အႏၲာတိကတုိက္


အႏၲာတိက

ကမၻာ့ေျမပုံ

ဧရိယာ ၁၄.၄- သန္း ကီလိုမီတာ (၅.၄ စတုရန္းမိုင္)
လူဦးေရ ()
လူဦးေရ
သိပ္သည္းမွု

နိုင္ငံမ်ား
ဆက္စပ္နယ္ေျမမ်ား
ဘာသာမ်ား
အခ်ိန္ဇုန္

အႏၲာတိကတိုက္သည္ ကမၻာ့ေတာင္ဘက္ဆုံးအပိုင္းတြင္ တည္ရွိၿပီး စတုရန္း ကီလိုမီတာ (၁၄.၄) သန္း (၅.၄ စတုရန္းမိုင္) က်ယ္ဝန္းသည္။ တိုက္ႀကီးမ်ားတြင္ ပဥၥမေျမာက္ အႀကီးဆုံး ျဖစ္ၿပီး ဧရိယာ၏ ၉၈% သည္ ပ်မ္းမၽွ (၁.၆) ကီလိုမီတာ အထူရွိသည့္ ေရခဲမ်ားျဖင့္ ဖုံးလႊမ္းလ်က္ ရွိသည္။ ကမာၻ၏ ေအာက္ေျခဟု ဆိုရမည့္ ေတာင္ဘက္အစြန္ဆံုး၌ ရွိေသာ အႏၲာတိကတိုက္သည္ အတၱလန္တစ္၊ အိႏၵိယႏွင့္ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာတို႔က ၀ိုင္းရံထားသည္။ တိုက္ႀကီးမ်ားထဲတြင္ အေအးဆံုး၊ အေျခာက္ေသြ႔ဆံုး၊ ေလအထန္ဆံုး၊ အျမင့္ဆံုးစသည့္ ထူးျခားခ်က္မ်ား ပိုင္ဆိုင္သည္။ ယင္းကဲ့သို႔ အစြန္းေရာက္ေသာ ကိန္းဂဏန္းမ်ားကို ပိုင္ဆိုင္ေသာ အႏၲာတိကတိုက္၏ အျခားထူးျခားခ်က္ႏွစ္ခုမွာ မည္သည့္ႏိုင္ငံကမွ် ပိုင္ဆိုင္ျခင္း မရွိေသာ ဘံုပိုင္တိုက္ႀကီး ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ အတည္တက်ေနထိုင္သူတစ္ေယာက္မွ် မရွိျခင္း ျဖစ္သည္။ အတည္တက်ေနထိုင္သူ မရွိေသာ္လည္း သိပၸံပညာရွင္တို႔က ေလ့လာေရးစခန္းမ်ား ထူေထာင္၍ အလည့္က် ေနထိုင္သုေတသနျပဳေနၾကရာ အႏၲာတိကတိုက္ေပၚရွိ သိပၸံသုေတသနစခန္းေပါင္း (၈၀)ခန္႔ရွိသည္။ ပညာရွင္ေပါင္း ၄၀၀၀-ခန္႔ အလည့္က် လာေရာက္ အလုပ္လုပ္ ေနသည္။ ၎တို႔ထဲတြင္ အေမရိကန္ျပည္တြင္ ေနထိုင္ေသာ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီး တစ္ဦးပင္ ပါခဲ့သည္ဟု သိရသည္။

လူမ်ား အတည္တက်ေနထိုင္သူ မရွိေသာ္လည္း ပင္ဂြန္းငွက္မ်ား အမ်ားအျပား က်က္စားေနထိုင္သည္။ ပင္ကြန္းငွက္မ်ားသည္ အေတာင္ရွိေသာ္လည္း မပ်ံႏိုင္ေသာ တိရိစၧာန္ျဖစ္သည္။ ပင္ကြန္းငွက္အုပ္ၾကီးကို အႏၲာတိကတိုက္၏ ကၽြန္းတစ္ကၽြန္းတြင္ ေတြ႔ရသည္။

