်င္ ျမိဳ႕ကို ရေအာင္မတိုက္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ၀န္းရံ ျမဲ၀န္းရံေနရသည္။ထိုစဥ္ ဟံသာ၀တီမွ တပင္ေရႊထီးသည္ ေအာက္ျပည္ေအာက္ရြာရွိ မြန္၊ျမန္မာ၊ကရင္ စစ္သည္၊သူရဲရွိသမွ်ကို စုစည္းကာ ေရတပ္၊ၾကည္းတပ္အျဖစ္ဖြဲ႕ေလသည္။မင္းတရားေရႊထီး၏ ဘုရင့္ေရတပ္အပါအ၀င္ ေရတပ္ၾကီး ၁၂ တပ္တြင္ ေလွၾကီး မ်ိိဳးစံု ၈၀၀၊ ေလွာကားသံေလွ ၃၀၀၊ရိကၡာတင္ေလွ ၅၀၀၊စစ္သည္ ၉၀၀၀၀ ပါ၀င္သည္။ဘုရင့္ေနာင္ ဦးစီးသည့္ ၾကည္းတပ္ ၉ တပ္တြင္ ဆင္ ၈၀၀၊ျမင္း ၂၀၀၀၊စစ္သည္ ၁၂၀၀၀၀ ပါ၀င္သည္။သာယာ၀တီ အေရာက္တြင္ ၾကည္းေရ ႏွစ္တပ္ေပါင္းကာတပ္ခ်ေနသည္။

ျပည္တိုက္ပြဲ

ျပည္မွ ရွမ္းေစာ္ဘြားတို႕လည္း ဟံသာ၀တီတပ္ခ်ီလာသည္ကိုၾကားလွ်င္ စစ္ ႏွစ္ဖက္ညွပ္မည္ကိုစိုးသျဖင့္ ျပည္မွ ေျမာက္ဖက္သို႕တပ္ဆုတ္ကာေနေလသည္။ထိုအခါ ဘုရင့္ေနာင္သည္ စစ္ျမဴေသာ္အားျဖင့္ တိုက္ေလွၾကီး ၄၀ တြင္ စစ္သည္ ၄၀၀၀ႏွင့္ အေျမာက္ၾကီးမ်ားအားတင္ကာ ျမစ္ေၾကာင္းအတိုင္း ဆန္ေစသည္။ထုိအခါေစာ္ဘြားတို႕လည္း အင္အားနည္းသည္ဟုထင္ျပီး ေလွမ်ားျဖင့္ ေပါ့ေလ်ာ့စြာလိုက္ရာ ဘုရင့္ေနာင္ကအေျမာက္မ်ားျဖင့္ ပစ္ခတ္ေသာ္ ျမဳပ္ေလသည္။ေစာ္ဘြားတို႕၏ေလွတပ္ပ်က္ေသာ္ ဟံသာ၀တီတပ္ကို ေျမထဲသရက္သို႕တိုင္ခ်ီတက္ေလသည္။ေနာက္မၾကာမွီ အင္း၀မွ ရိကၡာ မလာႏိုင္လွ်င္ ေစာ္ဘြားတို႕ တပ္ဆုတ္ရေလသည္။ထိုအခါ ဘုရင့္ေနာင္က ၾကည္းေၾကာင္း၊တပင္ေရႊထီးက ေရေၾကာင္း အသီးသီးလိုက္တိုက္လွ်င္ ေစာ္ဘြားတို႕အက်အဆံုးမ်ားကာ ဟံသာ၀တီဖက္မွ လူသူသံု႕ပန္းမ်ားစြားရေလသည္။ မင္းတရားေရႊထီးလည္း စလင္း၊စေလ၊ပုခန္းငယ္၊ရြာသာ၊ပုဂံျမိဳ႕မ်ားတိုင္ေအာင္ခ်ီတက္သိမ္းပိုက္ကာ မိမိမွဴးမတ္မ်ားကို စားေစသည္။ေနာက္အနီးအပါးမွ သစၥာခံလာသည့္ သူမ်ားကို စည္းစိမ္မပ်က္ခ်မ္းသာေပးျပီး ဟံသာ၀တီသို႕ျပန္ေလသည္။

ရာဇဘိေသကခံျခင္း

သာႆနာအေရးေဆာင္ရြက္ျခင္း

သကၠရာဇ္ ၉၀၆ အေရာက္တြင္ ဟံသာ၀တီအေနာက္ဖက္ မြန္ေက်ာင္းတြင္ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးေဆာက္ေစကာ မြန္ဆရာေတာ္အား မဟာသံဃရာဇာဟု ဘြဲ႕ေတာ္ဆက္ကပ္ျပီး သာႆနာပိုင္အျဖစ္ တင္သည္။ ေနာက္ အလႈၾကီးေပးကာ သဘင္ခံသည္။ ဆင္ျမိဳ႕တြင္ ေစတီေတာ္တည္ျပီး တံတုိင္း ၄ ဖက္တြင္ ေရႊေက်ာင္း ၄ ေဆာင္ေဆာက္သည္။

တပင္ေရႊထီးႏွင့္ေခမေနာ

ထိုသို႕ဟံသာ၀တီတြင္ စိုးစံစဥ္ ေခမေနာ အမည္ရွိ ႏြားမ မွဖြားသည္ဆိုေသာ မိန္းမပ်ိဳ၏ သတင္းၾကီးလာေလသည္။ (အမွန္တြင္ တစ္စံုတစ္ေယာက္မွ ေမြးဖြားျပီး ႏြားျခံတြင္လာေရာက္စြန္႕ပစ္သြားျခင္းမ်ိဳးသာျဖစ္ႏိုင္သည္။)မက်ိဳကို အမည္ရွိ သူေဌး၏ျခံအတြင္းတြင္ေတြ႕ရွိရျပီး သူေဌးက သမီးအရင္းအမွတ္ႏွင့္ေမြးစားထားျခင္းျဖစ္ကာ ရွစ္ႏွစ္အရြယ္ပင္ရွိေသာ္လည္း အလြန္ပင္ေခ်ာေမာလွပေၾကာင္းထင္ရွားေလ၏။တစ္ေန႕ေသာ္ မင္းတရားေရႊထီး ဥယ်ာဥ္ေတာ္ထြက္လွ်င္ ေခမေနာကိုေတြ႕လွ်င္မိဖုရားအျဖစ္သိမ္းပိုက္ေလသည္။ထို႕ေၾကာင့္ ေခမေနာမွာ အသက္ငယ္ငယ္ျဖင့္ မင္းတရားေရႊထီး ၏မိဖုရားျဖစ္လာခဲ့ေလသည္။

မြန္ဆံျဖတ္ျခင္း၊ရာဇဘိေသကခံျခင္း

ေခမေနာ၏ တိုက္တြန္းမႈေၾကာင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊မြန္တို႕အရပ္တြင္ျမန္မာတို႕ ထီးနန္းထူေထာင္ရန္မျဖစ္ႏိုင္၊မြန္တို႕သာမင္းျပဳကိန္းရွိသည္ဟု အတိတ္တေဘာင္ေပၚသည္ေၾကာင့္လည္းေကာင္းပတင္ေရႊထီးသည္ မြန္ဆံျဖတ္ေလသည္။မြန္ဆံျဖတ္ျခင္းဆိုသည္မွာ အေရွ႕နဖူးေပၚတြင္ တစ္လက္မခန္႕ဆံခ်န္ျပီးအညီအညာ ျဖတ္ကာ၊ေနာက္တြင္ ကုလားဆံထံုးကဲ့သို႕ထံုးျခင္းျဖစ္သည္။ထို႕ေနာက္ မြန္ျမန္မာ မွဴးမတ္မ်ားျခံရံျပီးလွ်င္ ျမန္မာမင္းဧကရာဇ္တို႕၏ အေဆာင္အေယာင္ အကုန္၊ မြန္မင္းဧကရာဇ္တို႕၏ အေဆာင္အေယာင္ အကုန္တို႕ကို လက္၀ဲ၊လက္ယာခင္းက်င္းျပီး ရာဇဘိေသကခံကာ နန္းတက္ပြဲက်င္းပေလသည္။ေနာက္ တစ္လအၾကာတြင္ ဒဂံု သို႕သြားေရာက္ကာေရႊတိဂံုေစတီေတာ္ကို ေရႊခ်ပူေဇာ္ျပန္သည္။

