مراحل ساختن ساختمان از شروع تا پایان

posted Sep 15, 2015, 10:28 AM by فروش آپارتمان تهران   [ updated Sep 15, 2015, 10:33 AM ]


مراحل ساختن ساختمان از شروع تا پایان



مراحل ساختن ساختمان

نشر توسط:طاهر مروتی 04 خرداد 1393 درمعماري 2 نظرات

مقدمه

به درستي قدمت استفاده بشر از سرپناه و يا به طور کلي به مفهوم امروزي قدمت استفاده بشر از مسکن معلوم نيست ولي تقريباً ميتوان آن را همزمان با پيدايش بشريت دانست، زيرا چنين گمان ميرود که بشر از همان ابتدا براي مصون ماندن از برف و باران و سرما و گرما و حمله حيوانات و همچنين حمله ساير اقوام از مسکن استفاده مينموده است. از آن زمان تا کنون انسانها هميشه به فکر آن بودهاند که مسکني راحتتر و بهتر براي خود تهيه نمايند.

در قرون اخير، رشد جمعيت در دنيا به طور چشمگيري رو به ازدياد نهاد و بشر از لحاظ علمي و فني مشکلات بسياري را حل نمود و بالتبع در ساختن مسکن نيز مانند ساير امور تحولات فراوانی بوجود آورد. در این میان ديگر ساختن خانههاي تک واحدي جوابگوي احتياجات جوامع بشري نبوده و به همين علت سيستم ساختمانسازي به کلي دگرگون شده و استفاده از مصالح مقاوم نيز مانند فولاد و بتن در ساختمان رايج گرديد.

بدين لحاظ در تمام دنيا خصوصاً در مملکت ما ميبايد به امر ساختن مسکن و استفاده هر چه بهتر و بيشتر از مصالح ساختماني توجه مخصوص بشود و در اين راستا درسي عملي تحت عنوان کارآموزي براي دانشجويان رشته معماری در نظر گرفته شده است که دانشجويان اين رشته بايد پس از سپري کردن دوره کارآموزي گزارشي از آنچه به طور عملي آموختهاند جهت ارائه به دانشگاه محل تحصيل تهيه و تنظيم کنند.

دستورالعمل هاي حفاظتي و ايمني كارگاه هاي ساختماني:

اجراي كارهاي ساختماني شامل مراحل متعددي است كه ضمن آن افراد با ماشين آلات ساختماني، ابزار و مصالح گوناگون سر و كار دارند. اين روابط ويژگي ها امكان وقوع حوادث را براي نيروي انساني را افزايش مي دهند. محافظت از افراد انساني در قبال حوادث ناشي از كار از اهميت ويژه اي برخوردار است. از اين رو بايد ابزار و ماشين آلات به طور مستمر مورد بازرسي كامل قرار گرفت و از سالم بودن انها اطمينان حاصل شود. در بكارگيري ماشين ها نيز بايد از افراد با تجربه استفاده شود. براي تأمين ايمني كارگاه هاي ساختماني بايد همه ي كارها با دقت و برنامه ريزي دقيق انجام گيرند. در ضمن بايد دقت داشته باشيم و هنگام كار يا تخليه‌ي مصالح مزاحمتي براي همسايگان و سايرين ايجاد نشود هم چنين از انجام كارهاي پر سر و صدا در شب خودداري شود در صورتي كه لازم است كاري در شب انجام شود بايد قبلاً اجازه‌ي شهرداري و مقامات مسئول كسب شود.

انواع ساختمانها:

اصولاً ساختمانها را میتوان از لحاظ مصالح مصرفي و نوع کاربری به دستههای زیر تقسيم نمود:

الف) انواع ساختمانها از لحاظ مصالح مصرفي

١.ساختمانهاي بتني

٢.ساختمانهاي فلزي

٣.ساختمانهاي آجري 

٤.ساختمانهاي خشتي و گلي

ب) انواع ساختمانها از لحاظ نوع کاربری

١.ساختمانهاي مسکوني

٢.ساختمانهاي اداري

٣.بيمارستانها

٤.انبارها

٥. مدارس

٦. اماکن عمومي مانند باشگاهها و ورزشگاهها 

و . . .

ساختمانهای بتنی:

ساختمانهای بتني ساختمانهایی هستند که براي اسکلت اصلي آن از بتن آرمه (سيمان، شن، ماسه و فولاد به صورت ميلگرد ساده و يا آجدار) اسـتفاده شـده باشـد. در ساختمانهاي بتني سقفها به وسيله دالهاي بتني پوشيده ميشوند، و يا از سقفهاي تيرچه بلوک و يا ساير سقفهاي پيش ساخته استفاده ميگردد. براي ديوارهاي جدا کننده (پارتيشنها) ممکن است از انواع آجر مانند سفال تيغهاي، آجر ماشيني سوراخدار، آجر معمولي کورهاي و يا تيغهی گچي و يا چوب استفاده شده و ممکن است از ديوار بتن آرمه هم استفاده شود.

در هر حال در اين ساختمانها شاه تيرها و ستونها از بتن آرمه (بتن مسلح) ساخته ميشود.

معایب و محاسن سازه های بتن آرمه:

مصالح مختلفی مثل فولاد، چوب، مصالح بنائی و بتن ممکن است به عنوان گزینه هایی برای ساخت یک بنا مطرح باشند و این گزینه ها برای بسیاری از سازه های متداول، وجود دارند. اگرچه در ساخت اسکلت سازه های بلند، ممکن است به فولاد و بتن محدود گردند. با این وجود امروزه بتن آرمه به عنوان یک گزینه قابل اعتماد برای ساخت بسیاری از سازه های کوچک و بزرگ محسوب میگردد، به طوری که شاید بتوان از آن به عنوان مهم ترین ماده ساختمانی موجود با کاربردی فراگیر در تمام دنیا نام برد.

موفقیت قابل توجه بتن آرمه نسبت به سایر مصالح ساختمانی و به خصوص فولاد در کاربرد فراگیر آن را میتوان مرهون موارد زیر دانست:

  • بتن مقاومت فشاری قابل قبولی در مقایسه با بسیاری از مصالح ساختمانی دیگر دارد.
  • تمامی اجزا تشکیل دهنده بتن به جز سیمان به عنوان مصالح محلی و ارزان قیمت محسوب می‌شوند. تقریبا در همه جا میتوان آب، ماسه و شن را از فواصل نزدیک به محل بتن ریزی حمل نمود.
  • بتن را میتوان به سهولت به هر شکل دلخواه درآورد. با ساختن قالب مناسب، تقریبا هر گونه مقطع سازه ای و شکل معماری را میتوان از بتن آرمه تولید کرد.
  • بتن مقاومت خوبی در مقابل آتش، دارد.یک ساختمان بتن آرمه میتواند ساعت ها در مقابل آتش سوزی های مهیب مقاومت کند، بدون آنکه فرو بریزد. این مسئله فرصت کافی برای مهار آتش و نیز تخلیه ساختمان از نفرات و اموال را فراهم میکند.
  • بتن همچنین مقاومت خوبی در مقابل رطوبت و آب دارد.
  • اجزا بتن آرمه از صلبیت بالایی برخوردارند. به همین دلیل معمولا ساکنان یک ساختمان بتن آرمه در هنگام وزش بادهای شدید و یا تحرک زیادد همسایگان، لرزه ای را احساس نمی کنند.
  • اجزا بتنی در مقایسه با سازه فولادی به صورت ذاتی به محافظت و نگهداری کمتری نیاز دارند.
  • بتن در مقایسه با سایر مصالح ساختمانی، عمر بهره دهی بسیار طولانی دارد. تحت شرایط مشخص، یک سازه بتن آرمه میتواند برای همیشه بدون کاهش در ظرفیت باربری مورد استفاده قرار گیرد. این مسئله مبتنی بر این واقعیت است که بتن در طول زمان نه تنها کاهش مقاومت ندارد، بلکه با گذشت زمان با تحکیم بیشتر سیمان، افزایش مقاومت نیز دارد.
  • بتن در بعضی از اجزا سازه ای نظیر پی ها، دیوارهای زیر زمین و شمع ها، به عنوان تنها گزینه اقتصادی محسوب می شوند.
  • اجزای بتن و سازه های بتن آرمه در مقایسه با سایر مصالح نظیر فولاد و یا حتی چوب نیاز به نیرو های اجرایی و کارگران با مهارت بالا ندارد.

از طرف دیگر برای بتن نقاط ضعفی را نیز میتوان بر شمرد که برخی ار آنها عبارتند از:

  • مقاومت کششی بتن بسیار پایین بوده و در حدود یک دهم مقاومت فشاری آن است.
  • هزینه ساخت، اجرا و نگه داری قالب در حدود 30 الی 50 درصد کل هزینه اجرای سازه بتن آرمه بالغ میشود.
  • کنترل کیفیت بتن یک کنترل کارگاهی است و نسبت به کنترل کیفیت فولاد که در کارخانه انجام می شود، به مراتب پایین تر خواهد بود.

براي اجراي ساختمانهاي بتني به کارگاههاي زير نيازمنديم:

  • کارگاه قالببندي.
  • کارگاه آرماتوربندي.
  • کارگاه تهيه بتن.
  • کارگاه تهيه شن و ماسه.

    در کارگاههاي ساختمانهاي بتني سه کارگاه تهيه بتن و آرماتوربندي و قالببندي به طور هم زمان با يکديگر همکاري ميکنند. از آنجا که بتن قبل از سخت شدن روان ميباشد لذا براي شکل دادن به آن نيازمند قالب هستیم. همچنين چون ساختمان به صورت بتن مسلح است، لذا بايد قبل از بتنريزي، آرماتوربندي مطابق با ضوابط آييننامه و نقشههاي اجرايي انجام پذیرد.

    قالبها و داربستهاي زير دال بتني بايد علاوه بر شکل دادن به بتن، وزن آن را نيز تا زمان سخت شدن تحمل کنند. به همین جهت اگر در اجراي آن دقت کافي نشود ممکن است در موقع بتنريزي واژگون شده و موجب خسارت شود. پس به عبارت ديگر پايداري از مهمترين خصوصياتي است که بايد در قالببندي رعايت شود. کافي نبودن مهاربندي پايههاي اطمينان و يا مهاربندي افقي سکوها، عدم تنظيم تعادل افقي بتنريزي که منجر به پر شدن يک قسمت از قالب و خالي ماندن قسمت ديگر ميشود، کف نامناسب در زير قالب، عدم وجود کارگران ماهر، خوب نبستن قطعات قالب به يکديگر، لغزش لايه خاک مجاور قالب و مواردی از این قبیل میتواند باعث خسارت گردد.

    لازم به ذکر است که براي اجراي هر قسمت از ساختمانهای بتني نظير شالوده، ستون، دال و تيرها بايد قالببندي، آرماتوربندي و در نهايت بتنريزي انجام شود.

