Fytotherapie‎ > ‎

Maag- en darmklachten

Een uitgesproken zwakke secretie van maag- en darmsappen kan de basis vormen voor verscheidene klachten. De beschermende slijmvlieswand kan sneller geïrriteerd raken, reageren met misselijkheid, maagzuurklachten, pijn of kramp, obstipatie of diarree (soms zelfs onverteerd voedsel in de ontlasting). Daarnaast zal de opname van vitale stoffen en de uitscheiding van toxische stoffen te zwak zijn.
Er is aanleg voor bleekheid, moeheid, bloedarmoede, kouwelijkheid, voedselgevoeligheid/allergie en een zwakker afweersysteem. Zekerop de lange duur ligt hier een basis voor chronische klachten door ‘acidose’, een sterke verzuringstendens die zeer belastend is voor veel stofwisselingsprocessen . Het belangrijkste uitgangspunt in de therapie is het versterken van de secretie van zowel maag als d armen, zoals de aanmaak van gal- en pancreasenzymen. Zowel bij de behandeling als bij het voorkomen van klachten kunnen we gebruik maken van Erythrea centaurium en Rosmarinus officinalis, eventueel in combinatie.

Erythrea centaurium (duizendguldenkruid) is een sterke Amara pura die ‘vuur en beweging’ brengt in de gehele spijsvertering. Het activeert alle spijsverteringsklieren door amarogentine en gentianine en versterkt de doorbloeding in de slijmvliezen van maag en darm. Duizendguldenkruid is geschikt in situaties waarbij sprake is van ‘stagnatie’. Het verbetert de opname van vitale stoffen waardoor bloedbeeld, afweersysteem en zenuwstelsel worden opgewaardeerd. Duizendguldenkruid past bij de zogenaamde ‘leptosoom’, de mens met een wat mager, tanig postuur, neigend naar ondergewicht, afstandelijkheid en de behoefte zich terug te trekken. Er kan aanleg zijn voor ‘verbittering of teleurstelling’ als mentaal-emotionele component.

Rosmarinus officinalis (rozemarijn) heeft als Amara aromaticum naast de bitterstofwerking carminatieve (gasafdrijvend door etherische oliën) en spasmolytische (o.a. cineol en camphor) eigenschappen. Het ondersteunt en versterkt de werking van duizendguldenkruid en heeft daarnaast door de flavonoïden een krachtige werking op de bloedcirculatie. Rozemarijn kan gezien worden als een tonicum voor de gehele spijsvertering en bloedcirculatie.
De combinatie van duizendguldenkruid en rozemarijn is zeer geschikt bij anorexie (gebrek aan eetlust), hypo-aciditeit (matig maagzuur), dyspepsie, krampen en kolieken in de darm, obstipatie en als ondersteuning bij onder andere nervositeit, stress, vermoeidheidsklachten, bloedarmoede en een te zwakke afweer. 

Gisting en rotting als basis voor klachtontwikkelingen
Een dikke, opgeblazen buik. Een postuur dat er aan de achterkant nog normaal uitziet, maar aan de voorkant veel weg heeft van een ‘grote trom’: het is bij veel mannen geen uitzondering meer. In het algemeen is hier sprake van koolhydratendyspepsie of eiwitdyspepsie (gasvorming door gisting en/of rotting in de darmen). Dit gaat vaak gepaard met symptomen als flatulentie, vol gevoel, boeren, brandend maagzuur en wisselend obstipatie of brijachtige ontlasting. In veel gevallen wordt dit niet als directe klacht ervaren en blijft men er gewoon mee doorlopen.
De huisarts wordt meestal pas geraadpleegd als er secundaire klachten ontstaan. Dit proces kan leiden tot klachten die variëren van krampen, hypertensie, kortademigheid bij inspanning met benauwdheid op de borst, onrustgevoel in de benen en huidklachten tot vermoeidheid, hoofdpijnen of hoesten met slijm. Het lichaam probeert immers op allerlei manieren een belemmering te compenseren, via de uitscheiding, via opslag in de weefsels of door andere ontgiftende orgaanstelsels (lever, lymfe, nieren, luchtwegen) meer te belasten. Rotting en gisting in de darmen leveren een enorme toevoer van toxinen op en zorgen voor een milieu waarin ernstigere aandoeningen zich kunnen ontwikkelen.