ရခိုင္သို႕ခ်ီျခင္း

ရခိုင္နန္းတြင္းအာဏာလုပြဲ

သကၠရာဇ္ ၉၀၇ တြင္ ရခိုင္ဘုရင္မင္းဗာၾကီး လြန္ေလေသာ္သားေတာ္ မဟာဥပရာဇ္ ထီးနန္းဆက္ခံသည္။သို႕ေသာ္ မင္းဗာၾကီး၏ညီျဖစ္သူ သံတြဲစား မင္းေအာင္လွသည္ တူေတာ္ႏွင့္ မညီညြတ္ပဲ ရန္စစ္ျဖစ္ေလရာ မင္းေအာင္လွက ဟံသာ၀တီသို႕ အမတ္ ၂ ဦးႏွင့္ လက္ေဆာင္မ်ားေစလာျပီး စစ္ကူေတာင္သည္။ထို႕ေၾကာင့္ မင္းတရားေရႊထီးသည္ သမိန္ေမာခြင္၊သမိန္အဲပရဲ၊သမိန္ ျဖတ္စ၊ စတုရင္ဂၤသူ အမတ္ၾကီး ၄ ေယာက္ကိုဦးေဆာင္ေစျပီး တပ္ ၄ တပ္တြင္ ဆင္ ၁၀၀၊ျမင္း ၁၀၀၀၊စစ္သည္ ၄၀၀၀၀ ျဖင့္ ရခိုင္သို႕ ခ်ီေစသည္။ သို႕ေသာ္ သံတြဲသို႕မေရာက္မွီပင္ မင္းေအာင္လွ သံတြဲပ်က္ကာ ဟံသာ၀တီသို႕ေျပးလာသည္ႏွင့္ ၾကံဳေသာေၾကာင့္ ကို္ယ္တိုင္ခ်ီတက္ရန္ တပ္မ်ားကို ျပန္ေခၚသည္။

ရခိုင္သို႕ခ်ီတက္ရန္ စစ္ျပင္ဆင္ျခင္း

သို႕ျဖင့္ တပင္ေရႊထီး၏ ေရတပ္တြင္ တပ္ ၁၅ တပ္ပါ၀င္ျပီးအင္အားမွာ တုိက္ေလွၾကီး ၇၀၀၊ေလွာ္ကားသံေလွ ၅၀၀ ၊ရိကၡာေလွ ၅၀၀ ႏွင့္ စစ္သည္ ၃၅၀၀၀၀ ျဖစ္ျပီး၊ဘုရင့္ေနာင္ဦးေဆာင္သည့္ ၾကည္းတပ္တြင္တပ္ ၂၀ ပါ၀င္ျပီး အင္အားမွာ ဆင္ ၆၀၀၊ျမင္း ၂၀၀၀ ႏွင့္ စစ္သည္ ၄၀၀၀၀ ျဖစ္သည္။ ၉၀၈ ခုႏွစ္၊တန္ေဆာင္မုန္းလဆန္း ၄ ရက္၊တနလၤာေန႕တြင္ စစ္ခ်ီေလသည္။

ရခိုင္တိုက္ပြဲမ်ား

ေရွးဦးစြာ သံတြဲသို႕ခ်ီတက္ျပီး ေမာ္တင္စြန္းအေရာက္တြင္ ရခိုင္ေရတပ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္မိျပီး ရခိုင္တပ္ပ်က္ကာ သံတြဲသို႕ဆုတ္ေလသည္။ ေနာက္ ဘုရင့္ေနာင္၏ ၾကည္းတပ္ပါခ်ီတက္လာသည္ၾကားေသာ္ သံတြဲတြင္ မေန၀ံ့ၾကေတာ့ပဲ ေျမာက္ဦးအထိ ဆုတ္ကာေနရသည္။

ထိုေၾကာင့္ တပင္ေရႊထီးသည္ သံတြဲကို လြယ္ကူစြာရလွ်င္ မင္းေအာင္လွ ႏွင့္ သန္လွ်င္စား နႏၵေက်ာ္ထင္ တို႕ကိုအေစာင့္ထားျပီး ေျမာက္ဦးသို႕ဆက္ခ်ီသည္။ ေျမာက္ဦးမေရာက္မီွတြင္ ရခိုင္တို႕က ၾကည္းေရ ႏွစ္ဖက္ျဖင့္ တိုက္ရာစစ္ေျမျပင္က်ဥ္းျခင္းေၾကာင့္ ဟံသာ၀တီတပ္မ်ား မလႈပ္သာပဲ အက်အဆံုးမ်ားလွေသာ္ လြင္ျပင္သို႕ ဆုတ္ရေလသည္။ ေရွ႕ဖ်ားခ်ီတပ္မ်ား အက်မ်ားေၾကာင္းၾကားလွ်င္ဘုရင့္ေနာင္ကိုယ္တိုင္ ခ်ီတက္ျပီး တိုက္ရာ ရခိုင္ၾကည္းတပ္ပ်က္ေလ၏။ၾကည္းတပ္ပ်က္လွ်င္ေရတပ္လည္း ဆုတ္ေလသည္။ဟံသာ၀တီတပ္မ်ား ေျမာက္ဦးကို ၀န္းရံတိုက္ခိုက္ရာ ရခိုင္ဘုရင္လည္း ျမိဳ႕တြင္းမွ အျပင္းအထန္ ခုခံေသာေၾကာင့္ ျမိဳ႕ကိုမရႏိုင္ပဲ ရွိေလရာ သစ္တပ္ကိုျမိဳ႕ရိုးႏွင့္ အညီတည္ေစျပီး အေျမာက္မ်ားတင္ကာ ျမိဳ႕တြင္းသို႔ပစ္ေစသည္။ ထိုအခါ ရခိုင္ဘုရင္လည္း အမတ္ ၂ ဦးကိုေစလြတ္ကာ စစ္ေျပေၾကာင္း အေရးဆိုလာသည္။သို႕ေသာ္ သံတြဲစားကို နန္းတင္မည္ဟု ေပးထားေသာ ဂတိရွိေၾကာင္း ျပန္ေျပာရာ ရခိုင္ဘုရင္က ဆရာေတာ္ ၄ ပါးကို လက္ေဆာင္မ်ားႏွင့္တကြ ေစလြတ္ျပန္ျပီး အက်ိဳးအေၾကာင္းရွင္းလင္းျပဆိုေစမွသာ သေဘာတူေလသည္။ထိုေနာက္ သံတြဲစားကို သံတြဲႏွင့္ ေတာင္စဥ္ ၇ ခရိုင္ကိုေပးေစသည္။ရခိုင္မင္းကိုလည္းနန္းထက္တြင္ဆက္လက္စိုးစံေစကာ ႏွစ္ဦးလံုးကို ဘုရင့္ေနာင္အား ေစလြတ္ကာသစၥာေပးေစျပီး ဟံသာ၀တီသို႕ျပန္ေလသည္။(အခ်ိဳ႕ေသာရာဇ၀င္မ်ားတြင္အေရွ႕ဖက္မွ ယိုးဒယားတို႔ က်ဴးေက်ာ္လာသည့္အတြက္ ေျမာက္ဦးကို ၀န္းရံထားရာမွ တပ္ဆုတ္ကာျပန္သည္ဟုဆိုပါသည္။)

ယိုးဒယားႏွင့္ စစ္ခင္းျခင္း

ျမန္မာတုိ႔လက္တြင္း အယုဒၵယ ေနျပည္ေတာ္ၾကီး က်ေရာက္ခဲ့စဥ္က ထုိင္းရာဇ၀င္တြင္ ျမန္မာဘုရင္အား လ်ာမဲဘုရင္ ဟုေခၚေ၀ၚ သမုတ္ခဲ့၏ ။ အမွန္ဆုိရင္ ထုိေခတ္က ယုိးဒယားကုိ စစ္ျပဳခဲ့သည့္ ့ျမန္မာဘုရင္မွာ ႏွစ္ပါးရွိသည္။ တစ္ပါးမွာ တပင္ေရႊထီးျဖစ္၍ ေနာက္တစ္ပါးမွာ ဘုရင့္ေနာင္ျဖစ္သည္။

သမုိင္းပညာရွင္မ်ား ရာဇ၀င္ကုိ ပီျပင္စြာ ရွင္းထုတ္မႈ အရ ဗမာလ်ာမဲဘုရင္မွာ တပင္ေရႊထီးျဖစ္၏။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၄၁၄ ခုႏွွစ္ တစ္ေန႔ေသာ နံနက္လင္းအားၾကီး အခ်ိန္တြင္ ဖြားျမင္သည္ဟု အဆုိရွိ၏ ။ လွ်ပ္တျပက္ အတြင္း ဘုရင့္လက္နက္တုိက္ေတာ္မွ ဓါးသြားလွံမ်ား လွ်ပ္စီးကဲ့သုိ႔ အေရာင္ တလွ်ပ္လွ်ပ္ ေတာက္ပကုန္သျဖင့္ ဟူးရားအမတ္ မ်ားက ကုမာရကုိယ္ေတာ္ လူလားေျမာက္လ်င္ ၾကီးျမတ္သည့္ အဂၢဗ်ဴဟာရွင္ ျဖစ္မည္ဟု ေဟာကိန္းထုတ္ၾကသည္။ 