    اجزای ساختمان های بتن آرمه:

    • فنداسیون های بتنی
    • شناژهای بتنی
    • ستون های بتنی
    • دیوارهای بتنی
    • تیرهای بتنی
    • سقف های بتنی
    • پله های بتنی




    مراحل ساختن ساختمان:

    بازديد زمين و ريشهکنی

    قبل از شروع هر نوع عمليات ساختماني بايد زمين محل ساختمان بازديد شده
    و وضعيت و فاصلهی آن نسبت به خيابانها و جادههاي اطراف مورد بازرسي قرار گيرد. همچنين باید پستي و بلندي زمين با توجه به نقشهی ساختمان مورد توجه باشد. در صورتي که ساختمان بزرگ باشد پستي و بلندي و ساير عوارض زمين ميبايد توسط مهندسين نقشه بردار تعيـين گردد. همـچنـيـن بايد محـل چاههـاي فاضـلاب و چاههای آب و نیز مسير قناتهاي قديمي که ممکن است در هر زميني موجود باشد تعيين شده و محل آن نسبت به پيسازي مشخص گردد. اين چاهها در صورت لزوم بايد با بتن پر شوند.


    پس از تعیین محل احداث سـاخـتـمـان نـسـبـت بـه زمـيـن، میبایست اقدام به ريشهکني (کندن ريشههاي نباتي که ممکن است در زمين روئيده باشد) شود و خاکهاي اضافي به بيرون حمل گردد و بالاخره بايد شکل هندسي زمين و زواياي آن کاملاً معلوم شده و با نقشه ساختمان تطبیق داده شود.

    پاک سازی و تسطیح زمین:

    قبل از پیاده کردن نقشه باید عملیات تسطیح و پاک سازی محل ساختمان را انجام دهیم. این عملیات شامل تخریب بناهای موجود و غیرقابل استفاده، ریشه کنی بوته‌ها و درختان، تمیزکردن نخاله ها و سنگ و کلوخ است. تخریب ساختمان ها کاری تخصصی است و باید توسط افرادی که در این کار مهارت دارند انجام شود. ریشه کنی درختان را میتوان توسط ابزارهای دستی یا مکانیکی انجام داد. محل ساختمان باید کاملا از چمن و دیگر نباتات پاک سازی شود.و این عمل در واقع برای پاکسازی خاک صورت میگیرد. چون ممکن است حدود 30 سانتی متر از خاک سطحی شامل گیاهان زنده و نباتات باشد در نتیجه خاک سطحی سست شده و به آسانی فشرده میشود که این خاک برای ساختمان سازی مناسب نیست. پس این خاک باید با ماشین آلات خاک برداری یا با وسایل دستی ساده مانند بیل و فرقون برداشته و به محل مناسبی حمل شود. در ضمن چنانچه سطح زمین ناصاف باشد باید با گریدر و یا با وسایل دستی تسطیح و خاک های اضافی به محل دیگری برده شود.


  • پیاده کردن نقشه و هدف آن:

    پس از اینکه مراحل مطالعه و طراحی هر طرح ساختمانی به پایان رسید و نقشه آن آماده شد، باید برای شروع عملیات ساختمانی، موقعیت و محل دقیق آن روی زمین مشخص شود. منظور از پیاده کردن نقشه، مشخص کرن گوشه ها، و محورها و اضلاع طرح بر روی زمین است که به وسیله مترکشی یا دوربین های تعیین، میخ کوبی و سپس رنگریزی میشود. به بیان دیگر، پیاده کردن نقشه برر روی زمین مرحله ای بین طرح و شروع عملیات ساختمانی است. نکته بسیار مهم این که عمل پیاده کردن نقشه باید کنترل شود یعنی پس از میخ کوبی گوشه ها و تعیین محورها و قبل از رنگریزی باید با اندازه گیری مجدد اضلاع و زوایا، از درستی آنها مطمئن شد. در غیر اینصورت باید نسبت به اصلاح آنها اقدام شود. در مورد اهمیت کنترل و پیاده کردن نقشه باید متذکر شد که اگر محل ساختمان یا ارتفاع کف آن، درست مشخص نشده باشد، زمان و هزینه های انجام شده عملیت ساختمانی، به هدر رفته و خسارات سنگین در برخواهد داشت، دزر صورتی که با صرف وقت کم برای کنترل عملیات پیاده کردن، که کاری بسیار ساده است میتوان از زیان های مادی واتلاف وقت جلوگیری کرد. پیاده کردن نقشه یک ساختمان با ابزار ساده مانند متر و ابزار دقیق مانند دوربین نقشه برداری و متر امکان پذیر است.

    پیاده کردن زاویه با متر:

    در بعضی از طرح ها، علاوه بر نقطه و خط به پیاده کردن زاویه نیز نیاز است.

    پیاده کردن زاویه 90 درجه با متر ( روش 3-4-5 )

    در این روش با توجه به قضیه فیثاغورس به وسیله متر، طول های افقی 3، 4و5 متری و یا ضرایبی از آنها را روی زمین پیاده میکنیم. برای این منظور از نقطه مبدا(A)
    روی امتداد AB طول 4متر را جدا کرده تا به نقطه B برسیم. از نقطه A کمانی به شعاع 3 متر و از نقطه B کمانی به شعاع 5متر روی زمین پیاده میکنیم. از محل تقاطع این دو کمان نقطه C به دست می آید. در این حالت امتداد CA عمود بر امتدادAB است.


    پیاده کردن زاویه نامشخص ( روش تانژانت )

    برای پیاده کردن یک زاویه حاده α (º 90 >α ( میتوان از رابطه ی تانژانت در مثلث قائم الزاویه استفاده کرد. به این صورت که روی امتداد AB طول دلخواه AD را جدا و از نقطه D به کمک متر یا گونیای مساحی عمودی به طول DC=AD× tan α بر آن اخراج میکنیم. در این حالت زاویه α بین امتداد AD و AC زاویه α مورد نظر است.


    گودبرداري يا پي كني

    خاك حاصله را توسط يك لودر چرخ لاستيكي در يك كاميون بارگيري مي كنند و به مكان ديگري انتقال مي دهند.

    براي عبور و مرور لودر هنگام گودبرداري به محل كارگاه يك رمپ ايجاد مي كنند كه پس از اتمام كار لودر ان را توسط كارگران و دست افزار بيل و كلنگ تخريب مي نمايند.

    كارگران به وسيله بيل و كلنگ مشغول تخريب و خاكبرداري رمپ مي گردند. پس از اتمام كار و پايان اين مرحله سطح كار ـ زمين كارگاه ـ را كاملاً آب داده و توسط غلتك دستي مي‌كوبند تا سطح كار كاملاً متراكم شود و بعدها در اثر وزن ساختمان نشست نكند.



    البته بايد متذكر شد كه قبل از شروع به خاكبرداري بايد درخت و بوته هاي احتمالي را كه در محل كارگاه موجود است از محل كار جمع آوري نمود كه به اين كار عمليات بوته كني مي گويند.

    همچنين بايد محل چاه هاي قديمي يا تخته سنگ و موانعي را كه ممكن است موجب حادثه شود شناسايي و نسبت به ايمن سازي آنها اقدام نمود و نيز اگر با گودبرداري پايداري ساختمان هاي مجاور دچار مخاطره مي شود بايد از ايمني آنها به وسيله شمع بندي زير پايه ها، سپر و مهار كردن ساختمان ها به طور مطمئن اطمينان حاصل نمود.

    اين عوامل حفاظت بايد تا رفع خطر مرتباً به وسيله اشخاص ذيصلاح بازديد شوند تا موجبات حفاظت مؤثر ساختمان هاي مجاور و امنيت جاني كارگران و همسايه ها نيز تأمين باشد. پيمانكار موظف است تجهيزات ايمني لازم براي حفاظت كارگران را در اختيار آنها قرار دهد.

    در حفاري با بيل و كلنگ كارگران فاصله كافي از يكديگر داشته باشند. در گودال ها و شيارهاي عميق كه عمق آنها از يك متر بيشتر باشد نبايد كارگران را به تنهايي بكار گمارد.

    خاكبرداري در زمين هاي با رطوبت طبيعي را مي توان تا عمق يك متر، براي ماسه 25/1 متر، براي ماسه رس دار 5/1 متر، براي خاك رس 2 متر و براي خاك بسيار متراكم را بدون پايه هاي ايمني، سپر و حائل انجام داد. در ساير موارد با توجه به جنس خاك، عمق گودبرداري و شرايط ترافيكي اطراف تدابير ايمني لازم توسط مسئولان اتخاذ مي گردد. لازم به ذكر است كه خاك اين منطقه از جنس رس مي باشد.

    با توجه به وسعت مانور توسط كارگران، كار گروه آرماتوربندي به سرعت انجام مي شود البته در اين هنگام چاله هاي بين شناژبندي فنداسيون را از خاكي كه از خاكبرداري رمپ توسط كارگران و چاه هاي شمع بندي باقي مانده بود پر مي كنند. تا در هنگام بتن ريزي، پشت آجري كه در واقع يك تيغه‌ي پنج سانتيمتري بود پر باشد. تا در واقع تاب و تحمل وزن بتن را داشته باشد و از تخريب آن جلوگيري گردد.

    گروه آرماتوربندي كاملاً طبق نقشه مشغول به بريدن، اندازه كردن و ساختن شبكه آرماتوربند و مش بندي فنداسيون مي شوند. در اين مدت همواره يك كارگر به وسيله‌ي كارگاه و آچار گوساله طبق نقشه مشغول تهيه‌ي خاموت ها و تنگ ها به تعداد و اندازه هاي مورد نياز مي شود.

    بعد از پياده کردن نقشه و کنترل آن، در صورت لزوم اقدام به گودبرداري ميشود. گودبرداري براي آن قسمت از ساختمان انجام ميشود که در طبقات پايين تر از کف طبيعي زمين ساخته ميشود، مانند موتورخـانهها و انبارها و پارکينگها و غيره. در موقع گودبرداري چنانچه محل گودبرداري بزرگ نباشد از وسايل معمولي مانند بيل و کلنگ و فرقون استفاده ميگردد. براي اين کار تا عمق معيني که عمل پرتاب خاک با بيل به بالا امکانپذير است (مثلاً ٢ متر) عمل گودبرداري را ادامه ميدهند و بعد از آن پلهاي ايجاد نموده و خاک حاصله از عمق پايينتر از پله را روي پله ايجاد شده ريخته و از روي پله دوباره به خارج منتقل مينمايند. لازم به ذکر است که براي گودبرداريهاي بزرگتر استفاده از بيل و کلنگ و فرقون مقرون به صرفه نبوده و بهتر است از وسايل مکانيکي نظير لودر و غيره استفاده شود.

    گود برداری و حفاری طبق آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی وزارت کار:

    عملیات مقدماتی و گود برداری:

    ماده 238: قبل از اینکه عملیات گود برداری و حفاری شروع شود،اقدامات زیر باید انجام شود:

    1. زمین مورد نظر را از لحاظ استحکام دقیقا مورد بررسی قرار گیرد.

    2. موقعیت تاسیسات زیرزمینی از قبیل کانال های فاضلاب، لوله کشی، آب، گاز، کابل های برق، تلفن و غیره که ممکن در حین انجام عملیات گودبرداری موجب بروز خطر حادثه گردند و یا خود دچار خسارت شوند، باید مورد شناسایی قرار گرفته و در صورت لزوم نسبت به تغییر مسیر دائم یا موقت و یا قطع جریان آن ها اقدام گردد.

    3. در صورتی که تغییر مسیر یا قطع جریان تاسیسات مندرج در بند 2 امکان پذیر نباشد باید به طرق مقتضی از قبیل نگه داشتن به طور معلق و یا محصور کردن و غیره، نسبت به حفاظت آن ها اقدام شود.