Oorzaken van deze klachten zijn zowel fysiek als mentaal/emotioneel. Een belangrijke factor is het voedingspatroon, denk aan de onevenwichtige eetgewoontes met onder meer veel suikers, frisdranken, alcohol en vlees. Daarnaast spelen zwakte van galaanmaak (lever), enzymaanmaak (pancreas) en een niet te onderschatten psychische component die we met ‘onverteerbare zaken’ (o.a. angsten, boosheid, teleurstelling, conflicten) kunnen aanduiden, een rol. Voor wat betreft de therapie is het voor de therapeut (en de patiënt) belangrijk hier inzicht in te krijgen. 

Als voorbeeld volgen twee combinaties van planten bij dyspepsie, gisting en rotting. Eén combinatie met Angelica archangelica als hoofdkeus bij het ‘melancholische’ temperament. Het tweede voorbeeld heeft als uitgansgpunt de inzet van Taraxacum officinale bij de zogenaamde ‘cholericus’.

Angelica archangelica (grote engelwortel) heeft als ‘Amara aromatica’ diverse eigenschappen in zich verenigd. De bitterstoffen activeren de secretie van sappen (maag, darm, lever, pancreas). Antiseptisch, anti-inflammatoir, carminatief en zeer spasmolytisch door de etherische oliën (o.a.bisabolol, angelicine), mag deze plant gezien worden als sterke opruimer en versterker van de totale spijsvertering door verbetering van eiwit- en vetvertering. De engelwortel past specifiek bij diegenen met aanleg voor spasmen, krampachtigheid  en spanning, die zich uit in het middengebied (spijsvertering).
Zo’n persoonlijkheid voelt zich vaak gevoelsmatig in de kou staan. De compensatie voor dit gevoel is vaak een vergrote behoefte aan zoet en het ‘weg eten’ van moeilijk verteerbare indrukken. Klachten als hoesten met slijm, vooral in de ochtend (uitscheiding), gevoeligheid voor schimmels, opgeblazenheid na het eten met veel flatulentie en slapeloosheid kunnen de keus voor Angelica versterken.

Taraxacum officinalis (paardenbloem)
De tegenhanger van bovenstaand beeld (dyspepsie bij ‘melancholicus’) is de ‘dyspepsie’ bij de stressvolle, driftige of ongeduldige mens met een overmatige behoefte aan ‘prikkels’ als koffie, alcohol, hartige snacks en pittig gekruid voedsel. Hier kan sprake zijn van teveel belaste darmen.
Er moet constant gewerkt worden om alles te verteren en er is geen rust. Mentaal/emotioneel is er aanleg voor geïrriteerdheid, drift, ongeduld en boosheid. Vooral de boosheid kan een belangrijk gegeven zijn. Hij of zij wordt niet boos, maar is eigenlijk al boos en zoekt (en vindt) steeds kapstokken om zijn boosheid aan op te hangen. Ook hier kan de compensatie gezocht worden in het weg eten van emoties. Er is aanleg voor overbelasting in de darmen, die zich kan uiten in oprispingen, zuurbranden, wisselende ontlasting en zweervorming. Belangrijk is hier het ‘teveel’ af te voeren en de onderliggende boosheid op te zoeken en te herkennen zodat het uiteindelijk losgelaten (connectie colon/dikke darm) kan worden. Taraxacum officinalis is een ‘Amara pura’, die naast het activeren van de secretie van maag- en darmsappen ook de galaanmaak activeert. Hierdoor is er een opwaardering van de gehele spijsvertering. Daarnaast bezit Taraxacum diuretische eigenschappen, waardoor toxinen sneller door de nieren afgevoerd kunnen worden.