သကၠရာဇ္ ၉၀၈ တြင္ တပင္ေရႊထီး အင္အားအလံုးအရင္းႏွင့္ ရခိုင္သို႕ခ်ီေၾကာင္းၾကားလွ်င္ အယုဒၵယမင္း ျဗသာဓိရာဇာ(မဟာခ်ကၠရဖက္) သည္ထား၀ယ္ႏွင့္ေရး ျမိဳ႕မ်ားကိုတိုက္ေစသည္။ ထား၀ယ္စားမွာ မခုခံႏိုင္သျဖင့္ ေရး သို႕ဆုတ္ကာပူးေပါင္းရသည္။ေနာက္ ျမိဳ႕စားႏွစ္ဦးတို႕လည္း ေမာ္လျမိဳင္စား ဗညားဦးထံ လူေစကာ အေၾကာင္းၾကားသျဖင့္ ဗညားဦးဟံသာ၀တီသို႕ စာပို႕ကာ ေလွ်ာက္တင္သည္။

စစ္ျပင္ဆင္ျခင္း၊တိုက္ပြဲမ်ား

ထို႕ေၾကာင့္ တပင္ေရႊထီးသည္ အေရွ႕ဖက္မွျမိဳ႕စားရြာစားမ်ားကို ေပါင္းကာ တပ္ၾကီးဖြဲ႕ေစသည္။ေရတပ္တြင္ မုတၱမစား လဂြန္းအိန္ကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္႕ျပီး ေလွၾကီး ၁၀၀၊ေလွငယ္၃၀၀၊စစ္သည္၄၀၀၀၀ ျဖင့္လည္းေကာင္း၊ၾကည္းတပ္တြင္ ဗညားဦးအား တပ္ ရွစ္တပ္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္႕ကာ ဆင္ ၂၀၀၊ျမင္း ၂၀၀၀ ၊စစ္သည္ ၈၀၀၀ ျဖင့္ လည္းေကာင္း ထား၀ယ္သို႕ခ်ီတက္ေစသည္။ထို္အခါ ယိုးဒယားတို႕လည္း ထား၀ယ္မွ ဆုတ္ကာ တနသၤာရီ တြင္တပ္ခ်ေနသည္။ေမာ္လျမိဳင္စားဦးေဆာင္သည့္ တပ္မ်ား ေတာင္ပဘံု ေရာက္လွ်င္ ႏွစ္ဖက္ အျပင္းတိုက္ရာ ယိုးဒယား မွ ကံပူရီစား ေျပးရေလသည္။ ေနာက္ ယိုးဒယားအမတ္ျဖစ္သူ ေအာက္ျဗလဂြန္းအိန္မား ကိုအရွင္ရသည္။မင္းတရားေရႊထီးလည္း ေအာင္ပြဲရသူမ်ားကို ခ်ီးျမင့္ေျမာက္စားျပီး ယိုးဒယားသို႕ခ်ီရန္စစ္တပ္ၾကိးျပင္ေစျပန္သည္။

တပ္္ဖြဲ႕ကာယိုးဒယားခ်ီတက္ျခင္း

တပ္ဖြဲ႕ရာတြင္ေရတပ္မပါပဲ ၾကည္းတပ္သညျဖစ္သည္။အင္အားမွာတပ္ေပါင္း ၁၂ တပ္တြင္ ဆင္၂၀၀၊ျမင္း ၈၀၀၀ ႏွင့္စစ္သည္ ၄၀၀၀ ျဖစ္ျပီး ေပၚတူဂီေၾကးစား စစ္ဗိုလ္ ဒီယိုဂို ဆို၀ါရက္ ေဒမယ္လို(Diogo Soraez de Mello)ႏွင့္ ေၾကးစားေပၚတူဂီ စစ္သား ၄၀၀ ခန္႕လည္းပါ၀င္သည္။ ၄င္းမွာ ၊အင္း၀-ဟံသာ၀တီ ႏွစ္ ေလးဆယ္စစ္အတြင္းကာလတြင္မြန္တို႕ဖက္မွ ကူညီဖူးသည့္ႏိုင္ငံျခားသားမ်ားႏွင့္ယခုတပင္ေရႊထီးလက္ထက္တြင္ ပုန္ကန္သူမုတၱမစား ေစာဗညား ထံတြင္ အမႈထမ္းသည့္ ေပၚတူဂီမ်ားမွလြြဲလွ်င္ ျမန္မာမင္းဧကရာဇ္မ်ားထံတြင္ ပထမဆံုး ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား အမႈထမ္းသည့္ မွတ္တမ္းျဖစ္သည္။စစ္ခ်ီလမ္းေၾကာင္းမွာ ဟံသာ၀တီမွ မုတၱမ၊ေမာ္လျမိဳင္ထိုမွ အတၱရံျမစ္အတိုင္း ခ်ီတက္ျပီး ဘုရားသံုဆူေတာင္ၾကားကိုျဖတ္ကာကံပူရီ(ယခု ကတ္ခ်နာဘူရီ)၊ထိုမွ အယုဒၵယျဖစ္သည္။

တိုက္ပြဲမ်ား၊အယုဒၵယကို ၀န္းရံျခင္း

ပထမဆံုး တိုက္ပြဲမွာ ကံပူရီ ျဖစ္ျပီး ယိုးဒယားမင္းကိုယ္တိုင္ ဦးစီးေသာစစ္တပ္ျဖစ္ကာ ဘုရင့္ေနာင္၏ ၾကည္းတပ္ႏွင့္အေတြ႕တြင္ ဘုရင္ေျပးသျဖင့္ တပ္ပ်က္ကာ ဘုရင့္သားေတာ္ ႏွင့္ ညီေတာ္တို႕ကို ဖမ္းမိေလသည္။ေနာက္ အယုဒၵယထိခ်ီတက္ကာ ျမိဳ႕ကို တိုက္ေသာ္လည္း ျမိဳ႕ရိုးျမင့္ျပီး ျမိဳ႕ပတ္လည္တြင္ေရရစ္၀ိုင္းေနသည့္အတြက္ ျမိဳ႕ကို က်ေအာင္မတိုက္ႏိုင္ျဖစ္ကာ တစ္လၾကာ ၀န္းရံေနရျပန္သည္။ထိုအခါ အယုဒၵယ အားနည္းေစရန္ က်န္ယိုးဒယားျမိဳ႕မ်ားကို ယူမည္ဟုေတြးကာ တပင္ေရႊထီးက ရံတပ္ကို ႏုတ္ကာ ကမန္ပိုက္ သို႕ခ်ီေလသည္။