  1. موانعی از قبیل درخت، تخته سنگ و غیره از زمین مورد نظر خارج گردند.
  2. در صورتی که عملیات گودبرداری و حفاری احتمال خطری برای پایداری دیوارها و ساختمان های مجاور در برداشته باشد، باید از طریق نصب شمع، سپر و مهارهای مناسب و رعایت فاصله مناسب و ایمن گود برداری و در صورت لزوم با اجرای سازه های نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آن ها تامین گردد.

اصول کلی گودبرداری و حفاری:

ماده 239: اگر در مجاورت محل گودبرداری و حفاری کارگرانی مشغول به کار دیگری باشند، باید اقدامات احتیاطی برای ایمنی آنان به عمل آید.

ماده240: دیواره های هر گود برداری که عمق آن بیش از 120 سانتی متر بوده و احتمال خطر ریزش وجود داشته باشد، باید به وسیله نصب شمع، سپر و مهارهای محکم و مناسب حفاظت گردد، مگر آنکه دیواره ها دارای شیب مناسب (کمتر از زاویه پایدار شیب خاکریزی ) باشند.

ماده242: مصالح حاصل از گودبرداری و حفاری نباید به فاصله کمتر از نیم متر از لبه گود ریخته شود. همچنین این مصالح نباید در پیاده روها و معابر عمومی به نحوی انباشته شود که مانع عبور و مرور گردد.

ماده 243: دیواره های محل گودبرداری و حفاری در موارد ذیل دقیقا مورد بررسی و بازدید قرارگرفته و در نقاطی که خطر ریزش به وجود آمده است، وسایل ایمنی نصب و یا نسبت به تقویت آن ها اقدام گردد:

  1. بعد از یک وقفه 24 ساعته یا بیشتر در کار
  2. بعد از هر گونه عملیات انفجاری
  3. بعد از ریزش ناگهانی
  4. بعد از صدمات اساسی به مهارها
  5. بعد از یخبندان های شدید
  6. بعد از باران های شدید

ماده244: در محل هایی که احتمال سقوط اشیا به محل گودبرداری و حفاری وجود دارد، باید موانعی حفاظتی برای جلوگیری از وارد شدن آسیب به کارگران پیش بینی گردد. همچنین برای پیش گیری از سقوط کارگران و افراد عابر به داخل محل گودبرداری و حفاری نیز باید اقدامات احتیاطی از قبیل محصور کردن محوطه گودبرداری، نصب نرده ها، موانع، وسایل کنترل مسیر، علائم هشدار دهنده و غیره انجام شود.

ماده245: شب ها در کلیه معابر و پیاده روهای اطراف محوطه گودبرداری و حفاری باید روشنایی کافی تامین شود و همچنین علائم هشداردهنده شبانه از قبیل چراغ‌های احتیاط، تابلوهای شبرنگ و غیره در اطراف منطقه محصور شده نصب گردد، به طوری که کلیه عابران و رانندگان وسیله نقلیه از فاصله کافی و به موقع متوجه خطر گردند.

ماده246: قبل از قرار دادن ماشین آلات و وسایل مکانیکی، بیل مکانیکی، کامیونن و غیره و یا انباشتن خاک های حاصل از گودبرداری و حفاری و مصالح ساختمانی در نزدیکی لبه های گود، باید شمع، سپر و مهارهای لازم جهت افزایش مقاومت در مقابل بارهای اضافی در دیواره های گود نصب گردد.

ماده247: در صورتی که از وسایل بالابر برای حمل خاک و مواد حاصل از گودبرداری و حفاری استفاده شود، باید پایه های این وسایل به طور محکم و مطمئن نصب گردیده و خاک و مواد مذکور نیز باید با محفظه های ایمن و مطمئن بالا آورده شود.

ماده248: هرگاه دیواری جهت حفاظت یکی از دیواره های گودبرداری مورد استفاده قرار گیرد، باید به وسیله ی مهارهای لازم پایداری آن تامین شود.

ماده249: در صورتی که از موتورهای احتراق داخلی در داخل گود استفاده شود، باید با اتخاذ تدابیر فنی، گازهای حاصله از کار موتور به طور موثر از منطقه کار کارگران تخلیه گردد.

ماده250: چنان چه وضعیت گود یا شیار به نحوی است که روشنایی کافی با نور طبیعی تامین نمی شود، باید جهت جلوگیری از حوادث ناشی از فقدان روشنایی، از منابع نور مصنوعی استفاده شود.

ماده251: در صورتی که احتمال نشت و تجمع گازهای سمی و خطرناک در داخل کانال وجود داشته باشد، باید با اتخاذ تدابیر فنی و نصب وسایل تهویه، هوای منطقه تنفسی کارگران به طور موثر تهویه گردد. همچنین در صورت تجمع آب در کانال، باید نسبت به تخلیه آن اقدام شود.

ماده252: در مواردی که حفاری در زیر پیاده روها ضروری باشد، باید جهت پیشگیری از خطر ریزش، اقدامات احتیاطی از قبیل نصب مهارهای مناسب با استقامت کافی انجام و با نصب موانع، نرده ها و علائم هشداردهنده، منطقه خطر به طور کلی محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری به عمل آید.

ماده253: در گودها و شیارهایی که عمق آن ها از یک متر بیشتر باشد، نباید کارگران را به تنهایی به کار گمارد.

ماده254: در حفاری با بیل و کلنگ باید کارگران به فاصله کافی از یکدیگر به کار گمارده شوند.

ماده255: در شیارهای عمیق و طولانی که عمق آن ها بیش از یک متر باشد، باید به ازای حداکثر هر سی متر طول، یک نردبان کار گذاشته شود. لبه بالایی نردبان باید تا حدود یک متر بالاتر از لبه شیار ادامه داشته باشد.

راه های ورود و خروج به محل گودبرداری و حفاری:

ماده256: برای رفت و آمد کارگران به محل گودبرداری باید راه های ورودی و خروجی مناسب و ایمن در نظر گرفته شود. در محل گودهایی که عمق آن بیش از 6متر باشد، برای هر شش متر یک سکو یا پاگرد برای نردبان ها، باید به وسیله نرده های مناسب، محافظت شوند.

ماده257: عرض معابر و راه های شیبدار ویژه ی وسایل نقلیه، نباید کمتر از چهار متر باشد و در طرفین آن باید موانع محکم و مناسبی نصب گردد. در صورتی که این حفاظ از چوب ساخته شود، قطر آن نباید از بیست سانتی متر کمتر باشد.

ماده258: در محل گودبرداری باید یک نفر نگهبان مسئول نظارت بر ورود و خروج کامیون ها و ماشین آلات سنگین باشد و نیز برای آگاهی کارگران و سایر افراد، علائم هشداردهنده در معبر ورود و خروج کامیون ها و ماشین آلات مذکور نصب گردد.

ماده259: راه های شیبدار و معابری که در زمین های سخت ( بدون استفاده از تخته‌های چوبی ) ساخته می شود باید بدون پستی و بلندی و ناهمواری باشد.

ماده260: افرادی که در عملیات گودبرداری و حفاری به کار گرفته می شوند، باید دارای تجربه کافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر کار آنان نظارت نمایند.

پی سازی و کرسی چینی:

پيها انواع گوناگوني دارند از قبيل:

  1. پيهاي منفرد.
  2. پيهاي نواري.
  3. پيهاي مَت يا گسترده.
  4. پيهاي عميق که همراه با شمعکوبي است.

    مگر فنداسیون

    پسازاجرایعملیاتپیکنیومشخصنمودن کفپی،لازماستکهیکلایهی 5 تا 10سانتیمتری بتنریختهشوداینلایهبتن،بتن مگر  نظافتوپاکیزگی) نامیده می  شود.بتنمِگر،بتنی غیرمسلح (بتنبدونمیلگرد) است. دلایلاجرایبتن مگربهقرارزیراست:

  • سطحزیرفونداسیونبهصورتترازباشدوعملیاتاجراییپیآسانترباشد.
  • باعثایجادفاصلهبینزمینطبیعیوپیشده ومانعازجذبآببتنفونداسیونتوسطزمینمیگردد.


بتن مگر كه به آن بتن لاغر نيز مي گويند اولين قشر پي سازي مي باشد كه كه مقدار سيمان در بتن مگر حدود 100 الي 150 kg/m3 است پس از اجراي عمليات پي كني است.

كارگران پس از ساختن بتن مگر، آن را در جاهاي مشخص شده به ضخامت حدوداً ده سانتي متر ريخته و سطح روي آن را با ماله تقريباً صاف مي كنند.

جالب توجه است كه براي ساختن بتن مگر با عيار 150، براي پيمانه كردن و تعيين عيار از حلب هاي بيست كيلوگرمي روغن استفاده مي شود.

كارگران پس از ريختن بتن مگر و گذشت حدوداً سه الي چهار ساعت به آب دادن مختصر و سطحي آن مي پردازند. لازم به ذكر است كه در هنگام ريختن بتن مگر حدوداً از هر طرف هفت تا ده سانتيمتر بيشتر از ضخامت فنداسيون بتن ريزي مي شود كه البته اين كار براي سهولت در اجراي قالب بندي و كفراژبندي مي باشد.

قالب بندي فنداسيون و شمع بندي

قالب بندي معمولاً به چند صورت مي تواند صورت گيرد يا به صورت فلزي يا به صورت چوبي و يا به صورت آجري.

در صورت استفاده از قالب آجري بدين صورت عمل مي شود:

ابعاد فنداسيون را كاملاً مشخص كرده و به وسيله ريسمان كار جدا كرده سپس به ساختن قالب آجري فنداسيون با ارتفاع مشخص و به كندن زمين براي ايجاد چاه هاي شمع بندي مي پردازند.

پس از ساختن قالب بندي فنداسيون كار كاملاً آماده و تحويل به گروه آرماتوربند براي اجراي شبكه مش و آرماتوربندي پي مي باشد.

پس از تهيه‌ي ميلگرد با شماره هاي مشخص كار را تحويل گروه آرماتوربندي مي‌دهند.

اصول بتن ریزی مگر و کنترل ارتفاع آن:

برای ریختن بتن مگر، پس از آماده سازی کف پی، برای اینکه آب بتن سریعا توسط کف زیر پی خارج نشود، لازم است بستر بتن ریزی مرطوب شود، البته باید مراقب بود تا آب در کف پی جمع نشود و فقط رطوبت وجود داشته باشد. بعد از مرطوب شدن کف پی، می بایست بتن آماده شده (شن + ماسه + سیمان + آب ) را در محدوده ابعاد پی بعلاوه 5 تا 10 سانتی متر از هر طرف (بجز در حریم همسایه) ریخت.

پس از انجام عملیات بتن ریزی بتن مگر، عمل آوردن بتن انجام میشود. عمل آوردن باید بلافاصله بعد از تراکم بتن آغاز شود. عمل آوردن بتن از مراقبت، محافظت و پروراندن تشکیل می‌شود.

قالب بندی:

برای احداث یک سازه بتن آرمه، باید بتن خمیری در قالب هایی ریخته شود تا پس از پرکردن تمام حجم قالب و سفت شدن، به شکل لازم در آید. قالب بندی یکی از قسمت های اجرایی بسیار دشوار و پرهزینه در سازه های بتن آرمه است. به طری که می توان گفت معمولا 35 تا 65 درصد مخارج ساخت هر سازه بتنی به قالب بندی آن اختصاص می یابد.

