အစိုးရ

အစိုးရ ဆိုသည္မွာ တိုင္းျပည္တစ္ခု၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ အလံုးစံု ကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ အလံုးစံု မဟုတ္ပဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အာဏာ တစ္ခုတည္းကို ေသာ္လည္းေကာင္း ကိုင္တြယ္ အုပ္ခ်ဳပ္ရသည့္ လူပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦး တစ္ေယာက္ (သို႕) အဖြဲ႕အစည္း တစ္ရပ္ ကိုဆိုလိုသည္။


အစိုးရ တစ္ရပ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္သည့္ အခ်က္မ်ား

အစိုးရ တစ္ရပ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ေအာက္ပါ အခ်က္မ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီရန္ လိုအပ္သည္။

  1. အုပ္ခ်ဳပ္ခံ ျပည္သူရွိျခင္း
  2. သံတမန္ ဆက္သြယ္မႈရွိျခင္း
  3. ျပည္သူတို႕က ေရြးေကာက္ တင္ေျမွာက္ထားျခင္း ႏွင့္
  4. အမိန္႕ေပးႏိုင္သည့္ အာဏာရွိျခင္းတို႕ ျဖစ္သည္။

အစိုးရ ႏွစ္မ်ိဳး

တိုင္းျပည္ တစ္ခုကို အုပ္ခ်ဳပ္သည့္ အစိုးရ ကို သတ္မွတ္ရာတြင္ ဥပေဒ ပညာရွင္မ်ားက အာဏာ လက္ကိုင္ အစိုးရ (ဒီဂ်ဴရီ / de jure) ႏွင့္ အာဏာ လက္ခံအစိုးရ (ဒီဖက္တို / de facto) ဟူ၍ႏွစ္မ်ိဳး သတ္မွတ္ၾကသည္။

အာဏာ လက္ကိုင္ အစိုးရ

တိုင္းျပည္ အာဏာကို ျပည္သူတို႕၏ ေရြးေကာက္ တင္ေျမွာက္ျခင္း ခံရသည္မဟုတ္ပဲ (သို႕) အာဏာကို ျပည္သူတို႕က အပ္ႏွင္းသည္ မဟုတ္ပဲ အာဏာသိမ္းျခင္း (သို႕) အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ အာဏာကို ရယူထားသည့္ အစိုးရမ်ိဳးကို ဆိုလိုသည္။ ထိုအစိုးရမ်ိဳးသည္ အစိုးရအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳႏိုင္သည့္ သတ္မွတ္ခ်က္ ၄ ခ်က္တြင္ ျပည္သူတို႕က ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားျခင္း ဟူသည့္ အခ်က္မွ လႊဲကာ က်န္အခ်က္မ်ားႏွင့္ ျပည့္စံုသည့္အတြက္ အစိုးရ အျဖစ္ လက္ခံ သတ္မွတ္ၾကပါသည္။

အာဏာ လက္ခံအစိုးရ

တိုင္းျပည္ အာဏာကို ျပည္သူတို႕က တရားဥပေဒ နည္းလမ္းက် ေရြးေကာက္တင္ ေျမွာက္ျခင္းခံရသည့္ အစိုးရ ျဖစ္သည္။ တစ္နည္းဆိုလွ်င္ အာဏာကို ျပည္သူတို႕ က အပ္ႏွင္းျခင္းကို လက္ခံထားသည့္ အစိုးရျဖစ္သည္။ ထိုအစိုးရမ်ိဳးသည္ အသိအမွတ္ျပဳ ရမည့္အခ်က္အားလံုး (၄ ခ်က္လံုး) ႏွင့္ ကိုက္ညီသည့္အတြက္ အစိုးရ အျဖစ္လက္ခံ သတ္မွတ္ၾကပါသည္။

အစိုးရ၏ တာ၀န္

အစိုးရ တစ္ရပ္ျဖစ္လာသည္ႏွင့္ အတူ တိုင္းျပည္၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ကို ကိုင္တြယ္ကာ တိုင္းျပည္ႏွင့္ ျပည္သူတို႕၏ အက်ိဳးကို ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒ အရ (ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒရွိလွ်င္) ထိန္းသိမ္း ေဖာ္ေဆာင္ရန္၊တိုင္းျပည္၏ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ထိန္းသိမ္းရန္၊ျပည္သူတို႕၏ ျငိမ္းခ်မ္းမႈကိုေဖၚေဆာင္ရန္၊မိမိႏိုင္ငံကို ကာကြယ္ရန္ တာ၀န္ရွိေပသည္။

အစိုးရအဖြဲ႕

အစိုးရျဖစ္သည့္ လူပုဂၢိဳလ္ေသာ္ လည္းေကာင္း၊ အဖြဲ႕အစည္းေသာ္ လည္းေကာင္း တိုင္းျပည္ အာဏာကို ကိုင္တြယ္ က်င့္သံုးျပီး အုပ္ခ်ဳပ္ရန္အတြက္ အစိုးရအဖြဲ႕ (ကတ္ဘိနက္) ကိုဖြဲ႕စည္းကာ သတ္ဆိုင္ရာ ၀န္ၾကီးဌာနမ်ားတြင္ အၾကီးအကဲ ၀န္ၾကီးမ်ားကုိ ေရြးခ်ယ္ ခန္႕အပ္ျမဲျဖစ္သည္။ ထို၀န္ၾကီးမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံ ဥပေဒ အရ လႊတ္ေတာ္ဖြဲ႕ စည္းထားလွ်င္ လႊတ္ေတာ္မွ အတည္ျပဳ ေပးရန္ လိုအပ္သည္။ သက္ဆိုင္ရာ ၀န္ၾကီးမ်ားသည္ မိမိတို႕၏ ၀န္ၾကီးဌာန မ်ားတြင္ အၾကီးအကဲ အျဖစ္ တာ၀န္ယူကာ လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ရသည္။ သမၼတစနစ္‎ တြင္ သမၼတက တာ၀န္ခံျပီး၊ ပါလီမန္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ တြင္ ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က တာ၀န္ခံသည္။ ထိုသို႕ ဌာနလက္ကိုင္၀န္ၾကီးမ်ား အပါအ၀င္ ဌာနလက္ကိုင္ မဟုတ္သည့္ အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ ၀န္ၾကီးမ်ားကို လည္း လိုအပ္လွ်င္ လိုအပ္သလို ခန္႕အပ္ေလ့ရွိပါသည္။ ပါလီမန္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ က်င့္သံုးသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ၀န္ၾကီးအဖြဲ႕အတြင္း လုပ္ငန္းလည္ပတ္မႈကို စီမံခန္႔ခြဲရန္ အတြက္ အတြင္း၀န္ ရာထူးျဖင့္ ၀န္ၾကီးတစ္ဦးကို တရား၀င္ ခန္႕အပ္ေလ့ရွိသည္။ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ အတြင္းေရးမႈးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဦးသန္႔ သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ပါလီမန္ ဒီမိုကေရစီ ေခတ္က ဦးႏု အစိုးရအဖြဲ႕တြင္ အတြင္း၀န္ အျဖစ္ ကာလအတန္ ၾကာထမ္းေဆာင္ခဲ့ဖူးသည္။

Comments