မင္းတုန္းမင္း

မင္းတုန္းမင္းတရားႀကီး(၁၈၅၃-၁၈၇၈)သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္၏ ဒုတိယ ေနာက္ဆံုး ဘုရင္ျဖစ္ၿပီး နန္းတက္ဘြဲ႔မွာ သိရီပ၀ရ ၀ိဇယာနႏၱ ယသပ႑ိတ ႀတိဘာ၀နာဓိတ်ာဓိပတိ မဟာဓမၼ ရာဇာဓိရာဇာျဖစ္သည္။ ၁၂၁၄-ခုႏွစ္ နန္းတက္ေတာ္မူ၍ နန္းစည္းစိမ္၂၆-ႏွစ္၊ အိမ္နိမ့္စံ ၃၈-ႏွစ္၊ သက္ေတာ္ ၆၄-ႏွစ္၌ နတ္ရြာစံသည္။

၁၈၀၈ ခုႏွစ္ ၊ ဇူလိုင္လ (၈) ရက္ေန႔တြင္ အမရပူရ၌ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ နံေတာ္ အဂၤါသား၊ ငယ္မည္မွာ ေမာင္လြင္ျဖစ္သည္။

ေနာင္ေတာ္ပုဂံမင္းနန္းတက္လာၿပီးေနာက္တြင္ မင္းတုန္းႏွင့္ ကေနာင္မင္းသားႏွစ္ပါးကို လႊတ္တက္မင္းသားႀကီးမ်ားအျဖစ္ ထားခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ပုဂံမင္း၏ ေယာက္ဖေတာ္ ဦးပြားႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ားက လုပ္ၾကံရန္ ၾကံစည္သည့္အတြက္ ညီေတာ္ ကေနာင္မင္းသားႏွင့္အတူ ေရႊဘိုသို႔သြားကာ ေနာင္ေတာ္ ပုဂံမင္းအား ပုန္ကန္ၾကသည္။ ပုန္ကန္သည့္အစီအစဥ္ ေအာင္ျမင္ကာ ကုန္းေဘာင္မင္းဆက္၏ ၁၀ ပါးေျမာက္ ဘုရင္ျဖစ္လာသည္။ ဘုရင္ ျဖစ္လာၿပီးေနာက္ ေနျပည္ေတာ္ကို မႏၲေလးသို႔ ၁၈၅၄ တြင္ ေျပာင္းေရႊ႔နန္းစိုက္ခဲ့ၿပီး ညီေတာ္ ကေနာင္မင္းသားႀကီး ကို အိမ္ေရွ့စံ အျဖစ္ အပ္ႏွင္းခဲ့သည္။ မင္းတုန္းမင္းတရားႀကီး လက္ထက္တြင္ ကေနာင္မင္းသားႀကီး၏ စီမံခန္႔ခြဲမႈျဖင့္ ၿဗိတိန္ ၊ ျပင္သစ္ ၊ အီတလီႏွင့္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမ်ားသို႔ ပညာေတာ္သင္မ်ား ေစလႊတ္ခဲ့ၿပီး စက္မႈ လုပ္ငန္းမ်ား တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ ၁၈၆၆တြင္ သားေတာ္ျပည္မင္းသား ပုန္ကန္သည္ကို ႏွိမ္ႏွင္းရသည္။ ၁၈၆၈ တြင္ ကုသိုလ္ေတာ္ ဘုရားကို တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ၿပီး ကမၻာ့အႀကီးဆံုး စာအုပ္ႀကီးဟု မွတ္တမ္း၀င္သည့္ ဗုဒၶ ျမတ္စြာ၏ ပိဋကတ္ သံုးပံုကို ေက်ာက္စာျဖင့္ ထြင္းထု ပူေဇာ္ခဲ့သည္။ ၁၈၇၁ တြင္ ေရႊတိဂံုေစတီေတာ္ ကို ထီးေတာ္အသစ္ တင္လွဴခဲ့သည္။ ၁၈၇၁ တြင္ပင္ ပဥၥမသဂၤါယနာ တင္ႏိုင္ခဲ့သည္။ ၁၈၆၆ ဇြန္လ (၁၈) တြင္ ျမင္ကြန္း ျမင္းခုန္တိုင္ အေရးအခင္း ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ညီေတာ္ ကေနာင္မင္းသားႀကီး လုပ္ႀကံခံခဲ့ရသည္။ မင္းတုန္းမင္းႀကီးမွာမူ လက္မတင္ေလး လြတ္ေျမာက္သြားခဲ့သည္။ ကေနာင္မင္းသားႀကီး လုပ္ႀကံခံရၿပီးေနာက္ မင္းတုန္းမင္းႀကီးသည္ မကၡရာမင္းသား၊ ပင္လယ္မင္းသားႏွင့္ သံုးဆယ္မင္းသား စသည့္ အရည္အခ်င္းရွိ သားေတာ္မင္းသားမ်ားရွိေသာ္လည္း ထီးနန္းဆက္ခံရန္ အိမ္ေရွ႕စံ အပ္ႏွင္းျခင္း မရွိခဲ့ေပ။ မင္းတုန္းမင္းႀကီး မက်န္းမမာ ျဖစ္လာေသာအခါ မိဖုရားေခါင္ ျဖစ္ေသာ ဆင္ျဖဴမရွင္မိဖုရားႀကီး (နန္းမေတာ္မယ္ႏု၏ သမီး)က နန္းတြင္းေရးမ်ားကို ျခယ္လွယ္လာခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဆင္ျဖဴမရွင္ မိဖုရားႀကီး၏ အႀကံျဖင့္ စြမ္းရည္ရွိေသာ မင္းသား(မင္းေသြး-၄၀)ကို ကြပ္မ်က္ သုတ္သင္ကာ မိမိတို႔ ႀကိဳးဆြဲရာ ကမည့္သီေပါမင္းကို နန္းတင္ခဲ့သည္။

မင္းတုန္းမင္းတရားႀကီး

မင္းတုန္းမင္းတရားႀကီး၌ မိဖုရားငါးက်ိပ္၊ သားေတာ္ ငါးက်ိပ္ႏွစ္ပါး၊ သမီးေတာ္ ငါးက်ိပ္ ေျခာက္ပါး၊ ေျမးေတာ္ ေယာက္်ား ေလးက်ိပ္တပါး၊ ေျမးေတာ္မိန္းမ ေလးက်ိပ္ႏွစ္ပါး၊ မင္းမိဖု၇ား၊ သားေတာ္၊ သမီးေတာ္၊ ေျမးေတာ္ေယာက္်ား၊ ေျမးေတာ္မိန္းမ စုစုေပါင္း ႏွစ္ဆယ့္ေလးက်ိပ္တပါး ရွိသည္ဟု သိရသည္။

Comments