عملکردهای قالب باید:

  • بتن را در شکل مورد نظر نگه دارد.
  • به سطح آن نمای دلخواه دهد.
  • وزن بتن را تا زمان سخت شدن و کسب مقاومت کافی تحمل کند.
  • بتن را در مقابل صدمات مکانیکی حفظ کند.
  • از کم شدن رطوبت بتن و نشت شیره آن جلوگیری نماید.
  • عایقی مناسب در برابر سرما و گرمای محیط باشد.
  • میلگردها و سایر قطعاتی را که داخل بتن قرار می گیرند در محل مورد نظر نگاه دارد.
  • در برابر نیروهای ناشی از لرزاندن و مرتعش ساختن بتن مقاومت کند.
  • بدون آسیب رساندن به بتن از آن جدا شود.

انواع مصالح قالب:

مصالح مناسب برای قالب باید با توجه به ملاحضات اقتصادی، ایمنی و سطح تمام شده مورد نظر انتخاب شود.

  1. آجری
  2. چوبی
  3. فلزی
  4. فایبر گلاس


قالب بندی برای ساختمان ها از نظر بزرگی و کوچکی ساختمان متفاوت است . در ساختمانهای کوچک معمولا برای قالب بندی فونداسیون از آجر استفاده میشود .
بدین طریق که بعد از خاک برداری و تعیین محورها اندازه پی ها را با آجر چیده و بعد از آن شناژ ها را به آن متصل مینمایند . ضخامت این آجر چینی میتواند حتی تا 10 سانتیمتر نیز باشد . بهتر است برای این آجر چینی از ملات گل استفاده شود زیرا در این صورت بعد از سخت شدن بتن میتوان آجر ها را برداشته و مجددا استفاده کرد , ولی با تمام این وجود در این روش ممکن است در موقع بتن ریزی دیوار های قالب تحمل وزن بتن را ننموده و از همدیگر متلاشی شود که در این صورت میباید قبل از بتن ریزی پشت کلیه قالب ها با خاک و یا آجر و یا مصالح دیگر بسته شود به طوری که بدون هیچ مشکلی بتواند وزن بتن را تحمل نماید .

اساسی ترین مشکل در این نوع قالب بندی این است که آجر آب بتن مجاور خود را مکیده و ان را خشک نموده و فعل و انفعالات شیمیایی را در ان متوقف مینماید و در نتیجه حدود 5 سانتیمتر بتن مجاور خود را فاسد میکند . برای جلوگیری از این کار بهتر است که رویه آجر با یک ورقه نایلونی پوشانده شود تا آجر و بتن مستقیما در تماسنباشند . مزیت دیگر این عمل آن است که بعد از سخت شدن بتن آجرها به راحتی از قالب جدا شده و میتواند در محل های دیگری مورد استفاده قرار گیرند . به تصور عوام میتوانیم قبل از بتن ریزی قالب های آجری را با پاشیدن آب کاملا سیراب نمود به گونه ای که آجرها آب بتن را جذب نکنند.

این تصور کاملا بی اساس میباشد زیرا اولا با پاشیدن آب آجر کاملا سیراب نمیشود و حتی مقدار زیادی آب در قالب جمع شده که خارج کردن ان از قالب بسیار مشکل و گاهی غیر ممکن میباشد و این آب موجود در داخل پی جای بتن را گرفته و موجب پوکی قطعه می‌شود . در ساختمانهای بزرگ قالب پی ها را با تخته های تهیه مینمایند بدین طریق که ارتفاع پی ها را که روی نقشه مشخص میباشد تعیین نموده و با کنار هم قرار دادن تخته ها به همان اندازه و اتصال آنها با یکدیگر به وسیله چوب های چهار تراش قالب پی و یا هر قسمت دیگر را میسازند .

البته باید توجه داشت که تخته ها باید آنچنان به یکدیگر اتصال داشته باشند که بتوانند وزن بتن و ضربه ها و ارتعاشات بو جود آمده بوسیله ویبراتور را تحمل نمایند .
این مساله در مورد شناژ ها مهمتر است , در این مورد باید تخته ها را از بالا به وسیله قطعات چوب چهار تراش به یکدیگر متصل نمود .

تخته ها باید طوری درز بندی شوند که شیره بتن از لای آن خارج نشود. میلگرد نباید رنگ آمیزی شده و یا به روغن آغشته شود زیرا در این صورت رنگ روی میله گرد مانع چسبیدن بتن و فولاد به یکدیگر می شود . باید دقت شود میله گرد های مصرفی صاف و بدون انحنای موضعی باشد . فاصله میله گرد ها باید یکنواخت باشد (در حدود 10 سانتیمتر) به طوری که بزرگترین دانه بتن به راحتی از داخل آن رد شود.

در موقع بتن ریزی باید دقت شود که بتن پی یا ستون و یا دال بتنی کاملا یکپارچه و تو پر و متراکم بوده و در داخل آن حفره های خالی وجود نداشته باشد (کرمو نباشد) برای این کار اغلب از ویبره استفاده می شود . ویبراتور موتور برقی یا بنزینی کوچکی است که در بتن تولید ارتعاش نموده و بتن را به تمام گوشه های قالب هدایت مینماید و در نتیجه مانع ایجاد فضای خالی در داخل بتن می گردد ولی باید توجه داشت که اگر بتونی را بیش از حد ویبره نماییم دانه های درشت تر آن در زیر قرار گرفته و دانه های ریزتر و همچنین دوغاب سیمان در رو قرار می گیرد که این خود باعث غیر یکنواختی و ضعف قطعه بتنی می‌شود .

بهتر است در صورت امکان همزمان با بتن ریزی تکه ای میله گرد و یا سر تیر باریکی از جنس چوب بتن کوبیده شود و یا با نواختن ضربه های ملایم به پشت قالب چوبی بتن را ویبره نماییم قبل از بتن ریزی باید محل پی را قالب بندی نمود , این قالب بندی که به آن کفراژ هم گفته می شود ممکن است از چوب (تخته به ضخامت 2 الی 2.5 سانتیمتر که در بازار به چوب روسی معروف است) یا فلز باشد . در بعضی از ساختمانها قالب را با تیغه های آجری درست میکنند .

قالب های آجری از لحاظ سرعت کار و اقتصادی مقرون به صرفه می باشد ولی به علت آنکه آجر آب بتن مجاور خود را به سرعت مکیده و آن را خشک میکند و مانع فعل و انفعالات شیمیایی تدریجی آن گشته و در نتیجه بتن مجاور قالب به استقامت دلخواه نمیرسد , بدین لحاظ باید در موقع استفاده از قالب آجری ابعاد پی را در حدود 5 سانتیمتر در هر طرف بیشتر از ابعاد محاسبه شده انتخاب نمود و یا روی آجر را با ورقه های پلاستیک پوشاند تا آجر مستقیما با بتن در تماس نباشد .
در صورت اخیر باید دقت شود که لبه های ورق پلاستیک روی کف فونداسیون قرار نگیرد , زیرا در این صورت این پلاستیک متنع چسبیدن و یکپارچگی بتن جدید به بتن مگر می‌شود .

ممکن است تصور شود که میتوان بلافاصله قبل از بتن ریزی به وسیله آب پاشی دیوار آجری را سیراب نموده و در نتیجه مانع آن بشویم که آجر آب بتن مجاور خد را بمکد و آن را پوک نماید , ولی چون در اثر این کار همیشه مقدار زیادی آب در محل پی جمع میشود و حجم این آب مقداری از فضای پیرا اشغال کرده و مانع رسیدن بتن به تمام نقاط پی شده و پس از خشک شدن فضای خالی در کف پی به وجود آمده و در نتیجه نقطه ضعفی در آن ایجاد می نماید . اشاره به این مطلب ضروری است که به واسطه وجود آرماتورهای کف پی جمع آوری آب های ریخته شده در کف پی بسیار مشکل و بلکه غیر ممکن میباشد .

چنانچه برای بتن ریزی از قالب چوبی استفاده شود بهتر است قبل از بتن ریزی سطحتماس قالب با بتن را با نفت سیاه و یا روغن های دیگر چرب نمود تا در موقع باز کردن قالب به راحتی از بتن جدا شود . این روغن مالی و همچنین سایر روغن مالی های کفراژ میباید قبل از کفراژ بندی انجام شود زیرا اگر بعد از بستن قالب بخواهیم آن را روغن مالی کنیم ممکن است میله گردهای بسته شده به روغن آغشته شود که این خود مانع چسبیدن بتن و فولاد و یکپارچگی آنها می‌گردد.

قالب بندی اجزا مختلف سازه


قالب بندي معمولاً به چند صورت مي تواند صورت گيرد يا به صورت فلزي يا به صورت چوبي و يا به صورت آجري.

در صورت استفاده از قالب آجري بدين صورت عمل مي شود:

ابعاد فنداسيون را كاملاً مشخص كرده و به وسيله ريسمان كار جدا كرده سپس به ساختن قالب آجري فنداسيون با ارتفاع مشخص و به كندن زمين براي ايجاد چاه هاي شمع بندي مي پردازند.

پس از ساختن قالب بندي فنداسيون كار كاملاً آماده و تحويل به گروه آرماتوربند براي اجراي شبكه مش و آرماتوربندي پي مي باشد.

پس از تهيه‌ي ميلگرد با شماره هاي مشخص كار را تحويل گروه آرماتوربندي مي‌دهند.

قالب ها را می توان بر اساس کاربردهای مختلف دسته بندی کرد:

  1. قالب فنداسیون
  2. قالب ستون
  3. قالب دیوار
  4. قالب تیر و دال
  5. قالب پله

قالب برداری

مدت زمان لازم از موقع بتن ریزی تا هنگام جداسازی قالب ها در کارهای مختلف متفاوت است. قالب باید وقتی برداشته شود که بتن قادر به تحمل تنش ها و تغییر شکل های وارده باشد. این مدت به نوع بتن استفاده شده، آب و هوا، وضعیت محیطی محل اجرا و نحوه عمل آوردن بتن، بستگی دارد. عملیات قالب برداری و جمع کردن پایه ها باید گام به گام بدون ضربه و اعمال فشار ، چنان صورت گیرد که اعضا و قطعات، تحت بارهای ناگهانی قرار نگرفته، بتن صدمه نبیند و خدشه ای به ایمنی و قابلیت بهره برداری قطعات وارد نشود.

نحوه آرماتور بندی:

فولاد را كه گفتيم به صورت ميلگرد در بتن استفاده مي شود بايد به صورت يك شبكه و كلاف يك پارچه درآورده تا بتواند به خوبي در مقابل نيروهاي وارده از خود مقاومت نشان دهد. به اين شبكه ميلگرد و آرماتورهاي به هم بافته شده حصيري مي گويند.

ميلگردها را معمولاً با توجه به قطر آنها مي خوانند مثلاً ميل گرد 18، ميل گردي است كه قطر آن 18 ميليمتر مي باشد.

لازم به ذكر است با توجه به آئين نامه حداقل ميلگردي كه در ساختمانها مصرف مي‌شود نمره 6 است.

البته قابل ذكر است كه در ساختمان هاي فلزي از ميلگرد بيشتر در فنداسيون (پي) و شناژها استفاده مي شود.