ကမာၻေရခဲျပင္စုစုေပါင္း ဧရိယာ၏ ၈၅-ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ အႏၲာတိက ေဒသတြင္ရွိ၍ ယင္းကို ေရခဲကႏၲာရဟု တင္စားေခၚေ၀ၚၾကသည္။ ကမာၻပူေႏြးလာမႈေၾကာင့္ အႏၲာတိကတိုက္ ေရခဲျပင္သည္ ကမာၻ႔ေျမာက္ျခမ္းရွိ ေရခဲျပင္ေလာက္ အရည္ေပ်ာ္မႈ မမ်ားေသာ္လည္း ပညာရွင္တို႔၏ မူလက ယူဆထားသည္ထက္ ပို၍ ျမန္ဆန္စြာ အေရေပ်ာ္ေနသည္။ အႏၲာတိက ေရခဲျပင္မ်ား၏ ေအာက္တြင္ အရည္ေပ်ာ္ေနေသာ ေရကန္မ်ား၊ ျမစ္မ်ားရွိေၾကာင္း မၾကာေသးမီက ၿဂိဳလ္တုတိုင္းတာခ်က္မ်ားအရ ေတြ႔ရွိရသည္။


အရည္ေပ်ာ္မႈ

လြန္ခဲ့ေသာ ၁၉၉၆ခုႏွစ္မွ စတင္ကာ ေရခဲမ်ား ဆုံး႐ႈံးလာမႈ႔မွာ ၇၅% အထိ ရိွေနျပီျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဆက္လက္၍လည္း ပိုမိုလ်င္ျမန္စြာ အရည္ေပ်ာ္လ်က္ရိွေၾကာင္း၊ အႏၲာတိက အစြန္ပိုင္းရိွ ေရခဲျမစ္မ်ား အရည္ေပ်ာ္ျခင္းမွ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္သည္ ႏွစ္စဥ္(၀.၄) မီလီမီတာ ျမင့္တက္လ်က္ရိွေၾကာင္းႏွင့္ လာမည့္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ လက္ရိွေရမ်က္ႏွာျပင္အျမင့္မွ (၈၀) စင္တီမီတာႏွင့္ ႏွစ္မီတာ အၾကားတြင္ ျမင့္တက္လာဖြယ္ ရိွေနပါေၾကာင္း ဗစ္တိုရီးယားတကၠသိုလ္ အႏၲာတိကေဒသဆိုင္ရာ သုေတသနစင္တာမွ ပါေမာကၡ ပီတာဘားရတ္က ႏွစ္စဥ္က်င္းပျမဲျဖစ္ေသာ အႏၲာတိကေဒသဆိုင္ရာ ကြန္ဖရင့္တြင္ တင္ျပသြားခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ သုေတသနစင္တာမွ ဒါ႐ိုက္တာတစ္ဦးျဖစ္သူ ပါေမာကၡကင္မ္နက္႐ွ္ ဦးေဆာင္ ေသာ အဖဲြ႕သည္ အႏၲာတိကမွ ေက်ာက္လႊာမ်ားကို တူးေဖာက္သုေတသနျပဳလုပ္ခဲ့ရာ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းသုံးသန္းမွ ငါးသန္းခန္႔ကာလက ပင္လယ္ေရ၏ အပူခ်ိန္သည္ ေရမ်ားကို အရည္ ေပ်ာ္ေစႏိုင္သည့္ အပူခ်ိန္တြင္ရိွေနခဲ့ေၾကာင္း၊ ထိုကာလမ်ားက ေလထုထဲတြင္ ပါ၀င္သည့္ CO2 ပမာဏသည္ ယေန႔အႏၲာတိက ေလထုတြင္ ရိွေနသည့္ CO2 ပမာဏထက္ အနည္းငယ္သာ ပိုေနခဲ့သည္ကို ေလ့လာေတြ႕ရိွ ရသည္ဆိုသည္။ ေလထုတြင္ အပူခ်ိန္ ျမင့္တက္လာရန္အတြက္ CO2 ပမာဏထက္ အနည္းငယ္သာ ပိုေနခဲ့သည္ကို ေလ့လာေတြ႕ရိွ ရသည္ဆိုသည္။ ေလထုတြင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာရန္အတြက္ CO2 ပမာဏ မည္မွ်ပါ၀င္ေနရမည္ဆိုသည့္ ေမးခြန္းကိုမူ အေျဖ ႐ွာဆဲဟု သိရသည္။