ယိုးဒယားမင္း၏တပ္ၾကီးကို အႏိုင္ယူျခင္း

ထိုသို႕ တပင္ေရႊထီး တပ္ကို ျမိဳ႕မွခြာေၾကာင္း ၾကားလွ်င္ ယိုးဒယားမင္းသည္ တပ္ၾကီးသံုးတပ္ ဖြဲ႕ကာ ေနာက္မွလိုက္ေလသည္။ဘုရင့္ေနာင္အားေရွ႕တပ္အျဖစ္ထားကာ မင္းတရားေရႊထီးသည္ ေဇယ်ဒိသာဆင္ကိုစီးျပီးတိုက္ရန္ျပင္သည္။သို႕ေသာ္ ေရွ႕ဖ်ားမွ ဘုရင့္ေနာင္တပ္သည္ ရန္သူတပ္မ်ား ကအနီးဆံုးအထိေရာက္လာသျဖင့္ မင္းတရားေရႊထီးအားေစာင့္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ေလရာ ယိုးဒယားတပ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္တိုက္ရေလေတာ့သည္။စစ္သံုးေၾကာင္းလံုးကို ျမန္မာတို႕က အႏိုင္တိုက္ႏိုင္သျဖင့္ ယိုးဒယားတို႕တပ္ပ်က္ကာ ယိုးဒယားဘုရင့္သားမက္ ၾသယားလဂြန္းအိန္မားကို ဆင္ႏွင့္တကြရ၏။သံု႕ပန္းအေျမာက္အမ်ားကိုလည္းဖမ္းမိျပီး တပင္ေရႊထီးထံဆက္သရာ အလြန္၀မ္းေျမာက္ကာ ဆုလာဘ္ေတာ္မ်ားေပးသည္။ထို႕ျပင္ ရဲရင့္စြာတိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့သည့္ဘုရင့္ေနာင္၏ သားျဖစ္သူ ေဇယ်သီဟ(ေနာင္တြင္ ငါးဆူဒါယကာ နႏၵဘုရင္)ကို လည္း မင္းရဲေက်ာ္စြာ ဘြဲ႕ေပးသည္။ ကမန္ပိုက္သို႕ဆက္လက္ခ်ီတက္ျပီး ျမိဳ႕ကိုသိမ္းကာ တပ္ခ်ေနေလရာ ယိုးဒယားမင္းထံမွ တမန္ ၂ ဦးေစလာကာ သစၥာခံမည့္အေၾကာင္း၊တိုက္ဆင္ ၃၀၊ ေငြ ၃၀၀ ႏွင့္တနသၤာရီဆိပ္ကမ္းမွ အခြန္ေတာ္ကို ႏွစ္စဥ္ဆက္သမည့္အေၾကာင္း ေလွ်ာက္ေလသည္။ ထို႕အျပင္ ဆင္ႏွစ္စီးကိုလည္းဆက္သလာရာစစ္ေျပျငိမ္းရန္သေဘာတူကာ ယိုးဒယား မင္း၏ညီေတာ္ ၾသယားပိႆေလာက္ႏွင့္ ၾသယားသု၀ဏၰေလာက္တို႕ကို ဟံသာ၀တီသို႕လိုက္ေစသည္။ေနာက္တပ္ကို ဟံသာ၀တီသို႕ျပန္လွည့္ရာ ၉၁၀ ျပည့္ႏွစ္၊တန္ခူးလဆန္း ၃ ရက္တြင္ ျပန္ေရာက္သည္။ (အခ်ိဳ႕ရာဇ၀င္မ်ားတြင္ ျမန္မာတို႕ အယုဒၵယကို ရေအာင္မတိုက္ႏိုင္ေသာေၾကာင့္ ျပန္သည္ဟုလည္းဆိုၾကသည္။)

မင္းတရားေရႊထီးအက်င့္ပ်က္ျပားလာျခင္း

ထိုသို႕ ျမန္မာ့လက္နက္ႏိုင္ငံကို ၾကီးထြားရန္ သိမ္းသြင္းႏိုင္သမွ်သိမ္းသြင္းဖို႕ၾကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ တပင္ေရႊထီးသည္ မ်ားမၾကာမွီတြင္ပင္ အရက္၏ေက်းကြၽန္ျဖစ္လာခဲ့ရေလသည္။ ထိုေသရည္ေသရက္ကို ေဖာ္စပ္ကာဆက္သသူမွာ လူမ်ိဳးျခားေပၚတူဂီတစ္ဦးျဖစ္သူ ဒီယိုဂို ဆြာဇို ဒီမဲလို၏တူ ျဖစ္သည္။၄င္းမွာ မင္းလိုလိုက္ကာ ေျပာဆိုတတ္သူျဖစ္ျပီးေသနတ္ပစ္ကြၽမ္းက်င္လွရာ တပင္ေရႊထီးက အလြန္သေဘာက်ႏွစ္သက္သျဖင့္ နန္းတြင္းသူတစ္ဦးႏွင့္ ပင္လက္ဆက္ေပးျပီး ခ်ီးေျမာက္ထားသည္။ ၄င္းတက္ကြၽမ္းသည့္ ေသခ်က္အတတ္ျဖင့္ အရက္ေသစာတို႕ကို ေဖာ္စပ္ကာ သံုးေဆာင္ေစျပီးစည္းရံုးေလရာ တပင္ေရႊထီးမွာ အၾကီးအက်ယ္ပင္ စြဲလမ္းကာ ထိုေသရည္တြင္သာ ႏွစ္ေမွ်ာေနျပီးတိုင္းေရးျပည္ရာမ်ားလစ္ဟင္းသည္ထက္လစ္ဟင္းလာေလေတာ့သည္။ ညီလာခံမထြက္ႏိုင္ေတာ့သည့္အျပင္ မွဴးမတ္မ်ားက အေရးအရာရွိ၍ေလွ်ာက္တင္ေလတိုင္း ဘုရင့္ေနာင္အားဆံုးျဖတ္ေစျခင္း၊ မွားယြင္းစြာ ဆံုးျဖတ္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ မွဴးမတ္တို႕က ဘုရင့္ေနာင္အား ထီးနန္းသိမ္းပိုက္ရန္ေလွ်ာက္ေသာ္လည္း လက္မခံပဲ ေနေလသည္။ေနာက္ ဒီယိုဂို ကိုလည္း ေရႊေငြအေျမာက္အမ်ားေပးကာ သေဘၤာတစ္စီးႏွင့္ ျပန္လြတ္လိုက္ေလသည္။ထိုသို႕ရွိစဥ္ ေတာင္ငူဘုရင္ခံျဖစ္သူ မင္းရဲသီဟသူ(မင္းႀကီးေဆြ၊ဘုရင့္ေနာင္၏ဖခင္)နတ္ရြာစံေလသည္။ထို႕ေၾကာင့္လစ္လပ္သည့္ ေတာင္ငူဘုရင္ခံရာထူးကို ဘုရင့္ေနာင္၏ညီ ျဖစ္သူ သီဟသူအားေပးေလသည္။ဘုရင့္ေနာင္ကိုမူ "ငါႏွင့္အတူျဖစ္သည္။ျမိဳ႕စားရာထူးမ်ားအေထြအထူးေပးရန္မလို" ဟုဆိုေလသည္။

တပင္ေရႊထီး၏ ေနာက္ဆံုးေန႕မ်ား

မင္းတရားေရႊထီး အက်င့္ပ်က္ျပားလွ်င္ ဟံသာ၀တီရွိမွဴးမတ္မ်ားလည္း ဘုရင့္ေနာင္ကိုသာ အားထားျပီး ဘုရင့္ေနာင္ကလည္း ကိုယ္စား အုပ္ခ်ဳပ္ေပးကာ ေနေလသည္။

မြန္တို႔သူပုန္ထျခင္း

ထိုသို႕႔ေသာအခ်ိန္တြင္ မြန္တို႔ထဲမွ မင္းေလာင္းဆိုသူေပၚထြက္လာကာ မြန္တို႔ပုန္ကန္ၾကေလသည္။ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ သမိန္ေထာရာမ မွာမြန္မင္း ဗညားရံအိမ္နိမ့္ဘ၀တြင္ မထင္မရွားေမြးဖြားခဲ့သည့္ သားျဖစ္ျပီး မြန္မင္းမ်ိဳးရိုးဟုဆုိကာ ရဟန္းလူထြက္ျပီး ပုန္ကန္ျခင္းျဖစ္သည္။ ထို သမိန္ေထာရာမ မွာအလြန္ဇြဲသတိၱေကာင္းလွသူအျဖစ္ ေၾကာ္ၾကားသည္။ မြန္တို႔ မေကာ္တြင္ တပ္ခ်ကာေနေၾကာင္းၾကားလွ်င္ ဘုရင့္ေနာင္က ညီေတာ္နႏၵေယာဓာႏွင့္ မွဴးမတ္မ်ားကို ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္ေစသည္။ မေကာ္တြင္ တိုက္ခုိက္ၾကရာ သမိန္ေထာရာမ တပ္ပ်က္ကာေနာက္လိုက္မ်ားျဖင့္ေျပးေလသည္။ေနာက္ သန္လွ်င္စား နႏၵေက်ာ္ထင္(ဘုရင့္ေနာင္၏ညီ) ဟံသာ၀တီတြင္ေရာက္ေနျပီးသန္လွ်င္တြင္မရွိေၾကာင္းသိလွ်င္ သန္လွ်င္ကို ၀င္တိုက္ကာ အခိုင္အလံုေနသည္။ထိုသို႕ သမိန္ေထာရာမ၏ ပုန္ကန္မႈတစစ ၾကီးထြားလာသည္ကို တပင္ေရႊထီးသိလွ်င္ ဘုရင့္ေနာင္ ကိုယ္တိုင္ခ်ီတက္မွသာ ျပီးလြယ္မည္ဟုဆိုကာ တပ္ၾကီးဖြဲ႕ျပီး ေစလြတ္ေလသည္။ဘုရင့္ေနာင္လည္း တပင္ေရႊထီး၏ လံုျခံဳေရးကို စိတ္မခ်သျဖင့္ ညီေတာ္ ေတာင္ငူစား သီဟသူ၊မုတၱမစား ေစာလဂြန္းအိန္ ႏွင့္ အပါးေတာ္ခစားသည့္ သမိန္ေစာထြတ္တို႕ကို ေစာင့္ေလွ်ာက္ရန္တာ၀န္ေပးမွာၾကားျပီး စစ္ထြက္ေလသည္။