ميلگردها معمولاً به طول 12 متر به بازار عرضه مي شوند. كه با توجه به شكل و ابعاد فنداسيون بايد آنها را به اندازه دلخواه قيچي كرد. با توجه به توضيح بالا كه شبكه آرماتورها بايد به صورت يك كلاف پارچه عمل كند نحوه اتصال آنها به يكديگر بسيار حائز اهميت است. كه مسلماً بايد با نظارت مهندس ناظر اجرا شود.

معمولاً در كارگاه ها براي اتصال دو نخ آرماتور 40 برابر قطر آنها را با هم اورلب كرده و به وسيله‌ي مفتول آنها را به هم مي بنديم. كه البته اين نوع اتصال طبق آئين نامه براي آرماتورهاي تا نمره‌ي 32 مجاز مي باشد. روشهاي ديگري نيز براي اتصال آرماتورها وجود دارد.

با توجه به خاصيت ميلگرد و علت استفاده آن در بتن بايد اندازه قطر و نحوه اجراي آرماتورها دقيقاً طبق نقشه و با نظر مهندس محاسبه و اجرا شود، مقدار ميزان مصرف ميلگرد در بتن با توجه به سطح مقطع آن است.

با دقت در شكل ظاهري فنداسيون و محاسبه مي توانيم به اين نتيجه برسيم كه در سطح بالايي پي نيروهاي كششي وارده كم و نيروهاي فشاري وارده كه بتن به خوبي مي تواند در مقابل آن مقاومت كند زياد است و در سطح پاييني پي نيروهاي كششي وارده زياد و نيروهاي فشاري وارده كم است. پس بايد در سطح پاييني پي از تعداد ميلگردهاي بيشتر و قوي تري استفاده شود تا در مقابل نيروهاي كششي وارده به خوبي مفاومت كند. در كارگاه هاي كوچك مثلاً در كارگاه موردنظر ما با توجه به مشكلات اجرايي و نظر به اهميت سطح مقطع فولاد در بتن به جاي استفاده از ميلگردهاي با نمره بالاتر در شبكه پايين پي از تعداد بيشتري ميلگرد با نمره ميلگردهاي شبكه بالايي پي البته با نظر مهندسناظر استفاده مي شود.


كارگران پس از آماده سازي شبكه كف پي آن را در ته پي قرار مي دهند. در صورت استفاده از بتن مگر در سطح كار مي بايد حداقل فاصله خارجي شبكه زير پي از بتن مگر حدوداً 3 سانتي متر باشد. براي اين كار از تكه ها و نخاله هاي ساختماني موجود در كارگاه استفاده مي شود.

نكته حائز اهميت در اجراي كار اين است كه بايد فاصله ميلگردها و خاموت ها را دقيقاً طبق نقشه اعمال شود كه البته اين فاصله ها را بايد از مركز به مركز آرماتورها در نظر گرفت.

فقط در موقع جاگذاري بايد دقت لازم انجام گيرد تا قفسه ها و مش ميل گردي درست در وسط گود قرار گيرد تا در هنگام بتن ريزي از همه طرف توسط بتن احاطه شوند.

در واقع بتن مثل كاوري دور و اطراف آن را بپوشاند. معمولاً ميلگردهاي مصرفي در بتن را از نوع ميلگرد آجدار انتخاب مي كنند.

خم كردن آرماتور

در كارگاه هاي كوچك آرماتورها را با دست ـ كارگاه و آچار گوساله خم مي نمايند. ولي در كارگاه هاي بزرگ خم كردن آرماتور به وسيله ماشين انجام مي شود. مسئول كارگاه آرماتوربندي بايد از روي نقشه تعداد و شكل هر آرماتور را تعيين نموده و به كارگران داده و خم كردن هر سري را دقيقاً زير نظر داشته باشد تا طول آرماتور و محل خم كردن و زاويه خم كردن و طول قلاب ها طبق نقشه انجام شود. طول قلاب معمولاً نبايد از 10 سانتي متر كمتر باشد. ميلگردها بايد از نوع ذكر شده در نقشه باشد. يكي از نكات اجرائي كه بايد مدنظر قرار گيرد اين است كه اگر ميلگرد خميدگي موضعي داشت مي بايد اين خميدگي قبلاً صاف گرديده بعد اقدام به شكل دادن آرماتور بشود.

براي صاف كردن ميلگرد چكش كاري مجاز نيست. بلكه بايد به وسيله كشش اين كار را انجام داد. آرماتورها بايد طوري بسته شود تا در موقع بتن ريزي از جاي خود تكان نخورده و جابجا نشوند.

آرماتورهاي تا قطر 12 ميلي متر را مي توان با دست خم نمود ولي آرماتورهاي بزرگتر از 12 ميلي متر بهتر است با دستگاه مكانيكي مجهز به فلكه خم شود قطر فلكه خم متناسب با قطر آرماتور بوده و توسط مهندس محاسب و مهندسكارگاه تعيين مي شود.

كليه آرماتورهاي ساده بايد به قلاب ختم شود. ولي آرماتورهاي آجدار را مي توان به صورت گونيا خم نمود. سرعت خم كردن بايد متناسب با درجه‌ي حرارت محيط باشد و بايد با نظر مهندس كارگاه به طور تجربي تعيين شود. اين نكته در كارگاه ها با توجه به گرماي هوا در منطقه حائز اهميت مي باشد كه كماكان رعايت مي شود. بايد از خم كردن آرماتورها در دماي كمتر از پنج درجه‌ي سانتيگراد خودداري نمود.

حتي المقدور بايد از باز كردن خم هاي آرماتورهاي شكل داده شده و مصرف آن خودداري نمود. بولت ها يا آرماتورهاي انتظاري كه براي اتصال شالوده به صفحه ستون به كار مي رود تا سطح آرماتورهاي زيرين پي ادامه مي يابد تا انتهاي شمع بندي.

كليه‌ي بولت ها در انتها داراي خم نود درجه بودند. اين آرماتورها به وسيله خاموت به يكديگر متصل مي شوند و داخل فنداسيون به خوبي مستقر مي شوند و در داخل پي ادامه دارند تا انتهاب شمع بندي. قبل از بتن ريزي يك بار ديگر فاصله محور تا محور بولت ها كنترل مي شود.

كارگران با نظارت مهندس ناظر شروع به كار گذاشتن صفحات بيس پليت بر روي بولت‌ها مي شوند. تمام صفحات را به وسيله تراز دستي و آجر و مهره هاي نصب شده بر روي بولت ها و صفحه بيس پليت تراز مي‌نمايند. البته لازم به ذكر است كه ميلگردها را جهت استحكام بيشتر با خال جوش به هم وصل مي نمايند.

در قسمت های مختلف قطعات بتنی، آرماتور را به شکل های مختلف فرم داده، داخل قالب قرار میدهند. سپس بتن آماده را که از قبل تهیه شده است داخل قالب ریخته تا آرماتورها به طور کامل در آن دفن شوند. تنها خصوصیتی که موجب می شود بتن و فولاد با یکدیگر نیروها را تحمل کنند، خاصیت پسبندگی بین آن دو می باشد.


بتن ريزي فنداسيون

بتن تشكيل شده از دانه هاي سنگي به اضافه سيمان و آب است. كه سيمان و آب تشكيل خمير سيمان را مي دهند. خمير سيمان كه در واقع مخلوط سيمان و آب مي‌باشد در اثر واكنش شيميايي سيمان و آب روند سخت شدن را طي مي كند و در نتيجه دانه كه شامل ماسه و شن و يا سنگ شكسته مي باشد را به صورت توده‌ي سنگ مانندي به يكديگر مي چسباند كه به بتن سخت شده معروف است. البته به آن سنگ مصنوعي نيز مي گويند.

دانه هاي سنگي عموماً به دو گروه ريز و درشت تقسيم مي شوند. دانه هاي ريز از ماسه طبيعي يا كارخانه اي كه اندازه ذرات آنها تا يك چهارم اينچ مي رسد تشكيل شده و دانه هاي درشت دانه هايي كه روي الك شماره 16 باقي مي ماند.

همانطور كه گفتيم خمير سيمان از مخلوط سيمان و آب تشكيل شده و چون به طور كامل اشباع نمي شوند پس هوا نيز در آن وجود دارد.

خمير سيمان معمولاً حدود 25 تا 40 درصد كل حجم بتن را در بر مي گيرد كه حجم مطلق سيمان معمولاً بين 7 تا 15 درصد و حجم آب از 14 تا 21 درصد است.

مقدار هوا در بتن تا حدود 8 درصد حجم بتن تغيير مي كند كه البته اين مقدار به اندازه درشت ترين دانه ها بستگي دارد.

از آنجا كه دانه ها حدوداً 60 تا 75 درصد بتن را شامل مي شود. انتخاب آنها از اهميت ويژه اي برخوردار است. دانه ها بايد از مواردي تشكيل يافته باشند كه داراي مقاومت كافي بوده و در مقابل شرايط محيطي مقاوم باشند. كيفيت بتن تا حد زيادي به كيفيت خيمر سيمان بستگي دارد. در بتني كه به طور صحيح ساخته مي شود هر يك از دانه‌ها كاملاً به خمير سيمان آغشته مي شود و تمامي فضاي موجود بين دانه‌ها كاملاً با خمير سيمان پر مي شود. دانه هاي درشت بايد به حدي مصرف شود كه فضاي خالي در بتن ايجاد نكند. يعني مانع مخلوط شدن دانه هاي كوچكتر نشود و فضاي بين دانه‌هاي درشت را دانه هاي متوسط پر نمايند.

مصرف دانه هاي متوسط هم بايد به حدي باشد كه جاي دانه هاي درشت را نگيرد.

بتني كه داراي دانه بندي متعادل باشد از مقاومت بالايي برخوردار خواهد بود.

مصرف دانه هاي ريز، سيمان و آب هم بايد به حدي باشد كه كاملاً اطراف كليه‌ي دانه‌ها را آغشته نمايد و فضاي خالي دانه ها را بپوشاند. اگر مصرف دانه هاي ريز زياد باشد بتن معايب زير را پيدا خواهد نمود:

1- مقاومت فشاري بتن كم مي شود.

2- سيمان مصرفي مورد نياز بتن زياد خواهد شد.

3- بتن به آب زيادي احتياج خواهد داشت كه بعد از سخت شدن به صورت حباب‌هاي هوا در بتن باقي خواهد ماند.

علت اينكه مقاومت فشاري بتن كم مي شود دليل مستقيم با مصرف آب زياد و سيمان زياد دارد. چرا كه هر كدام مقاومت فشاري بتن را به گونه اي كه توضيح مي دهيم كم خواهد نمود.

ـ مصرف آب زياد: زيرا همانطور كه گفته شد بعد از سخت شدن بتن ايجاد خلاء در بتن مي نمايد و هرچه تخلخل بتن زياد باشد مقاومت آن كمتر خواهد شد. ما در هنگام ساخت بتن به دنبال دستيابي به يك جسم متراكم و توپر هستيم. هنگام اضافه كردن آب بايد در نظر داشته باشيم كه آب مصرفي در حدي باشد كه بتن اولاً به راحتي جابجا شود يعني آب باعث لغزاندن دانه هاي سنگين روي همديگر شود و ثانياً آب مورد نياز جهت انجام فعاليت هاي شيميايي و هيدراتاسيون سيمان فراهم گردد.