အႏၲာတိကအေရွ႕ပိုင္းရိွ ေရခဲျပင္မ်ားႏွင့္ ႏိွဳင္းယွဥ္ပါက အေနာက္ပိုင္းရိွ ေရခဲျပင္မ်ားသည္ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ပိုနိမ့္သည့္အပိုင္းတြင္ တည္ရိွေနျပီး အပူခ်ိန္မွာလည္း ပိုမိုျမင့္မားသည့္အတြက္ အေ႐ွ႕ပိုင္းရိွ ေရခဲျပင္ထက္ ပိုမိုေစာစီးစြာ အရည္ေပ်ာ္ သြားလိမ့္မည္ဟု နက္႐ွ္ကဆို သည္။


နယူးေယာက္ ၿမိဳ႕ႀကီး၏ ပမာဏမွ် ရွိသည့္ စတုရန္း မိုင္ေပါင္း (၂၇၀.၃) မွ်ရွိ ေရခဲျပင္ႀကီး တစ္ခုသည္ အႏၲာတိက ေျမာက္ဘက္ျခမ္း ေရခဲလႊာႀကီးမွ ပဲ့ထြက္ သြားေၾကာင္း သိပၸံပညာရွင္မ်ား က ေျပာၾကား လိုက္သည္။ ကမာၻႀကီး ပူေႏြးလာမႈသည္ ဆက္လက္ ျမင့္တက္ေနဆဲ ျဖစ္ၿပီး မၾကာေသးမီ ေန႔မ်ားအတြင္း ေရခဲလႊာမ်ား ပဲ့ထြက္ၿပိဳက်မႈ သည္ ဆက္တိုက္ ျဖစ္ေပၚ ေနေၾကာင္း ၎က ဆိုသည္။ ယခု ရာစုအတြင္း အႏၲာတိက တိုက္၏ အပူခ်ိန္ သည္ (၃) ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္မွ်ထိ တုိးျမင့္လာမႈေၾကာင့္ ပညာရွင္မ်ား က ေရႀကီး ေရလွ်ံမႈမ်ား ေပၚေပါက္ လာမည္ကို စိုးရိမ္လွ်က္ ရွိေနၾကသည္။ ေရခဲထုမ်ား အရည္ေပ်ာ္က်ျခင္း တို႔ေၾကာင့္ ကမာၻ႔ ပင္လယ္သမုဒၵရာ ေရမ်က္ႏွာျပင္ကို ျမင့္တက္လာေစ သလို ကမာၻႀကီး၏ ရာသီဥတု ကိုလည္း ေျပာင္းလဲမႈ ႀကီးႀကီးမားမား ျဖစ္လာ ေစရန္ သက္ေရာက္မႈ မ်ားရွိေနသည္။ 

ေလ့လာေရး စခန္းမ်ား

အႏၲာတိက၏ အတြင္းပိုင္းတြင္ ႏုိင္ငံ ေျခာက္ႏုိင္ငံမွ ေလ့လာေရးစခန္းမ်ား တည္ေဆာက္ထားၿပီးျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံသည္ ေတာင္၀င္႐ိုးစြန္းအႏၲာတိကေဒသတြင္ အျမင့္ဆံုးျဖစ္ေသာ Dome A ၌ အႏၲာတိကကုန္းျပင္၏ အတြင္းပိုင္းကို ေလ့လာႏိုင္ရန္ စခန္းတစ္ခုကို ႏွစ္ႏွစ္အတြင္း တည္ေဆာက္ေနသည္။ Dome A သည္ ကုန္းျပင္၏ အတြင္းပိုင္း ၁၂၀၀ ကီလုိမီတာတြင္ရွိ၍ သဘာ၀အေလွ်ာက္ အေအးဆံုးေနရာျဖစ္ၿပီး အျမဲတမ္း အႏုတ္ ၉၀ ဒီဂရီ C ၀န္းက်င္တြင္ ျဖစ္ေပၚလွ်က္ရွိသည္။ 

ကိုးကား

  1. ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ၊ မူစတာ တကၠသိုလ္ မွ ပညာရွင္တဦး ျဖစ္သည့္ အန္ဂ်ီလင္ကာ ဟမ္းဘတ္
  2. (ဆင္ဟြာ)
Comments