Mentha piperita (pepermunt) versterkt de werking van Taraxacum, is door zijn etherische oliën een sterk ‘carminativum’ en brengt rust in de ‘oververhitte’ spijsvertering. Pepermunt is specifiek geschikt om zwaar verteerbare zaken te verwerken. Het is vooral bij krampen en spasmen (spastisch colon) heilzaam vanwege de etherische oliën en looistoffen.
Hypericum perforatum (St. Janskruid) is als sedativum met een breed werkingsgebied zowel werkzaam in de spijsvertering als in de psyche. Hypericum heeft in zijn werking een zogeheten ‘cholinergisch’ effect, dat wil zeggen een versterkte werking op de spijsverteringsactiviteit en een rustgevend effect op de hartfrequentie door beïnvloeding van de ‘cholinergische’ zenuwen (prikkelgeleiding). Zowel Mentha als Hypericum hebben tevens galaanmaak-bevorderende eigenschappen. 



Referenties / References / Medicinale planten voor maag en darm (105)

1.
Ali BH, Blunden G, 2003, Pharmacological and toxicological properties of Nigella sativa, Phytother Res, 17(4):299–305.PubMedCrossRef
2.
Bampidis VA, Christodoulou V, Florou-Paneri P, Christaki E (2006) Effect of dried oregano leaves versus neomycin in treating newborn calves with colibacillosis, J Vet Med A Physiol Pathol Clin Med 53(3): 154–156PubMedCrossRef
3.
Baum N (1988) Arbres et Arbustes de L’Égypte Ancienne. Ed Peeters, Leuven
4.
Capasso F, Gaginella TS, Grandolini G, Izzo AA (2003) Phytotherapy, A quick Reference to Herbal Medicine, Springer-Verlag, Heidelberg, 286–291
5.
Chan C, Loudon K (1998) Activity of tea tree oil on methicillin resistant Staphylococcus aureaus (MRSA). J of Hospital Infection 39(3): 244–245CrossRef
6.
Cwikla C, Schmidt K, Matthias A et al. (2010) Investigations into the antibacterial activities of phytotherapeutics against Helicobacter pylori and Campylobacter jejuni. Phytother Res 24(5): 649–656PubMed
7.
Deans SG, Ritchie G (1987) Antibactrial properties of plant essential oils. Int J Food Microbiol 5: 165–180CrossRef
8.
Dorvault (1850) L’Officine ou Répertoire général de pharmacie pratique. Labé, p. 383
9.
Franca CS, Menezes FS, Costa LC et al. (2008) Analgesic and antidiarrheal properties of Ocimum selloi essential oil in mice. Fitoterapia 79(7–8): 569–573. Epub 2008 Jul 11CrossRef
10.
Giannenas I, Florou-Paneri P, Papazahariadou M et al.(2003) Effect of dietary supplementation with oregano essential oil on performance of broilers after experimental infection with Eimeria tenella. Arch Tierernahr 57(2): 99–106PubMed
11.
Gilani AH, Shah AJ, Zubair A et al. (2009) Chemical composition and mechanisms underlying the spasmolytic and bronchodilatory properties of the essential oil of Nepeta cataria L. J Ethnopharmacol 121(3): 405–411PubMedCrossRef
12.
Gonçalves FA, Andrade Neto M, Bezerra JN et al. (2008) Antibacterial activity of GUAVA, Psidium guajava Linnaeus, leaf extracts on diarrhea-causing enteric bacteria isolated from Seabob shrimp, Xiphopenaeus kroyeri (Heller). Rev Inst Med Trop Sao Paulo 50(1): 11–15PubMedCrossRef
13.
Iwalokun BA, Gbenle GO, Adewole TA et al. (2003) Effects of Ocimum gratissimum L essential oil at subinhibitory concentrations on virulent and multidrug-resistant Shigella strains from Lagos, Nigeria, APMIS, 111(4): 477–482PubMedCrossRef
14.
Le Floc’h E (1983) Contribution à une étude ethnobotanique de la flore tunisienne. MES et RS, Tunis
15.
Lis-Balchin M, Hart SL, Deans SG (2000) Pharmacological and antimicrobial studies on different tea-tree oils (Melaleuca alternifolia, Leptospermum scoparium or Manuka and Kunzea ericoides or Kanuka), originating in Australia and New Zealand. Phytother Res 14(8): 623–629PubMedCrossRef
16.
Lorenzi H, Abreu Matos (2002) Plantas Medicinais no Brasil, Instituto Plantarum de Estudos de Flora, LTDa
17.
Moerman D (1998) Native American Ethnobotany. Timber Press, Gregon
18.
Robineau LG (1995) Hacia uma farmacopea caribeña, Universidade de Antioquia, Santo Domingo
19.
Samie A, Obi CL, Lall N, Meyer JJ (2009) In-vitro cytotoxicity and antimicrobial activities, against clinical isolates of Campylobacter species and Entamoeba histolytica, of local medicinal plants from the Venda region, in South Africa. Ann Trop Med Parasitol 103(2): 159–170PubMedCrossRef
20.
Schultes RE, Raffauf RF (1990) The healing Forest. Medicinal and toxic Plants of the Northwest Amazonia, Dioscorides Press, Portland, OR
21.
Steflitsch W, Steflitsch M (Hrsg.) (2007) Aromatherapie: Wissenschaft-Klinik-Praxis, Springer: Wien, NewYork