در برخي از مزاياي ناشي از كاهش آب در بتن را شرح مي دهيم:

1- افزايش مقاومت فشاري و خمشي

2- باعث افزايش قابليت آب بندي بتن مي گردد

3- افزايش مقاومت و پايداري بتن در مقابل عوامل جوي

4- چسبندگي بهتر بين ميلگرد و بتن

پس هر اندازه آب كمتري در بتن استفاده شود بتن مرغوب تري بدست مي آيد به شرط آنكه بتوان آن را به طور صحيح مخلوط و متراكم نمود.

مصرف زياد سيمان در بتن: سيمان اگر با آب مخلوط شود فقط كار يك ماده‌ي چسباننده را انجام مي دهد.

پس دانه هاي سنگي در بتن توسط سيمان به هم چسبانده مي شود. اين دانه هاي سنگي هستند كه بايد مقاومت كافي در مقابل عوامل مختلف را دارا باشند. اگر جاي مواد سنگي را در بتن مواد ديگري بگيرند طبيعتاً از مقاومت بتن كاسته مي شود. هنگامي كه در ساخت بتن مقدار سيمان زياد باشد جاي دانه هاي سنگي را اشتغال خواهد كرد در نتيجه مقاومت بتن را كم خواهد كرد. در ثاني از لحاظ اقتصادي نيز مقرون به صرفه نخواهد بود كه مصرف سيمان را زياد نماييم زيرا هزينه تهيه دانه‌هاي سنگي خيلي كمتر از هزينه تهيه سيمان خواهد بود.

مصرف زياد ماسه در بتن: تقريباً توضيح در اين باره مشابه توضيح مصرف زياد سيمان خواهد بود. مصرف سيمان در صورتي كه بتن كم خواهد شد كه سطح دانه‌هايي كه سيمان مي خواهد آنها را به همديگر بچسباند كم شود و اين نيز در صورتي ممكن خواهد بود كه دانه بندي درشت تر باشد. هرچه دانه هاي سنگي درشت‌تر باشد مصرف سيمان نيز لزوماً كمتر مي شود چرا كه سطحي كه سيمان مي‌خواهد دانه ها را به همديگر بچسباند كمتر مي شود و هرچه مصرف ماسه در بتن زياد شود سطح جانبي دانه هاي بتن نسبت به حجم زياد شده و لذا براي چسباندن آنها سيمان بيشتري مصرف نمود.

مخلوط كردن بتن

مواد تشكيل دهنده بتن در ابتدا به طور جداگانه است كه بايد براي ساختن با هم مخلوط شوند. ترتيب تغذيه اين مواد در هنگام ساخت نقش مهمي در يكنواختي بتن دارد. با اين وجود با تغيير ترتيب تغذيه اين مواد همچنان مي توان بتن خوبي توليد كرد.

زمان افزون آب تعداد دور كل ديگ مخلوط كن و سرعت دوران آن بايد كنترل شوند. عامل مهم ديگر در اختلاط عبارتند از اندازه هر پيمانه نسبت به اندازه ديگ مخلوط كن، زمان مخلوط كردن، پيمانه كردن و اختلاط، طراحي و شبكه بندي ديگ و تيغه‌هاي مخلوط كن.

بتني كه تازه مخلوط مي شود بايد حالت نيمه پلاستيك و رواني داشته باشد. به گونه‌اي كه بتوان آن را به راحتي شكل داد و در درون قالب قرار داد. بتن پلاستيك بتني است كه قابليت خميري دارد و شكل پذيري آن مانند خمير خاك رس در صنعت سفال سازي است. در هنگام حمل نبايد جدايي اجزا از هم صورت گيرد. وقتي كه بتن سخت مي شود مخلوط يكنواختي از مواد متشكله به دست مي دهد.

اگر پيمانكار در به دست آوردن عيار بتن مثلاً بتن 350 كوتاهي كرده باشد و عيار كمتري به دست آورده باشد در صورتي كه عيار به دست آمده 60 درصد عيار اصلي باشد با توجه به نوع پروژه دستور تخريب داده نمي شود بلكه جريمه تعلق مي گيرد. ولي اگر 60 درصد جواب ندهد دستور تخريب داده خواهد شد. اين نكات در كتاب رواداري هاي مجاز كاملاً ذكر شده است.

در صورتي كه قالب آجري باشد براي اجرا و شروع بتن ريزي براي جلوگيري از خورده شدن آب بتن سطح داخلي آنها را كه مي بايد با بتن در تماس باشد با يك ورقه‌ي نايلون مي پوشانند به اين ترتيب از تماس مستقيم بتن با قالب آجري جلوگيري مي‌شود.

همانطور كه مي دانيم آجر آب بتن را خورده و در نتيجه باعث فاسد شدن آن مي‌شود. پس از كنترل دقيق شبكه آرماتوربندي اجازه ريختن بتن فنداسيون صادر مي گردد.

با توجه به نظر مهندس محاسب بتن 350 براي كار آماده مي شود كه البته كارگران در محل به ساخت آن اقدام مي كنند و شروع به ريختن بتن فنداسيون مي نمايند.

كارگران از دستگاه بتن ريز استفاده مي كنند و از قسمت انتهايي ساختمان اقدام به عبور بتن ريزي مي نمايند. بالاي آن قسمت از قالب ها و فونداسيون كه در مسير عبور و مرور باشد تخته الوار گذاشته تا از آسيب احتمالي به قالب جابجا شدن احتمالي آرماتورهاي فونداسيون جلوگيري به عمل آيد.

قابل ذكر است كه همواره در طول بتن ريزي يك كارگر به وسيله دستگاه ويبراتور بتن ريخته شده در قالب را ويبره مي نمايد تا هواي موجود در بتن را خارج و از پوكي بتن جلوگيري به عمل آورد. البته بايد دقت داشته باشيم كه شيلنگ دستگاه ويبراتور همواره تقريباً عمود بر زمين و محل بتن ريزي باشد. زيرا اگر شيلنگ دستگاه ويبراتور تقريباً عمود نباشد در سطح بتن گير كرده و براي خارج كردن آن دچار مشكل مي‌شوند.

پس از پايان عمليات بتن ريزي و با توجه به هواي منطقه و مراقبت هاي ويژه اي كه بايد بعد از بتن ريزي از بتن به عمل آيد مي بايد بعد از گذشت حدوداً چهار الي پنج ساعت از پايان كار به محل بتن ريزي شده آب داده شود.

اين كار با توجه به هواي منطقه براي عمل آوري بتن از اهميت فوق العاده اي برخوردار باشد. كار مراقبت و آب پاشي چهار روز به طول مي انجامد.

فرم های رایج میلگرد گذاری:


  1. میلگرد طولی و عرضی: برای افزایش مقاومت کششی بتن به کار برده می‌شود.
  2. میلگرد ادکا: برای تحمل لنگرهای مثبت و منفی دو تکیه گاه های تیر و برای تحمل نیروی برشی کاربرد دارد.
  3. خاموت: برای جلوگیری از بیرون زدگی آرماتورتورهای طولی در اثر کمانش و تحمل نیروهای برشی و گسترش ترک استفاده می‌شود.
  4. رکابی: برای امتداد نگاه داشتن آرماتورهای طولی یا عمودی در بتن ریزی دیوارهای بتنی کاربرد دارد.
  5. سنجاقک: برای تقویت مقاومت برشی خاموت ها و اتصال کامل بین میلگردها طولی و خاموت کاربرد دارد.
  6. خرک: برای نگهداری و حفظ فاصله بین دو شبکه میلگرد در فنداسیون ها و بتن ریزی های کف استفاده میگردد.

سقف های تیرچه و بلوک بتنی:


فن سقف سازی با استفاده از تیرچه و بلوک، ترکیبی است از دو روش بتن پیش ساخته و بتن درجا، که در آن مزایای پیش ساختگی مانند سرعت ساخت، هزینه کم قالب بندی و آرماتور بندی، کیفیت خوب بتن پیش ساخته شده در کارخانه، با جنبه های مثبت بتن ریزی در محل، به خوبی تلفیق شده است.

علاوه بر موارد بالا مصرف کمتر فولاد در این نوع سقف در مقایسه با سقف طاق ضربی- تیرآهن، از دلایل عمده توسعه چشمگیر کاربرد آن در سال های اخیر در ایران است.

نصب تیرچه: قبل از نصب تیرچه ها لازم است اختلاف سطح سقف های ساختمان و همچنین محل کنسول ها و تیغه بندی روی سقف و بازشوها و نیز محل عبور لوله های بخاری و…، بر اساس نقشه های اجرایی، به دقت مورد بازرسی و کنترل قرار گیرند. تنظیم فواصل تیرچه ها از یکدیگر، با نصب دو بلوک انتهایی در دو سر تیرچه انجام می شود و باید دقت شود تا بلوک های انتهایی روی تیر قرار نگیرند.

نصب تکیه گاه های موقت: نصب تکیه گاه های موقت، بلافاصله بعد از نصب تیرچه ها صورت می گیرد. فاصله شمع های متوالی از یکدیگر، به استقامت تیرچه ها و شمع ها بستگی دارد.

نصب بلوک ها: بعد از اجرای شمع بندی زیر تیرچه ها، قالب بندی تیرها و بازشوها، نصب بلوک آغاز می شود. از به کار بردن بلوک های نامنظم و شکسته در سقف باید خودداری گردد. همچنین باید در مجاورت تیرها و کلاف های بتنی از بلوک های ته بسته استفاده شود تا در حین بتن ریزی از پر شدن قسمت های خالی بلوک که موجب مصرف بیهوده بتن و سنگین شدن وزن سقف میشود، جلوگیری کرد.

آرماتور بندی سقف: آرماتور بندی سقف تیرچه و بلوک، شامل: شناژ مخفی، میلگرد ممان منفی، میلگرد افت و حرارت، آرماتور محل بازشوها، کنسول ها و آویز سقف کاذب است.

  • میلگرد ممان منفی، روی تکیه گاه نصب می شود. این میلگرد به میلگرد بالایی تیرچه متصل می شود.
  • میلگردهای افت و حرارتی، بعد از نصب آرماتورهای کلاف میانی در محل بازشوها و کار گذاشتن میلگردهای منفی و کنسول ها اجرا میگردد. نقش این میلگردها، مقابله با تنش های ناشی از جمع شدگی و تغییر دما در بتن پوششی است. این میلگردها در دو جهت عمود بر هم، در روی سقف اجرا می شوند.


تکمیل قالب بندی: بعد از تکمیل کارهای مربوط به نصب بلوک و اجرای آرماتور بندی، محل های باقی مانده سقف قالب بندی می شوند، که شامل قالب بندی قائم دور سقف ها و دور بازشوها و حدفاصل تکیه گاه ها از سقف مورد اجرا است.

بتن ریزی سقف: باید قبل از بتن ریزی، ابتدا باید کلیه مواد و مصالح زاید از لابلای تیرچه ها، بلوک ها، سطوح میلگرد و داخل قالب ها پاک شوند. بعد از بازدید سقف و رفع نواقص، سطح کار به وسیله آب کاملا شستشو می شود تا گرد و خاک احتمالی روی آن پاک گردد و بلوک ها از آب سیراب شوند.

دیوار چینی:

هدف از دیوارچینی انتقال بار سقف به پی، جلوگیری از نفوذ عوامل جوی، تقسیم فضاهای داخلی و نگهداری خاکریزها و خاک برداری ها می باشد. بنابراین دیوار باید با پیوند صحیح، ضخامت مناسب و مصالح مصرفی مرغوب با توجه به نوع کاربری آن ساخته شود.