သမိန္ေစာထြတ္အေကာက္ၾကံျခင္း၊တပင္ေရႊထီးလုပ္ၾကံခံရျခင္း

သမိန္ေစာထြက္မွာ မြန္တိုင္းရင္းသားျဖစ္သည္အေလွ်ာက္ မြန္ေဒသကို ျမန္မာတို႕လာေရာက္စိုးစံေနသည္ကို ေက်နပ္သူမဟုတ္ေပ။ အခြင့္အခါကိုေစာင့္လွ်က္တပင္ေရႊထီးအနားတြင္ ခစားေနသူျဖစ္သည္။ထို႕ေၾကာင့္ မင္းတရားေရႊထီးအား လွည့္စားရန္ ပုဏၰားမ်ားကို လာဘ္ထိုး ကာဇာတာမသန္႕ေၾကာင္း၊ဟံသာ၀တီနန္းေတာ္မွ ခြာျပီးအရပ္တပါးတြင္ ယာယီစံသင့္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္ေစသည္။တပင္ေရႊထီးလည္း ယံုမွတ္ျပီး ယာယီစံရန္ အရပ္ကိုရွာေစရာ သမိန္ေစာထြတ္က ပန္းတေရာ္ တြင္ေနရာသင့္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္တင္ျပီး ပန္းတေရာ္တြင္ ယာယီနန္းေဆာက္ေစသည္။ သီဟသူႏွင့္ ေစာလဂြန္းအိန္ တို႕တားေသာ္လည္း အရာမထင္ေတာ့ေပ။ေနာက္ သီဟသူအား ဟံသာ၀တီ နန္းေစာင့္အျဖစ္ထားကာ ေစာလဂြန္းအိန္၊သမိန္ေစာထြတ္ တို႕ကိုေခၚေဆာင္ျပီး ပန္းတေရာ္သို႕သြားေလသည္။ပန္းတေရာ္ေရာက္လွ်င္ စစ္ေရးအခ်က္အခ်ာေဒသျဖစ္သည့္စစ္ေတာင္းကိုစားေသာ မင္းမဟာလြန္ေၾကာင္းသိလွ်င္ အေထြအထူးမစဥ္းစားပဲ အနားရွိ သမိန္ေစာထြတ္ကို စားရန္ေပးျပန္သည္။ထို႕ျပင္ သမိန္ေစာထြတ္၏ ညီႏွစ္ဦးအား အနားတြင္ ဓါးလြတ္ကိုင္ခစားေစခဲ့သည္။တစ္လခန္႕အၾကာတြင္ ရခိုင္တပ္သို႕ေျပာင္းေရႊ႕စံရန္ဆိုျပန္ရာ ဟံသာ၀တီႏွင့္ ေ၀းရာရခိုင္တပ္သို႕ေရႊ႕ျပန္သည္။ရခိုင္တပ္အေရာက္တြင္ ဆင္ျဖဴေတာ္ ေပၚသည္ဟုဆိုကာ အယံုသြင္းျပီး မုတၱမစား အားဆင္ျဖဴေတာ္ဖမ္းရန္ အတြက္လူသူမ်ားသြားေရာက္ေခၚယူေစသည္။တပ္ကိုလည္း ကသာ(ယခုကသာျဖစ္မည္မထင္ပါ။သိသူမ်ားျဖည့္ေပးေစခ်င္ပါသည္။)သို႕တပ္မံေရႊ႕ေျပာင္းျပီး အင္ကလိန္ဘုရားအနီးတြင္ တပ္တည္ေလသည္။ထိုသို႕ျဖင့္ အနားတြင္ စိတ္ခ်ယံုၾကည္ေလာက္သည့္ မွဴးမတ္မရွိေတာ့သည့္အခ်ိန္တြင္ သမိန္ေစာထြတ္ႏွင့္ ညီႏွစ္ဦးတို႕က သကၠရာဇ္ ၉၁၂ခု၊ကဆုန္လျပည့္ေက်ာ္ ၁ ရက္၊ည ၃ ခ်က္တီးအေက်ာ္တြင္ ဓါးျဖင့္လည္ကိုျဖတ္၍ လုပ္ၾကံရာ အိပ္ေပ်ာ္ေနသည့္ တပင္ေရႊထီး လြန္ေလသည္။

အက်ဥး္ခ်ဳပ္

မင္းတရားေရႊထီး၊လွ်ာနက္မင္း(ထိုင္းမူ)ဟုလည္းေခၚၾကသည့္ တပင္ေရႊထီးသည္ ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ အေတာ္ပင္ထင္ရွားသည့္ ဘုရင္ျဖစ္ျပီး ေတာင္ငူရာဇ၀င္၊ဒုတိယျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ အစရွိသည့္သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားတြင္ အျမဲပါ၀င္ေနသူျဖစ္သည္။အသက္ ၁၄ ႏွစ္အရြယ္တြင္ နန္းတက္ျပီး အသက္ ၃၅ ႏွစ္၊ နန္းသက္ ၂၀ အ၀င္တြင္လုပ္ၾကံခံရျပီး ကြယ္လြန္သည္။ထူးျခားခ်က္မ်ားမွာ မည္သည့္ မိဖုရားကိုမွ တရား၀င္ မိဖုရားၾကီးအျဖစ္ မထားခဲ့ျခင္း၊ အသက္ ၈ ႏွစ္သာရွိေသးသည့္ မြန္မိန္းမပ်ိဳ ေခမေနာကိုမိဖုရားအျဖစ္သိမ္းယူျခင္း၊အရက္ေသစာ ခံုျမင္ကာဘ၀ပ်က္ရျခင္းတို႕ျဖစ္သည္။ယိုးဒယားကိုတိုက္ခိုက္သည့္ပထမဆံုးျမန္မာမင္းအျဖစ္လည္း သမိုင္းတြင္သည္။တိုက္သမွ်စစ္တြင္ ရွံဴးသည္မရွိ ေအာင္ႏိုင္ခဲ့သည္။နန္းတြင္းအမွဴထမ္း သမိန္ေစာထြတ္ကို အယံုၾကည္လြန္ကာ ၄င္း၏လုပ္ၾကံျခင္းခံရသည္။ေသလြန္ခ်ိန္တြင္ ေခါင္းျပတ္မွာ မ်က္ေတာင္ခတ္လ်က္ပင္ရွိေနေသးသည္ဟုလည္းဆိုၾကသည္။

ေနာက္ဆက္တြဲ

ထိုသို႕ တပင္ေရႊထီးလြန္လွ်င္ သမိန္ေစာထြတ္က သမိန္စကၠေ၀ါ ဘြဲ႕ခံကာ စစ္ေတာင္းတြင္ မင္းျပဳသည္။ ေနာက္ မၾကာမီ ဟံသာ၀တီသို႕ ေျပာင္းေရႊ႕နန္းတက္သည္။ ေတာင္ငူစားသီဟသူမွာ ဟံသာ၀တီကိုစြန္႕ခြာျပီး ေတာင္ငူသို႕အေရာက္ေျပးကာ မင္းေခါင္ဘြဲ႕ခံျပီး သီးျခားမင္းျပဳသည္။ ျပည္စား သတိုးဓမၼရာဇာလည္း သတိုးသူ ဘြဲ႕ခံကာ ျပည္တြင္ သီးျခားမင္းျပဳသည္။ သမိန္ေထာရာမမွာ မုတၱမေဒသသို႕ေရႊ႕ျပီး သမိန္ေစာထြတ္ႏွင့္ ယွဥ္ျပိဳင္ေနသည္။ က်န္အထက္ျမန္မာျပည္ေဒသရွိ ျမိဳ႕စားရြာစားမ်ားလည္း မိမိတို႔ေဒသလံုျခံဳေရးကို ျပင္ဆင္ကာ မည္သည့္ဖက္မွ မပါ၀ံ့ဘဲေနသည္။ ထိုအခါ ဒလသို႕ေရာက္ေနသည့္ ဘုရင့္ေနာင္သည္ မြန္အမွဴထမ္းမ်ားကို သစၥာေပးကာ ဒလအနီးအပါးတြင္ ခ်န္ရစ္ေစျပီး ေတာင္ငူသို႕ ဦးစြာခ်ီတက္ကာ ညီေတာ္မင္းခါင္အား တိုက္သည္။ ေတာင္ငူကိုရလွ်င္ ေတာင္ငူမွ အင္အားကိုယူျပီး ျပည္၊ဟံသာ၀တီ၊ အင္း၀အစရွိသျဖင့္ အဆင့္ဆင့္ သိမ္းပုိက္ကာ ဒုတိယ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံႀကီးၾကီးကို အရွိန္မပ်က္ ဆက္လက္တည္ေထာင္ခဲ့သည္။