1.
Adeniyi CB, Lawal TO, Mahady GB (2009) In vitro susceptibility of Helicobacter pylori to extracts of Eucalyptus camaldulensis and Eucalyptus torelliana. Pharm Biol 47(1): 99–102PubMedCrossRef
2.
Agyare C, Asase A, Lechtenberg M et al. (2009) An ethnopharmacological survey and in vitro confirmation of ethnopharmacological use of medicinal plants used for wound healing in Bosomtwi-Atwima-Kwanwoma area, Ghana.J Ethnopharmacol, 125(3): 393–403.PubMedCrossRef
3.
Angeleri C (1967) The use of licorice juice in gastritis and gastroduodenal ulcer. Minerva Med 58(27): 1183–1185PubMed
4.
Atapour M, Javad Zahedi M, Mehrabani M et al. (2009) Pharmaceutical Biology Vol. 47 In vitro susceptibility of the Gram-negative bacterium Helicobacter pylori to extracts of Iranian medicinal plants. Pharmaceutical Biology 47(1): 77–80CrossRef
5.
Basile A, Senatore F, Gargano R et al. (2006) Antibacterial and antioxidant activities in Sideritis italica (Miller) Greuter et Burdet essential oils. J Ethnopharmacol 107(2): 240–248PubMedCrossRef
6.
Boyanova L, Gergova G, Nikolov R et al. (2005) Activity of Bulgarian propolis against 94 Helicobacter pylori strains in vitro by agar-well diffusion, agar dilution and disc diffusion methods. J Med Microbiol 54(Pt 5): 481–483PubMedCrossRef
7.
Brown JC, Huang G, Haley-Zitlin V, Jiang X (2009) Antibacterial effects of grape extracts on Helicobacter pylori. Appl Environ Microbiol 75(3): 848–852PubMedCrossRef
8.
Cellini L, Di Campli E, Masulli M et al. (1996) Inhibition of Helicobacter pylori by garlic extract (Allium sativum). Med Microbiol 13(4): 273–277
9.
Chang CH, Huang WY, Lai CH et al. (2010), Development of novel nanoparticles shelled with heparin for berberine delivery to treat Helicobacter pylori, Acta Biomater, 7(2):593–603PubMedCrossRef
10.
Cwikla C, Schmidt K, Matthias A et al. (2010) Investigations into the antibacterial activities of phytotherapeutics against Helicobacter pylori and Campylobacter jejuni, Phytother Res 24(5): 649–656PubMed
11.
Eftekhar F, Nariman F, Yousefzadi M et al. (2009) Anti-Helicobacter pylori activity and essential oil composition of Thymus caramanicus from Iran. Nat Prod Commun 4(8): 1139–1142PubMed
12.
Goel RK, Sairam K, Rao CV (2001) Role of gastric antioxidant and anti-Helicobactor pylori activities in antiulcerogenic activity of plantain banana (Musa sapientum var. paradisiaca). Indian J Exp Biol 39(7): 719–722PubMed
13.
Hadji-Minaglou F (2008) Gastrite chronique superficielle à H. Pylori: intérêt de la phytothérapie, lors d’une intolérance à la chimiothérapie = Phytotherapy for treatment of H.pylori-induced chronic superficial gastritis in cases of chemotherapy intolerance. Phytothérapie 6(3): 189–196CrossRef
14.
Hassani AR, Ordouzadeh N, Ghaemi A et al. (2009) In vitro inhibition of Helicobacter pylori urease with non and semi fermented Camellia sinensis. Indian J Med Microbiol 27(1): 30–34PubMed
15.