در اجرای اتصال دو دیوار نکات زیر باید رعایت شوند:

  • در محل اتصال رج های دو دیوار هم سطح باشند.
  • محل اتصال دو دیوار دارای پیوند مناسبی باشد.
  • حداقل بند کشی در محل اتصال دو دیوار وجود داشته باشد.
  • از تسمه فلزی یا میلگرد در محل اتصال استفاده شود.


نعل درگاه:

به تیرهای یکپارچه ای از جنس آهن، بتن، چوب و آجر که در بالای درگاه نصب یا ساخته میشود نعل درگاه می گویند.

نعل درگاه وزن بارهای وارده را تحمل کرده و به ستون ها یا دیوارها منتقل میکند. سطحی از دیوار یا ستون که دو سر نعل درگاه روی آن قرار می گیرد تکیه گاه نام دارد. حداقل ارتفاع نعل درگاه 15 سانتی متر و حداقل باید 20 تا 25 سانتی متر از هر طرف روی دیوارهای جانبی قرار گیرد.

نعل درگاه بتن مسلح: نعل درگاه بتنی یک تیر مقاوم بتنی نسبتا رایج است که برای تقویت آن از میلگردهای فولادی استفاده می شود. هنگامی که به نعل درگاه بتنی نیرو وارد می شود قسمت های فوقانی آن فشرده و قسمت های زیرین آن کشیده کشیده می شود که برای ایجاد مقاومت لازم در برابر نیروی کششی در سطح تهتانی بتن از فولاد استفاده می شود زیرا مقاومت کششی فولاد بسیار زیاد است. این نعل درگاه که بیشتر در ساختمان های اسلت بتنی استفاده می شود که به آن تیر بتنی یا پوتر هم گویند.

برای ساختن چنین نعل درگاهی ابتدا میلگردهای مورد نیاز را پس از محاسبه به طول های لازم می برند و با میلگردهای دیگری به نام خاموت به یکدیگر متصل می کنند. جهت جلوگیری از نیروی برشی که در محل تکیه گاه تیر وجود دارد میلگردهای خاموت را در فواصل نزدیک به هم در محل تکیه گاه مورد استفاده قرار می دهند.

در ساخت نعل درگاه بتنی (پوتر) رعایت نکات زیر ضروری است:

  • نعل درگاه ارتفاع مناسب داشته باشد تا سرگیر نباشد.
  • در نعل درگاه بتنی (پوتر) اگر پایه آجری است از تکیه گاه مناسبی برخوردار باشد.
  • عرض نعل درگاه با دیوار آجری یکسان باشد.
  • در نزدیکی تکیه گاه و در محل برش فاصله خاموت ها کم تر از طول پوتر باشد.
  • حداقل ارتفاع نعل درگاه بتنی 25 سانتی متر در نظر گرفته شود.

درب و پنجره:

جاگذاری و استقرار چهارچوب: به طور معمول زمان نصب چهارچوب های در و پنجره پس از اتمام سفت کاری و قبل از شروع نازک کاری است.قبل از نصب چهارچوب باید یک خط تراز به ارتفاع دلخواه در سطوح تمام دیوارها کشیده می شود که از این خط تراز استفاده های مختلفی می شود. از جمله یکی از موارد آن نصب چهار چوب در و پنجره است.


برای نصب چهارچوب ابتدا محل شاخک ها بر روی دیوار علامت گذاری شده و بعد خالی می شود. سپس چهارچوب باتوجه به وضعیت قرارگیری در محل خود قرارگرفته و با گوه های آجری، چوبی و یا به کمک شمع های چوبی در دوطرف و به صورت موقت نگه داشته می شود.

پس از اطمینان از صحت نصب چهارچوب، محل شاخک ها با گچ دستی پرمی شود که به این ترتیب چهارچوب به دیوار محکم خواهد شد. پشت چهارچوب های فلزی را باید با ملات ماسه سیمان کاملا پر کرد تا تا پهارچوب بر اثر ضربه های در، از دیوار جدا نشود و صدمه نبیند.

اجرای تأسیسات آب گرم و سرد و برق کشی

بعد از اینکه دیوارهای ساختمان مانند نقشه های معماری اجرا شد و تقریباً در ساختمان مکان و موقعیت اتاق ها و حمام و آشپزخانه و غیره در محوطه معین شد می توان تأسیسات آب گرم و سرد و همچنین برق کشی را اجرا کرد ، البته تأسیسات گرم و سرد به دو گونه اجرا می شود .

روش اول اینست که از لوله های فلزی استفاده کنیم که این روش بعد از دیوارچینی اجرا می شود (لوله کشی توکار ) .

روش دوم ؛ اگر بخواهیم از لوله های سبز پلاستیکی استفاده کنیم که این روش بعد از سرامیک کاری و گچ کاری اجرا می شود و در کل کشیدن فاضلاب ساختمان و برق کشی ساختمان باید ازبعد از مرحله دیوار چینی و قبل از مرحله کف سازی اجرا شود .

سقفهای كاذب

سقف كاذب یعنی سقف دوم كه در مقابل فشار ضعیف ساخته می شود و معمولا زیر طاق به وجود می آید زیرا كانال كشی ها لوله های برق و غیره از زیر سقف عبور می نماید به این منظور شاخه های فلزی از سقف به پائین ارتباط داده می شودبعد از اتمام وكنترل كلیه كانالها لوله ها وغیره با آهن های سپری یا نبشی یك سقف كاذب زیر كانالها به وجود می آورندكه آنها نیز به نوبه خود به شاخه های پائین آمده متصل می گردد. پس از كنترل آهن كشی ها تور فلزی مخصوص بنام رابیز را با سیم های نرم آرماتوربندی به آهن كشی های سقف كاذب پیوسته می سازند در خاتمه روی آن را از یك قشر خاك و گچ به ضخامت حداقل یك سانتیمتر می پوشاننددر این صورت زیر سقف كاذب شمشه كاری می شود و سقف را برای سفید كاری و گچ بری آماده می سازند .


قرنیز

بر روی فرش موزائیك یا سنگ قسمتهای ساختمان قطعه سنگی به دیوارنصب می شودكه قرنیز نامیده می شود . تا شستشوی كف و تنظیم گچ كاری دیوار ها آسان گردد.كه در بیشتر ساختمان ها این قرنیز حدود 10 سانتیمتر استفاده می شود.

برای نصب قرنیز اصول زیر باید رعایت شود:

  • قبل از نصب زیر سازی آن انجام شود.
  • پیش آمدگی آن نسبت به دیوار تمام شده حداکثر یک سانتی متر باشد.
  • برای نصب از ریسمان کار استفاده شود.
  • اتصال آن نسبت به دیوار محکم باشد.
  • قرنیزها بدون بند در کنار هم نصب شوند.


عمليات شيب بندي

ما نياز داريم كه دور تا دور ديوار را نسبت به صفري كه در كف شور قرار داديم، بالا بياوريم پس بايد يه ترازي را نسبت به يك نقطه كه قابل بررسي است قرار دهيم مثلاً اگر بخواهيم cm4 كف را بالا بياييم، يك خط تراز مثلاً 120 را دور تا دور ديوار قرار مي دهيم كه مي شود تراز مبدأ ما، و بعد از آن cm116 به پايين مي آئيم بدين ترتيب cm4 كه مي خواهيم از كف بالا بياييم را پيدا كرديم و سپس ريسمان مي‌بنديم و هنگام ريختن ملات، بايد دقيقاً مماس ريسمان ريخته شود.

بعد از ريسمان بتن، با يك شمشه كه زيرش را از يك طرف cm4 به وسيله يك سنگ يا هر چيز ديگري بالا مي آوريم و طرف ديگر آن را كه به كف شور منتهي مي شود، را صفر مي كنيم حالا زير شمشه را ملات مي ريزيم كه اصطلاحاً به اين كار كرُم گفته مي‌شود. كه چهار گوشه ديوار را كرُم بندي مي كنيم. كه به اندازه عرض خود شمشه يك شيب به وجود مي آوريم كه مابين اين كرم بندي ها را پوكه مي ريزيم و با يك شمشه كه روي اين دو كرم را با يك شمشه‌ي ديگر صاف و يكدست مي كنيم. سپس در اين مرحله بايد عايق كنيم پس بايد زير عايق را آماده كنيم و چون براي شيب بندي پوكه ريختيم و سطح ناصاف است پس روي آن را ملات ماسه سيمان مي ريزيم ديوار هم ملات ماسه سيمان مي زنيم چون عايق را در سرويس هاي بهداشتي و آشپزخانه ها 30-20 عايق مي كنيم و در حمام هم عايق را در ارتفاع 80 و يا در آن قسمت كه دوش قرارداد عايق را بالا مي بريم (پس ملات ماسه سيمان را جهت زيرسازي عايق استفاده مي كنيم).

عمليات كاشي كاري مقدم است بر عمليات سراميك كاري كف پس وقتي كه عايق كاري انجام شد، بلافاصله عمليات كاشي كاري را انجام مي دهيم پس به دليل اينكه كارگران مرتباً در رفت و آمد هستند و ممكن است براي كاشي كاري قسمت هاي بالا از چهار پايه و وسايل ديگري كه امكان آسيب زدن به ايزوگام را داشته باشد بهتر است كه به جهت آسيب نديدن يك لايه نازك ملات ماسه سيمان استفاده شود.

كاشي كار اول يك تراز براي خود درست مي كند كه نسبت به تراز مبدأ مي باشد و با ملات كه معمولاً cm3 مي باشد دور تا دور ديوار مي كشند و بعد از اينكه ملات خودش را گرفت كاشي را مي گذارند حالا يك سطح مبدأ دارد كه مي توان كاشي كاري را آغاز كند يعني يه سطخ زيرسازي درست كرديم؛

سپس بنّا، رگ اول كاشي را روي اين سطح تراز قرار مي دهند و بعد با گِل كه از يك سر آن به كاشي و سر ديگر آن به ديوار متصل مي كند و بعد با دوغال پشت كاشي را پر مي كند.

و زماني كه كاشي خودش را گرفت براي قرار دادن رگ دوم، گِل را بر مي داريم و رگ دوم را هم به شكل رگ اول، روي كاشي زيرين قرار مي دهيم و باز هم با گِل كاشي كاري به ديوار وصل مي كنيم و براي اينكه كاشي بالايي با كاشي پاييني در يك رديف و بندها با هم يكي باشند كاشي كار، براي بندكشي از صليب بندكشي استفاده مي كند كه در بين كاشي ها در بند كاشي قرار مي دهند تا بندها يكي شوند.

و بعد از اينكه كاشي كاري ها تمام شد، اين صليب بندكشي را در مي آورند.

و آخرين مرحله كاشي كاري، بندكشي است كه بندكشي ديوارها، كمي خميري تراست و با (پودرسنگ + آب + سيمان سفيد) و با يك قلم كه شبيه به يك پيچ گوشتي است اين خمير بندكشي را هدايت مي كند به داخل كاشي ها و در انتهاي كار با يك گوني يا دستمال روي كاشي را تميز مي كنند.