ေကတုမတီေတာင္ငူျပည္မွစ၍ အေျခတည္ၿပီးလၽွင္၊ မြန္ ျမန္မာ စည္းလုံးေရးျဖင့္ ဒုတိယျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ႀကီး တည္ ေဆာက္နိုင္ေစရန္အလို႔ငွာ၊ ဦးစြာႀကိဳးပမ္းခဲ့ေသာ မင္းကား မဟာရာဇဝင္အလိုအရ မင္းတရားေရႊထီးဟုတြင္ေသာ တပင္ ေရႊထီးမင္းပင္ ျဖစ္ေလသည္။

ျမန္မာရာဇဝင္တို႔တြင္ ဂငယ္သုံးခု ဥသ်စ္ထုဟု ဆိုစမွတ္ ျပဳေသာ သကၠရာဇ္ ၈၈၈ခုႏွစ္(ခရစ္ ၁၅၂၆ ခုႏွစ္)တြင္ အင္းဝ ျပည္ကို ရွမ္းမ်ားလႊမ္းမိုးသိမ္းပိုက္သျဖင့္ အင္းဝပ်က္ၿပီးလၽွင္၊ ေရႊနန္းေၾကာ့ရွင္ ဘုရင္နရပတိလည္း နတ္ရြာစံေလသည္။ ထို အခိုက္တြင္ ဟံသာဝတီ၊ ပုသိမ္၊ မၽႊုမစေသာ ေဒသတို႔၌လည္း မြန္မင္းဆက္တို႔ လႊမ္းမိုးလ်က္ရွိၾကကုန္သည္။ ထိုေခတ္၌ ျမန္မာတို႔မွာ အထက္တြင္ ရွမ္းတို႔ကဖိစီး၍၎၊ ေအာက္တြင္ မြန္တို႔ကဖိစီး၍၎၊ အလယ္တြင္ အေနေခ်ာင္လ်က္က်န္ရွိေသာ ေတာင္ငူသို႔ ဝင္ေရာက္ခိုလွုံလာၾကသည္။ သို႔ျဖင့္ပင္ ေတာင္ငူ ၿမိဳ႕သည္ ျမန္မာတို႔၏ စည္းလုံးညီညြတ္ေရးအတြက္ ေျမႇာ္လင့္ အားထားရာ ေဒသျဖစ္လာေလရာ၊ မင္းႀကီးညိဳသည္ သကၠရာဇ္ ၈၄၇ ခုႏွစ္ (ခရစ္ ၁၄၈၅ ခုႏွစ္)တြင္ ေတာင္ငူျပည္ႀကီးကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ေလသည္။

မင္းႀကီးညိဳ သည္ ဟံသာဝတီပဲခူးကို သိမ္းသြင္းရန္ ႀကိဳးပမ္းေနခိုက္တြင္ ၈၉၂ ခုႏွစ္(ခရစ္၁၅၃ဝ ခုႏွစ္)တြင္ နတ္ရြာစံေလေသာ္၊ ျမန္မာ နိုင္ငံေတာ္ စည္းလုံးေရးကို ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ရန္ တာဝန္ သည္ တပင္ေရႊထီး၌ က်ေရာက္ခဲ့ေလသည္။

တပင္ေရႊထီးသည္ မင္းႀကီးညိဳႏွင့္ ငႏြယ္ကုန္းသူႀကီး သမီးတို႔ သင့္ျမတ္ရာတြင္ ျမင္ေသာ သားေတာ္ ျဖစ္သည္။ သုေသာဓိက မဟာရာဇာဝင္ႀကီး၌ ေမြးသကၠရာဇ္ကို ၈၇၈ ခုႏွစ္ ဟု ျပသည္။ သကၠရာဇ္ ၈၉၂ ခုႏွစ္(ဆရစ္ ၁၅၃ဝ ခုႏွစ္)၌ မင္းႀကီးညိဳလြန္ေသာ္ ေတာင္ငူကို ဆက္လက္စိုးစံရသည္။ တပင္ေရႊထီးႏွင့္ ေခတ္ၿပိဳင္စိုးစံခဲ့ေသာ မင္းမ်ားမွာ အင္းဝ၌ ေနာက္ဆုံးရွမ္းမင္းမ်ားျဖစ္ေသာ သိုဟန္ဘြား၊ အုန္းေဘာင္ ခုန္မွိုင္း ႏွင့္ မိုးျဗဲနရပတိတို႔ ျဖစ္ၾက၏။ ဟံသာဝတီမြန္တို႔ျပည္ ၌ကား သုရွင္တကာရြတ္ပိ (ျမန္မာ ၈၈၈-၉ဝဝ) ျဖစ္ေလ သည္။

ေတာင္ငူကို အုပ္ခ်ဳပ္စိုးစံရေသာ အခ်ိန္တြင္ တပင္ေရႊထီး ဘုရင္သည္ အသက္ ၁၄ ႏွစ္မၽွသာ ရွိေသးသည္။ သို႔ေသာ္ တပင္ေရႊထီး၏ လက္ထက္တြင္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္းသို႔ ႏွစ္မ်ားစြာ ၾကာမၽွ ဝင္ေရာက္စိုးစံ လႊမ္းမိုးခဲ့ၾကေသာ ရွမ္းမင္းမ်ား၏ အင္အားအေျခအေနမွာ ညံ့သက္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ေတာင္ငူသည္ လည္း အထက္ျမန္မာနိုင္ငံတလႊားမွ ဝင္ေရာက္ခိုလွုံလာၾကေသာ လူမ်ားျဖင့္ အင္အားျပည့္တင္းလ်က္ရွိ၏။ ထိုျပင္ အင္းဝျပည္ ႀကီး၏ေသာ့ခ်က္ျဖစ္လ်က္ အထက္ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အခ်မ္းသာ ႂကြယ္ဝဆုံးျဖစ္ေသာ ေက်ာက္ဆည္နယ္ပယ္ႀကီးသည္လည္း တပင္ေရႊထီး၏လက္တြင္းသို႔ ေရာက္ရွိေနခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ အင္းဝ မွဝင္ေရာက္ ခိုလွုံလာသူမ်ားတြင္ ဆင္းရဲသား ေတာင္သူလယ္ သမားမ်ားသာမက၊ ဇာတိမာန္ တက္ႂကြလ်က္ရွိေသာ မင္းမွု ထမ္း သူရဲေကာင္းမ်ားလည္း ပါဝင္ခဲ့၏။ ထိုေနာက္ ခမည္း ေတာ္အမွုထမ္းခဲ့ၾကေသာ ဝန္ႀကီးမွူးႀကီးမ်ားသည္ တပင္ေရႊထီး ၏လက္ထက္သို႔ ေရာက္ေသာအခါတြင္ ဆက္လက္၍ သစၥာ က်ိဳးႏြံစြာ အမွုထမ္းခဲ့ၾကသည္။ ထိုျပင္ ေယာက္ဖေတာ္ ဘုရင့္ ေနာင္ (ေနာင္အခါ ဟံသာဝတီဆင္ျဖဴမ်ားရွင္)ကလည္း သစၥာ က်ိဳးႏြံစြာျဖင့္ ေတာင္ငူနိုင္ငံေတာ္ႀကီး တည္ျမဲေရးကို ရြပ္ရြပ္ခၽြံခၽြံ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ေပသည္။ ဤအေျခအေန မ်ားေၾကာင့္၊ တပင္ေရႊ ထီးသည္ ခမည္းေတာ္မင္းႀကီးညိဳ တည္ေထာင္ရန္ အစပ်ိဳးခဲ့ ေသာ နိုင္ငံေတာ္ႀကီးကို ဗဟိုုျပဳ၍၊ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ႀကီးတည္ ေထာင္ရန္ အစပ်ိဳးေပးနိုင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ေပသည္။