Huang GD, Huang YH, Xiao MZ et al. (2008) Effect of volatile oil of amomum on expressions of platelet activating factor and mastocarcinoma-related peptide in the gastric membrane of chronic gastritis patients with helicobacter-pylori infection. Chin J Integr Med 14(1): 23–27PubMedCrossRef
16.
Imai H, Osawa K, Yasuda H et al. (2001) Inhibition by the essential oils of peppermint and spearmint of the growth of pathogenic bacteria. Microbios 106 Suppl 1: 31–39PubMed
17.
Javidnia K. Miri R, Kamalinejad M, Nasiri A (2002) Composition of the essential oil of Salvia mirzayanii Rech. F. & Esfand from Iran. Flavour and Fragrance Journal 17(6): 465–467CrossRef
18.
Kalpoutzakis E, Aligiannis N, Mentis A et al. (2001) Composition of the essential oil of two Nepeta species and in vitro evaluation of their activity against Helicobacter pylori. Planta Med 67(9): 880–883CrossRef
19.
Keenan JI, Salm N, Hampton MB, Wallace AJ (2010) Individual and combined effects of foods on Helicobacter pylori growth. Phytother Res 24(8): 1229–1233PubMed
20.
Ki MR, Ghim SY, Hong IH et al. (2010), In vitro inhibition of Helicobacter pylori growth and of adherence of cagA-positive strains to gastric epithelial cells by Lactobacillus paraplantarum KNUC25 isolated from kimchi, J Med Food, 13(3):629–634PubMedCrossRef
21.
Kolarski V, Petrova-Shopova K, Vasileva E et al. (1987) Erosive gastritis and gastroduodenitis—clinical, diagnostic and therapeutic studies. Vutr Boles 26(3): 56–59PubMed
22.
Kottakis F, Kouzi-Koliakou K, Pendas S et al. (2009) Effects of mastic gum Pistacia lentiscus var. Chia on innate cellular immune effectors. Eur J Gastroenterol Hepatol 21(2): 143–149PubMedCrossRef
23.
Kottakis F, Befani C, Asiminas A et al (2009) The C-terminal region of HPNAP activates neutrophils and promotes their adhesion to endothelial cells, Helicobacter 14(3): 177–179PubMedCrossRef
24.
Lai CH, Fang SH, Rao YK et al. (2008) Inhibition of Helicobacter pylori-induced inflammation in human gastric epithelial AGS cells by Phyllanthus urinaria extracts, J Ethnopharmacol 118(3): 522–526PubMedCrossRef
25.
Lee JH, Lee DU, Jeong CS (2009), Gardenia jasminoides Ellis ethanol extract and its constituents reduce the risks of gastritis and reverse gastric lesions in rats, Food Chem Toxicol, 47(6):1127–1131.PubMedCrossRef
26.
Lewis DA, Fields WN, Shaw G (1999) A natural flavonoid present in unripe plantain banana pulp (Musa sapientum L. var. paradisiaca) protects the gastric mucosa from aspirin-induced erosions. J Ethnopharmacol 65(3): 283–288PubMedCrossRef
27.
Maity P, Biswas K, Chattopadhyay I et al. (2009) The use of neem for controlling gastric hyperacidity and ulcer. Phytother Res 23(6): 747–755PubMedCrossRef
28.
Martini S, D’Addario C, Colacevich A et al. (2009) Antimicrobial activity against Helicobacter pylori strains and antioxidant properties of blackberry leaves (Rubus ulmifolius) and isolated compounds. Int J Antimicrob Agents, 34(1): 50–59PubMedCrossRef