كاشی كاری

هنگام شروع نصب كاشی به این صورت اقدام می گردد ابتدا خمیری از خاك رس تهیه و آن را می ورزند این خمیر در ظرفی نزدیك دست استاد كار آماده می ماند سپس با گچ یا سیمان یا ماسه یا خاك رس كوبیده شده زیر رگه اول كاشی در یك ضلع كنار دیوار شمشه كاملا تراز به وجود می آورد تا امكان چیدن رگه اول كاشی به وجود آید. دو عدد كاشی دو سر ضلع موقتا با فاصله حداقل 1 سانتیمتر از دیوار قرار می دهند سپس ریسمانی نازك به بالای آن متصل نموده جلوی كاشی ها را از گل ورزیده شده موقتا بست می زنند بعد شمشه فلزی بسیار صاف جلوی كاشی در حال نصب قرار می دهند و بقیه كاشی ها را پشت شمشه چیده بعد با ریسمان كنترل می نمایند، جلوی بند ها را از گل ورزیده شده كروم موقت گذارده سپس دوغاب سیمان رابه صورت رقیق محلول شده از ماسه پاك و سیمان معمولی آماده با ملاقه به آهستگی پشت كاشی ها را پر می كند تمام اضلاع را در رگ اول دور می گردانندتا امكان كنترل تمام زاویه ها وضلع ها ،گوشه ها و نبشه ها به عمل آیدكه چنان چه كنار ضلعی تكه های غیر استاندارد احتیاج شود كاشی های رگه اول را جا بجا نموده و تكه ها به كنار منتقل شود و دوغاب ریزی پشت انجام گیرد پس از كنترل اضلاع هر بنا رگه های دیگر را از اول شروع و انقدر تكرار می شود تا كاشیكاری در حد مطلوب به اتمام برسد پس از خودگیری كامل ملات كاشی ها دوغابی از رنگ كاشی با سیمان سفید ورنگ مشابه تهیه نموده و با پارچه یا گونی به لای بند ها مالیده و بعد از خشك شدن سطح كاشی ها را كاملا نظافت می نمایند ، در این هنگام نصب كاشی های دیواری خاتمه یافته و آماده فرش سرامیك كف می شود.

گچ وخاک:

خاک رس الک شده را با گچ مخلوط می نمایند. که نسبت این مخلوط به قدرت گچ و یا زودگیری آن بستگی دارد. هرقدر گچ زودگیر تر باشد به خاک بیشتری نیاز دارد . معمولا نسبت تقریبی این مخلوط 50 درصد می باشد. علت مصرف خاک در گچ خاک اینست که هم ملات ارزانتر تمام می شود و هم ملات دیرگیرتری به دست می‌آید و پلاستیک تر از ملات گچ می باشد.


قیر و گونی سرویس ها:

ارتفاع قیر و گونی حمام ها باید در حدود 30 سانتی متر بالاتر از دوش و برای آشپزخانه ها و توالت ها و روشوئی ها نیز 30 سانتی متر بالاتر از روشوئی و ظرفشویی باشد و در این مرحله اگر یک لایه قیر هم اجرا شود کافی است.


کف سازی حمام، آشپزخانه، دستشویی و توالت:

همانند کف سازی اتاق های می باشد با این تفاوت که به علت اینکه در این مناطق رطوبت و آب زیادی مورد استفاده قرار می گیرد باید قبل از سرامیک کردن عایق کاری رطوبتی را انجام داد .

برای انجام عایق کاری رطوبتی بعد از ریختن پوکه معدنی در محل یک پوشه ملات چند سانتی متری بر روی پوکه ها کشیده می شود و بر روی این پوشش سیمانی را با مصالح عایق کاری ( قیر گونی – ایزوگام و…) پوشش داده می شود بعد از عایق کاری می توان بر روی سطح مورد نظر ( عایق ) سرامیک کاری اجرا نمود .

فرش كف ساختمان

برای عمل فرش كف ابتدا در گوشه های هر قسمت یك قطعه سنگ ساییده شده یا موزائیك یك اندازه بطوریكه تراز روی چهار نقطه باشد قرارمی دهندسپس ریسمانی نازك و محكم به اضلاع بسته و خط گونیا 90 درجه را به گوشه ها انتقال میدهد.بعد ملات را كف آن پهن می كنند و كف را فرش می نمایند البته ریسمان ها را به ترتیب جا به جا می كنند .

نحوه اجرای خط گونیا معماری

ابتدا از گوشه ها دو ریسمان عمود بر هم بسته و 60 سانتی متر به یك طرف نشان گذارده ضلع همجوار را80 سانتیمتر علامت گذاری می كنیم در این حالت خط ارتباط بین این دو باید 100 سانتیمتر كامل باشد كه در مغایرت ریسمان را جا بجا كرده تا نقطه 100 سانتیمتر تكمیل گردد.كه در این صورت زاویه 90 درجه درست می شود .

سرامیك كف

برای فرش كف سرویس هاپس از كنترل لوله گذاری ها و چك نمودن ایزو لاسیون و شیب سازی لازم برای آبروها زیر سرامیك یك پلاستر سیمانی تعبیه می شود تا اینكه 3 میلیمتر جای ملات برای نصب سرامیك باقی بماند سپس با توجه به این كه پلاستر زیر بنا نباید خشك شود باید هر چه زود تر دوغابی از سیمان معمولی به ضخامت نیم سانتیمتر روی پلاسترها قرار داده و قطعات سرامیك آماده را در دوغاب غرق نموده تا شیره دوغاب به زیر درزهای سرامیك نفوذ كند و از این روی قطعات به پلاستر زیر چسبیده شود و روی سرامیك ها با شمشه و چكش های لاستیكی كوبیده و هموار گردد ، 24 ساعت بعد كاغذ روی سرامیك را نم زده و پس از خیس خوردن به وسیله پارچه ای جمع آوری و نظافت می گردد، در این حالت باید كنترل شود كه چنان چه درزی از سیمان بر خوردار نشده و لای درز باز مانده باشد مجددا از سیمان دوغاب پر می شود ودرز‌ها بارنگ سرامیك به صورت دوغاب تزئین و چنان چه نیاز به بتنه كاری باشد از سیمان سفید و رنگ خمیری تهیه و جاهای ناهموار درز ها را پر و

نظافت می نماید .


سفید كاری با گچ

هر بنا اول شمشه گیری آستر می شود در اینصورت گچ آماده را پس از الك كردن با الكی كه سوراخ های آن نیم میلیمترمربع است الك نموده و سپس حدود سه لیتر آب سالم در ظرفی ریخته گچ الك شده را با دو دست آهسته در آب می پاشند تا اینكه ضخامت گچ به روی آبها برسد بلا فاصله با دست گچ های داخل آن را مخلوط نموده كه این عمل بدست شاگرد استاد كار انجام می شود بعد به سرعت استاد كار خمیر گچ را با ماله آهنی روی دیوار آستر شده می گشد و بلا فاصله یك شمشه صاف روی آن می كشد تا ناهمواری های آن روی دیوار گرفته شود.

 

ایزولاسیون

برای ساخت بام ابتدا روی سقف بتنی را از هر گونه گچ تمیز كرده و نخست باید محل نصب ناودانها مشخص و پس از نصب نرده و یا دوره چینی با پوكه معدنی كه یك نوع خاك سبك وزن است ویا از پوكه صنعتی كه از ضایعات كارخانجات است را با مخلوط نمودن 5 پیمانه پوكه و1 پیمانه سیمان معمولی مخلوط با آب كروم بندیها انجام می پذپردو چنانچه پوكه در دسترس نبود میتوان از خرده های آجر یا خاك شن دار پرمی كنند . مهندس ناظر ساختمان مواظب است مقاومت را با احتساب به وزن مصالحی كه برای شیب سازی مصرف می نماید قوی تر بگیرد .پس ازاتمام كروم بندی و در نظر گرفتن شیب آبروها وسط كروم ها را از همان پوكه وسیمان پر می نمایند و روی آن را با شمشه و ریسمان مسطح و كنترل می كنند بعد از آماده شدن پشت بام تا 48 ساعت برای خود گیری سیمان مصرف شده آب پاشی لازم است .بعد از آماده شدن شیب سازی ایزالاسیون انجام می شود .

ایزولاسیون قیری

بهترین ایزولاسیون برای بام ها در این زمان مخصوصا وضع جوی ایزولاسیون گونی قیری می باشد .قیر را با حرارت لازم رقیق نموده و روی بام می مالندسپس گونی های سالم درجه یك را از پائین به بالا چسبانیده می شود .نصب این گونی ها از بالا به طرف ناودانها هدایت می شود .لایه گونی دوم خلاف جهت یعنی چنانچه لایه زیر طولی چسبانده شده باشد لایه رو عرضی انجام می گیرد وگونی ها مجددا با قیرآغشته می گردند و پس از كنترل كلیه درز ها وبندهای گونی ها در این هنگام آماده آسفالت ریزی یا موزائیك می باشد.

ایزوگام ورقی

ورق لاستیكی شكل به صورت لوله در بازار موجود است . پس از كنترل كلی و ریسمان كشی لوله ایزولاسیون را از یك سر روی بام می چسبانند سپس با چراغ حرارت دهنده درزها را با هم جوش می دهند و با خمیر روی بام را لكه گیری نموده تا امكان آزمایش آبگیری بام را میسر سازد .


آزمایش بام

برای اطمینان كامل در سلامت بام معمار می توانددهانه ناودانها را با گل رس ورزیده شده یا ملاتی دیگر گرفته و روی بام را به صورت استخر آب گذارده 24 ساعت بعد اگر رطوبت به زیر سقف سرایت نكندایزولاسیون معتبر است .

نما

نمای ساختمان به طور کل به چندین مدل مختلف قابل اجرا می باشد که از آن دسته می توان به نمای سنگ، نمای آجر، نمای آلومینیومی، نمای شیشه ای، نمای سنتی، نمایمدرن و کلاسیک اشاره نمود.

نمای سختمان ار چندین جهت حائز اهمیت می باشد که از مهمترین آن استحکام و طول عمر بالا و نمای ضاهزی چشم نواز آن می باشد.

نصب سنگ نما


برای تزیین سنگ نما ضمن آماده شدن سنگ مورد دلخواه استاد كاران ماهر ابتدا جلوی دیوار ها را با قطعه سنگی كروم بندی و اضلاع دیواررا به صورت صاف و گونیا ریسمان بندی می كنند سپس رگه اول سنگ ها را شمشه گیری می كند بعد از ریسما ن بندی بالا و كنترل شاغولی آن سنگ های رگه اول را نصب می نماید و با گچ ساخته شده جلوی آن هارا از كروم های گچی موقت متصل میسازد ، سپس دوغاب سیمان ساخته شه از ماسه درجه یك و سیمان پرتلند را كه با آب نیز محلول شده با ظرف قاشقی شكل پشت سنگ ها را پر می كنند. تردید نیست در پشت سنگ ها اتصالات آهنی به نام اسكوب نیز الزامی است چنانچه اسكوب انجام نگرفته باشد سنگ ها اتصال به دیوار آجری نداشته و امكان ریختن سنگ ها وجود دارد در این صورت باید رویل پلاك شود كه آن نیز از نظرشكل خارجی زیبا نخواهد شد .


منابع و مأخذ:

www. Memarchitect. com

www.iransaze.com

www.Saeedsun.ir

× نظارت بر اجراي ساختمان: نويسنده سيد محسن كاردان ـ امير سرمد نهري

× اجراي ساختمان: نويسنده سياوش كباري

× جزيئات ساختمان: نويسنده زمرشيدي

× مباحث نظري و عملي بتن و فولاد: نويسنده احمد علي مشكسار

منبع / لینک ثابت و همیشگی این مطلب:
Comments