ေအာက္ျမန္မာနိုင္ငံ ဟံသာဝတီ မြန္တို႔ျပည္ကို တပင္ေရႊ ထီးသည္ ၈၉၆ ခုႏွစ္မွအစျပဳ၍ လုပ္ႀကံတိုက္ခိုက္ခဲ့၏။ ဟံသာ ဝတီဘုရင္ သုရွင္တကာရြတ္ပိလည္း ပဲခူးၿမိဳ႕ေတာ္မွေန၍ အစီ အမံေကာင္းလွေသာ အမတ္ႀကီး ဗညားက်န္း၊ ဗညားေလာတို႔ ၏ အကူအညီျဖင့္ ရြပ္ရြပ္ခၽြံခၽြံတိုက္ခိုက္၏။ ထိုေၾကာင့္ တပင္ ေရႊထီးဘုရင္ သည္ အႀကိမ္ႀကိမ္တိုက္ခိုက္ပါေသာ္လည္း၊ ပဲခူး ၿမိဳ႕ေတာ္ကို ၉ဝဝ ျပည့္ႏွစ္ေရာက္မွသာ ေအာင္ျမင္ေလေတာ့ သည္။ ထိုႏွစ္တြင္ တပင္ေရႊထီးဘုရင္၏ ဥပါယ္တံမ်ဥ္ေၾကာင့္ အစီအမံေကာင္းလွေသာ ဗညားက်န္း၊ ဗညားေလာတို႔သည္ သုရွင္တကာရြတ္ပိ၏ ကြပ္မ်က္ျခင္းကို ခံၾကရကား၊ ပဲခူး၏ အင္အားလည္း ေပ်ာ့ညံ့သြားေလသည္။ ဤအခါတြင္မွ တပင္ ေရႊထီးဘုရင္လည္း ပဲခူးၿမိဳ႕ေတာ္ကို အလြယ္တကူ ခ်ီတက္သိမ္း ပိုက္နိုင္ခဲ့ေလ သည္။ ပဲခူးကိုေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္၊ တပင္ေရႊ ထီးဘုရင္သည္ ျပည္ၿမိဳ႕ကို ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္တိုင္ လုပ္ႀကံ တိုက္ ခိုက္ေသး၏။ သို႔ေသာ္ ၉ဝ၃ ခုႏွစ္တြင္မွ လုံးဝေအာင္ျမင္ သည္။

၉ဝ၂ ခုႏွစ္တြင္ ခ်ီတက္လုပ္ႀကံေသာ မၽႊုမတိုက္ပြဲမွာမူ ၇ လေက်ာ္မၽွ ၾကာေလသည္။ တပင္ေရႊထီးဘုရင္သည္ သံလြင္ ျမစ္ညာမွေန၍ ထန္းပင္တျပန္ခန႔္ ျမင့္မားေသာ မီးေဖာင္ႀကီး မ်ား၊ ၿမိဳ႕ရိုးတျပန္ထက္ ေက်ာ္လြန္ေသာ ခံတပ္ေဖာင္ႀကီးမ်ားကို ေဆာက္လုပ္ေမၽွာခ်ကာ ရန္သူမ်ားဖက္မွ ကူညီတိုက္ခိုက္လ်က္ရွိ ေသာ ပူတေက(ေပၚတူဂီ) သေဘၤာ ၇ စင္းကို ခဲယဥ္းပင္ပန္း စြာ ႀကံစည္တိုက္ခိုက္ ဖ်က္ဆီးပစ္နိုင္ၿပီးလၽွင္ မတၱဳမၿမိဳ႕ကို အလိုျပည့္ေလသည္။

ထိုေနာက္ ၉ဝ၅ ခုႏွစ္တြင္ တပင္ေရႊထီးသည္ အထက္ ျပန္မာနိုင္ငံတလႊားကို ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္သိမ္း ပိုက္လ်က္ ပုဂံ တြင္ရပ္နားကာ အထက္ျမန္မာနိုင္ငံဘုရင္အျဖစ္ ရာဇာဘိသိက္ သြန္းေလာင္းခံယူေလသည္။ ၉ဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ပဲခူးသို႔ျပန္ေရာက္ ေသာအခါ၊ တပင္ေရႊထီးဘုရင္သည္ မြန္ျမန္မာႏွစ္ဦးစလုံး၏ ဘုရင္အျဖစ္ထပ္မံ၍ ရာဇဘိသိက္ သြန္းေလာင္းခံယူခဲ့ျပန္ေလ သည္။

ေနာက္တစ္ႏွစ္တြင္ ရခိုင္ျပည္ႏွင့္ ယိုးဒယားျပည္တို႔ကို ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ တပင္ေရႊထီးသည္ သံတြဲႏွင့္ ေတာင္ စဥ္ခုနစ္ခရိုင္တို႔ကို သိမ္းသြင္းၿပီးေသာ္၊ ၿမိဳ႕ေဟာင္းကို ဝန္းရံမိ သည္။ သို႔ရာတြင္ ရဟန္းတို႔၏ ျဖန္ေျဖမွုကိုလက္ခံ၍ တပ္ ေခါက္ကာျပန္ခဲ့သည္။ ယိုးဒယား၌မူ အယုဒၶယျပည္ကို ဝိုင္းမိ ေသာ္လည္း အလိုမျပည့္ခဲ့ေခ်။

ယိုးဒယားမွအျပန္ လမ္းခရီးတြင္ တပင္ေရႊထီးသည္ ဗရင္ ဂ်ီ (ေပၚတူဂီ) တစ္ဦးႏွင့္ေပါင္းဖက္မိေလသည္။ ထိုသူအား တပင္ေရႊထီးသည္ ကိုယ္လုပ္ေမာင္းမငယ္တစ္ဦးႏွင့္ စုံဖက္ကာ အလြန္အက်ဴးေျမႇာက္စားခဲ့၏။ ထိုသူဆက္သေသာ မီးေပါက္ ေသနတ္ကို လြန္စြာျမတ္နိုးလ်က္ ထိုသူႏွင့္အတူ ေတာလိုက္ ခဲ့၏။ ထိုသူ စီမံဆက္သေသာ အစားအစာႏွင့္ ေသရည္ေသ ရက္မ်ားကိုလည္း ႏွစ္ၿခိဳက္စြာသုံးေဆာင္ခဲ့၏။ ယင္းအခါမွစ၍ တပင္ေရႊထီးသည္ မင္းက်င့္တရား၊ ကိုယ္က်င့္တရားမ်ား ပ်က္ ျပားကာ နိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္စီမံေရးတြင္လည္း အမွားမွား အယြင္းယြင္း လစ္ဟင္းခဲ့ေလသည္။ ေယာက္ဖေတာ္ ဘုရင့္ ေနာင္ ေဖ်ာင္းဖ်သည္ကိုလည္း မနာယူေခ်။ ထိုအခါ ဝန္ႀကီး မွူးႀကီးမ်ားက ဘုရင့္ေနာင္အား တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ မင္းျပဳလုပ္ ရန္ တိုက္တြန္းခဲ့ၾက၏။ ဘုရင့္ေနာင္လည္း အရွင္၏သစၥာကို က်ိဳးႏြံေစာင့္သိကာ ဝန္ႀကီး မွူးႀကီးမ်ားႏွင့္တိုင္ပင္လ်က္ ဘုရင္ ႏွင့္တကြ နိုင္ငံေတာ္အလုံးကို ထိန္းသိမ္း အုပ္ခ်ဳပ္စီမံေဆာင္ ရြက္ခဲ့ေလ၏။ ဘုရင္တစ္ဆူ မင္းမူျပဳလုပ္ရန္ တိုက္တြန္းခ်က္ ကိုကား ျငင္းပယ္ခဲ့ေလသည္။

ထိုေနာက္ တပင္ေရႊထီးဘုရင္လည္း ဇာတာေသာ္ မသန႔္ သျဖင့္ မအူပင္နယ္၊ ပန္းတေနာ္ဖက္တြင္ စစ္ေတာင္းစားသမိန္ ေစာထြတ္၊ ေစာလဂြန္းအိန္ အစရွိေသာ မြန္ဝန္ႀကီးမွူးႀကီးမ်ား ၏ အရံအေစာင့္ျဖင့္ ယာယီျမန္းလ်က္ေန၏။ ၉၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ဒဂုံ၊ ဒလၿမိဳ႕မ်ားကို သိမ္းယူကာ မြန္ရဟန္းလူထြက္ သမိန္ ေထာ လည္းျခားနား ပုန္ကန္ေလသည္။ ထိုသူပုန္ကို ႏွိမ္နင္း ရန္အတြက္ ဘုရင့္ေနာင္လည္း တပင္ေရႊထီးဘုရင္၏ အပါးမွ ခြာသြားခဲ့ရ၏။ ဤတြင္ အခြင့္ေကာင္းကိုရွာ၍ ႀကံစည္ရင္း ရွိေသာ စစ္ေတာင္းစားသမိန္ေစာထြတ္လည္း တပင္ေရႊထီး ဘုရင္အား ဆင္ျဖဴေတာ္ေပၚသည္ဟု ဥပါယ္တံမ်ဥ္ျဖင့္ ေတာ တြင္းသို႔ လွည့္ပတ္ေခၚယူ၍ ညအခ်ိန္ေရာက္ေသာ္၊ ညီျဖစ္သူ လက္ဝဲဓားမွူးအား လုပ္ႀကံသတ္ျဖစ္ေစသည္။ ထိုေၾကာင့္ တပင္ေရႊထီးဘုရင္ လည္း ၉၁၂ ခုႏွစ္တြင္ လြန္ေလသည္။ တပင္ေရႊထီးဘုရင္၏ လက္ထက္၌ ထူးျခားမွတ္သားဖြယ္ အေၾကာင္းတစ္ရပ္မွာ လူမ်ိဳးျခားျဖစ္ေသာ ေပၚတူဂီမ်ားသည္ ျမန္မာဘုရင္မ်ား လက္ေအာက္တြင္ တပင္ေရႊထီးဘုရင္၏ လက္ထက္မွစ၍ ပထမဆုံးအႀကိမ္ ဝင္ေရာက္အမွုထမ္းခဲ့ၾက ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ဂ်ိဳအာနိုကေယးရိုဆိုသူ ဦးေဆာင္ေသာ ေပၚတူဂီ ၇ဝဝ ခန႔္သည္ မတၱဳမတိုက္ပြဲတြင္ ပါဝင္အမွုထမ္းခဲ့ ၾကသည္။ ဒီယိုဂို ဆိုးအရက္ ဒီ မဲလိုးဆိုသူဦးေဆာင္ေသာ ေပၚတူဂီတပ္ဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕သည္ ရခိုင္ျပည္ႏွင့္ ယိုးဒယားျပည္မ်ားသို႔ ခ်ီတက္တိုက္ခိုက္ရာတြင္ လိုက္ပါအမွုထမ္းခဲ့ၾကသည္။