29.
Matsushima M, Suzuki T, Masui A et al. (2008) Growth inhibitory action of cranberry on Helicobacter pylori. J Gastroenterol Hepatol 23 Suppl 2: S175–S180PubMedCrossRef
30.
Menghini L, Leporini L, Tirillini B et al. (2010) Chemical composition and inhibitory activity against Helicobacter pylori of the essential oil of Apium nodiflorum (Apiaceae). J Med Food 13(1): 228–230PubMedCrossRef
31.
Miguel G, Faleiro L, Cavaleiro C et al. (2008) Susceptibility of Helicobacter pylori to essential oil of Dittrichia viscosa subsp. Revoluta. Phytother Res 22(2): 259–263PubMedCrossRef
32.
Moon JK, Kim JR, Ahn YJ, Shibamoto T, 2010, Analysis and anti-Helicobacter activity of and related compounds present in broccoli ( Brassica oleracea L.) sprouts, J Agric Food Chem, 58(11):6672–6677.PubMedCrossRef
33.
Ohno T, Kita M, Yamaoka Y et al. (2004) Antimicrobial activity of essential oils against Helicobacter pylori, Helicobacter 8(3): 207–215CrossRef
34.
Pastene E, Speisky H, García A, et al (2010), In vitro and in vivo effects of apple peel polyphenols against Helicobacter pylori, Agric Food Chem, 58(12):7172–7179.CrossRef
35.
Quilez A et al. (2010), Anti-secretory, anti-inflammatory and anti-Helicobacter pylori activities of several fractions isolated from Piper carpunya Ruiz & Pav., J Ethnopharmacol., 128, 3, 583–589PubMedCrossRef
36.
Sovová M, Sova P (2002) Pharmaceutical importance of Allium sativum L. 2. Antibacterial effects. Ceska Slov Farm 51(1): 11–16PubMed
37.
Sudjana AN, D’Orazio C, Ryan C (2009) Antimicrobial activity of commercial Olea europaea (olive) leaf extract, Int J Antimicrob Agents 33(5): 461–463PubMedCrossRef
38.
Suk KT, Kim HS, Kim MY, et al, In vitro antibacterial and morphological effects of the urushiol component of the sap of the Korean lacquer tree (Rhus vernicifera Stokes) on Helicobacter pylori, J Korean Med Sci, 25(3):399–404.
39.
Tzakou O, Skaltsa H (2003) Composition and antibacterial activity of the essential oil of Satureja parnassica subsp parnassica. Planta Med 69(3): 282–284PubMedCrossRef
40.
Wang YC, Wu DC, Liao JJ, et al (2009), In vitro activity of Impatiens balsamina L. against multiple antibiotic-resistant Helicobacter pylori, Am J Chin Med, 37(4):713–722.PubMedCrossRef
41.
Weseler A, Geiss HK, Saller R, Reichling J (2005) A novel colorimetric broth microdilution method to determine the minimum inhibitory concentration (MIC) of antibiotics and essential oils against Helicobacter pylori. Pharmazie 60(7): 498–502PubMed
42.
Zhou Y, Taylor B, Smith TJ, et al (2009), A novel compound from celery seed with a bactericidal effect against Helicobacter pylori, J Pharm Pharmacol, 61(8):1067–1077.PubMed
43.
Wittschier N, Faller G, Hensel A, (2009), Aqueous extracts and polysaccharides from liquorice roots (Glycyrrhiza glabra L.) inhibit adhesion of Helicobacter pylori to human gastric mucosa, J Ethnopharmacol, 125(2):218–223.PubMedCrossRef

1.
Abenavoli L, Capasso R, Milic N, Capasso F (2010) Milk thistle in liver diseases: past, present, future. Phytother Res 24(10): 1423–1432PubMedCrossRef
2.
Addy ME (1992) Some secondary plant metabolites in Desmodium adscendens and their effects on arachidonic acid metabolism. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids 47(1): 85–91PubMedCrossRef
3.
Capasso F, Gaginella TS, Grandolini G, Izzo AA (2003) Phytotherapy, A quick Reference to Herbal Medicine. Springer-Verlag, Heidelberg, 297–302
4.
Chaieb K, Hajlaoui H, Zmantar T et al. (2007) The chemical composition and biological activity of clove essential oil, Eugenia caryophyllata (Syzigium aromaticum L. Myrtaceae): a short review. Phytother Res, 21(6): 501–506PubMedCrossRef
5.
Cheng HY, Lin LT, Huang HH et al. (2008) Yin Chen Hao Tang, a Chinese prescription, inhibits both herpes simplex virus type-1 and type-2 infections in vitro. Antiviral Res 77(1): 14–19PubMedCrossRef
6.
Cyong JC, Ki SM, Iijima K et al. (2000) Clinical and pharmacological studies on liver diseases treated with Kampo herbal medicinen. Am J Chin Med 28(3–4): 351–360CrossRef
7.
Dufour D, Pichette A, Mshvildadze V et al. (2007) Antioxidant, anti-inflammatory and anticancer activities of methanolic extracts from Ledum groenlandicum Retzius. J Ethnopharmacol 111(1): 22–28PubMedCrossRef
8.
Duarte TL, Lunec J (2005) Review: When is an antioxidant not an antioxidant? A review of novel actions and reactions of vita-min C. Free Radic Res 39: 671–686PubMedCrossRef
9.
Fiegel G (1971) Amphocholeretic effect of Fumaria officinalis. Z Allgemeinmed, 47(34): 1819–1820PubMed
10.
Frère Marie-Victorin ÉC (1935) Flore Laurentienne. Ed. Gaëtan Morin
11.
Hsu CH, Hwang KC, Chiang YH, Chou P (2008) The mushroom Agaricus blazei Murill extract normalizes liver function in patients with chronic hepatitis B. J Altern Complement Med 14(3): 299–301PubMedCrossRef
12.
Kang YJ, Zhou Z (2005) Zinc prevention and treatment of alcoholic liver disease. Mol Aspects Med 26: 391–404PubMedCrossRef
13.
Kim HY, Eo EY, Park H et al. (2010) Medicinal herbal extracts of Sophorae radix, Acanthopanacis cortex, Sanguisorbae radix and Torilis fructus inhibit coronavirus replication in vitro. Antivir Ther 15(5): 697–709PubMedCrossRef
14.
Kim HJ, Yoo HS, Kim JC et al. (2009) Antiviral effect of Curcuma longa Linn extract against hepatitis B virus replication. J Ethnopharmacol 124(2): 189–196PubMedCrossRef
15.
Kim KH, Kim YH, Lee KR (2007) Isolation of quinic acid derivatives and flavonoids from the aerial parts of Lactuca indica L. and their hepatoprotective activity in vitro. Bioorg Med Chem Lett 17(24): 6739–6743PubMedCrossRef
16.
Kwon DH, Kwon HY, Kim HJ et al. (2005) Inhibition of hepatitis B virus by an aqueous extract of Agrimonia eupatoria L. Phytother Res 19(4): 355–358PubMedCrossRef
17.
Lam WY, Leung KT, Law PT et al. (2006) Antiviral effect of Phyllanthus nanus ethanolic extract against hepatitis B virus (HBV) by expression microarray analysis. J Cell Biochem 97(4): 795–812PubMedCrossRef
18.
Lee HY, Yum JH, Rho YK et al. (2007) Inhibition of HCV replicon cell growth by 2-arylbenzofuran derivatives isolated from Mori Cortex Radicis. Planta Med 73(14): 1481–1485PubMedCrossRef
19.
Lee CH, Park SW, Kim YS et al. (2007) Protective mechanism of glycyrrhizin on acute liver injury induced by carbon tetrachloride in mice. Biol Pharm Bull 30: 1898–1904PubMedCrossRef
20.
Li J, Huang H, Feng M et al. (2008) In vitro and in vivo anti-hepatitis B virus activities of a plant extract from Geranium carolinianum L. Antiviral Res (2): 114–120CrossRef
21.