ထိုေနာက္ တပင္ေရႊထီးလက္ထက္၌ အထူးျခားဆုံးေသာ မွတ္သားဖြယ္ရာ အေၾကာင္းရပ္မွာ ျမန္မာနိုင္ငံ ေတာ္ႀကီးအျဖစ္ သိမ္းသြင္းစည္းလုံးရန္ႀကံရြယ္လ်က္ မြန္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာ ေသြးစည္းပုံပင္ ျဖစ္သည္။ မိမိရန္သူမ်ားပင္ ျဖစ္လင့္ကစား ေအာင္နိုင္ၿပီးေသာအခါမ်ားတြင္ တပင္ေရႊထီးဘုရင္သည္ ထို သူမ်ားကို ရန္သူဟုသေဘာမထားခဲ့ေခ်။ ဟံသာဝတီ ပဲခူးကို ေအာင္ျမင္ၿပီးေနာက္၊ မိမိ၏ လက္တြင္းသို႔ က်ေရာက္ခဲ့ေသာ မြန္လူမ်ိဳး မွုထမ္းရာထမ္းမ်ားအား ႏွိပ္ကြပ္ျခင္းမျပဳဘဲ၊ ယင္းတို႔ ၏ ရာထူး အေဆာင္အေယာင္မ်ားကို ျပန္လည္ေပးအပ္ကာ ခ်ီးျမ|င့္သူေကာင္းျပဳခဲ့၏။ ပဲခူၿမိဳ႕ေတာ္ရွိ လွပ၍ က်က္သေရရွိ ေသာ မြန္ဘုရင္မ်ား စံျမန္းသည့္ နန္းေတာ္ႏွင့္ အေဆာက္အအုံ ႀကီးမ်ားကိုလည္း ဖ်က္ဆီးျခင္းမျပဳေစဘဲ အမွတ္အသားအျဖစ္ က်န္ရွိေစခဲ့၏။ မတၱဳမ၊ ပုသိမ္၊ ေျမာင္းၿမ စသည္တို႔တြင္လည္း မြန္အဆက္အႏြယ္မ်ားကိုပင္ ျပန္လည္ေပး အပ္ကာ အုပ္ခ်ဳပ္ေစ ခဲ့သည္။ မြန္ဘုရင္ သုရွင္တကာရြတ္ပိ လြန္ၿပီးေနာက္၊ မိမိ လက္ေအာက္သို႔ အလုံး အရင္းႏွင့္ ဝင္ေရာက္ခစားထမ္းရြက္ၾက ကုန္ေသာ မြန္ဝန္ႀကီး မွူးႀကီးႏွင့္ လက္ေအာင္ငယ္သား အမ်ား အျပားတို႔ကိုလည္း တပင္ေရႊထီးဘုရင္သည္ ၿမိဳ႕စား၊ ရြာစားမ်ား ေပးအပ္ျခင္း၊ ရာထူးအေဆာင္အေယာင္မ်ား ေပးအပ္ျခင္းျပဳလုပ္ ၍ ခ်ီးျမႇင့္ေျမႇာက္စားခဲ့၏။ မြန္ျပည္နယ္အတြင္းရွိ ေစတီပုထိုး မ်ားတြင္လည္း ထီးတင္လွူျခင္း၊ ေရႊသကၤန္းကပ္လွူျခင္းမ်ားျပဳ လုပ္ခဲ့၏။ ေရႊတိဂုံေစတီေတာ္ႀကီးကိုလည္း ကိုယ္အေလးခ်ိန္ႏွင့္ စက္၍ ေရႊမ်ားကပ္လွူပူေဇာ္၏။ ထီးေတာ္တင္ပြဲကိုလည္း ၿခိမ့္ ၿခိမ့္မြမ္းမၽွ စီရင္ခင္းက်င္း၏။ ထီးတင္ပြဲျပဳလုပ္စဥ္၌ပင္ မြန္ ျမန္မာ ရဟန္းေတာ္မ်ား၏ စည္းေဝးေဆြးေႏြးပြဲႀကီးကိုလည္း ခုနစ္ရက္တိုင္တိုင္ က်င္းပေစၿပီးလၽွင္ ပစၥည္းေလးပါးျဖင့္ ေထာက္ပံ့လွူဒန္းခဲ့သည္။ ထိုေနာက္ မိမိေျမႇာက္စားသိမ္းပိုက္ ထားေသာ မြန္မင္းသမီးမ်ားအားလည္း ျမန္မာမင္းသမီးမ်ား ဝတ္စားဆင္ယင္ေလ့ရွိသည့္အတိုင္း ေျပာင္းလဲဝတ္စား ဆင္ယင္ ျခင္းမျပဳေစဘဲ၊ မြန္မင္းသမီးမ်ားဝတ္စား ဆင္ယင္ေလ့ရွိသည့္ အတိုင္းသာ ဆက္လက္၍ ဝတ္စားဆင္ယင္ေစရန္ ခြင့္ျပဳခဲ့ သည္။ ထိုေနာက္ မိမိကိုယ္တိုင္လည္း ၉ဝ၇ ခုႏွစ္တြင္ ဟံသာ ဝတီ ပဲခူးၿမိဳ႕ေတာ္၌ ရာဇဘိေသက ဆံပုံအတိုင္း ျဖတ္ညႇပ္ေစ၍ မြန္ဘုရင္မ်ား၏ အေဆာင္အေယာင္ျဖစ္ေသာ သမိန္တငြတ္ေခၚ ဦးေဗာင္းမကိုဋ္ကို ေဆာင္းလ်က္ ရာဇဘိေသကခံယူသည္။

အခမ္းအနား၌လည္း ျမန္မာဘုရင္တို႔၏ အေဆာင္အေယာင္ မင္းခမ္းမင္းနားအကုန္၊ မြန္ဘုရင္တို႔၏ အေဆာင္အေယာင္ မင္းခမ္းမင္းနားအကုန္ကို လက္ဝဲလက္်ာ ႏွစ္ဖက္ၿခံရံ၍ ခင္းက်င္း ေစခဲ့ေလသည္။

ဤသို႔လၽွင္ တပင္ေရႊထီးဘုရင္သည္ မြန္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာကာ မြန္လူမ်ိဳးတို႔ ဓေလ့ထုံးစံ အမူအရာမ်ားကို လိုက္ နာက်င့္သုံးလ်က္ မြန္ႏွင့္ျမန္မာေသြးစည္းျခင္းျပဳလုပ္ခဲ့ေပသည္။ တပင္ေရႊထီးဘုရင္ လြန္ေသာ္ ဒုတိယ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္ဟု ေခၚဆိုသင့္ေသာ ေတာင္ငူနိုင္ငံေတာ္ႀကီးကို ေယာက္ဖေတာ္ ဘုရင့္ေနာင္က ဆက္လက္၍ တိုးခ်ဲ႕တည္ေဆာက္ခဲ့ေပသည္။ 

ရည္ညႊန္းကိုးကား

  1.  ျမန္မာ့စြယ္စံုက်မ္း၊ အတြဲ(၄)
  • မင္းတရားေရြထီးနွင့္ဘုရင့္ေနာင္-ေကတုမတီေတာင္ငူရာဇဝင္အစအဆံုး
  • ျမန္မာမင္းမ်ားအေရးေတာ္ပံုက်မ္း (၆) ေစာင္တြဲ
Comments