Li Z, Li LJ, Sun Y, Li J (2007) Identification of natural compounds with anti-hepatitis B virus activity from Rheum palmatum L. ethanol extract. Chemotherapy 53(5): 320–326
22.
Lipkan GM, Olinyk OA (2000) Hepatoprotective effect of the sea buckthorn-and-pinks oil. Lik Sprava 6: 96–99PubMed
23.
Marles RJ (2000) Aboriginal Plant Use in Canada’s Northwest Boreal Forest, University of Washington Press, Toronto, 179
24.
Morishima C, Shuhart MC, Wang CC et al. (2010) Silymarin inhibits in vitro T-cell proliferation and cytokine production in hepatitis C virus infection. Gastroenterology 138(2): 671–681, 681.e1-2PubMedCrossRef
25.
Nworu CS, Akah PA, Okoye FB et al. (2010) The effects of Phyllanthus niruri aqueous extract on the activation of murine lymphocytes and bone marrow-derived macrophages. Immunol Invest 39(4–5): 550
26.
Payer BA, Reiberger T, Rutter K et al. (2010) Successful HCV eradication and inhibition of HIV replication by intravenous silibinin in an HIV-HCV coinfected patient. J Clin Virol 49(2): 131–133PubMedCrossRef
27.
Pousset JL (2004) Plantes Médicinales d’Afrique. Edisud éd., p. 199–200
28.
Polyak SJ, Morishima C, Lohmann V et al. (2010) Identification of hepatoprotective flavonolignans from silymarin. Proc Natl Acad Sci U S A, 107(13): 5995–5999PubMedCrossRef
29.
Seeff LB, Curto TM, Szabo G et al. (2007/8) Herbal product use by persons enrolled in the hepatitis C Antiviral Long-Term Treatment Against Cirrhosis (HALT-C) Trial. Hepatology 47(2): 605–612. Et Hepatology 2008 48(1): 345-6CrossRef
30.
Sookkongwaree K, Geitmann M, Roengsumran S et al. (2006) Inhibition of viral proteases by Zingiberaceae extracts and flavones isolated from Kaempferia parviflora. Pharmazie 61(8): 717–721PubMed
31.
Takeshita M, Ishida Y, Akamatsu E et al. (2009) Proanthocyanidin from blueberry leaves suppresses expression of subgenomic hepatitis C virus RNA. J Biol Chem 284 (32): 21165–21176
32.
Tamura S, Yang GM, Yasueda N et al. (2010) Tellimagrandin I, HCV invasion inhibitor from Rosae Rugosae Flos, Bioorg Med Chem Lett 20(5): 1598–1600PubMedCrossRef
33.
Tseng YP, Kuo YH, Hu CP et al. (2008) The role of helioxanthin in inhibiting human hepatitis B viral replication and gene expression by interfering with the host transcriptional machinery of viral promoters, Antiviral Res 77(3): 206–214PubMedCrossRef
34.
Tseng YP, Wu YC, Leu YL et al. (2010) Scutellariae radix suppresses hepatitis B virus production in human hepatoma cells. Front Biosci (Elite Ed) 1;2: 1538–1547CrossRef
35.
Wagoner J, Negash A, Kane OJ et al. (2010) Multiple effects of silymarin on the hepatitis C virus lifecycle, Hepatology 51(6): 1912–1921PubMedCrossRef
36.
Wang S, Li J, Huang H et al. (2009) Anti-hepatitis B virus activities of astragaloside IV isolated from radix Astragali, Biol Pharm Bull 32(1): 132–135PubMedCrossRef
37.
Xu J, Wang J, Deng F et al. (2008) Green tea extract and its major component epigallocatechin gallate inhibits hepatitis B virus in vitro. Antiviral Res 78(3): 242–249PubMedCrossRef
38.
Yasui H et al. (2007), Oral administration of AntioxidantBiofactor (AOBtrade mark) ameliorates ischemia/reperfusion-induced neuronal death in the gerbil, Biofactors, 29(2–3):113–121.PubMedCrossRef
39.
Zhang H, Rothwangl K, Mesecar AD et al. (2009) Lamiridosins, hepatitis C virus entry inhibitors from Lamium album. J Nat Prod 72(12): 2158–2162PubMedCrossRef
40.
Zhao YL, Cai GM, Hong X et al. (2008) Anti-hepatitis B virus activities of triterpenoid saponin compound from Potentilla anserine L. Phytomedicine 15(4): 253–258PubMedCrossRef
41.
Zuo G, Li Z, Chen L, Xu X (2007) Activity of compounds from Chinese herbal medicine Rhodiola kirilowii (Regel) Maxim against HCV NS3 serine protease. Antiviral 76(1): 86–92CrossRef

Comments