مراحل ساخت ساختمان ( آپارتمان ) از ابتدا تا انتها )


فروش ( پیش فروش ) آپارتمان در خیابان فرشته تهران

  • فروش آپارتمان 295 متری تیپ 3 طبقه دوم خیابان فرشته تهران برج فرشنه پلاس سپهر   فروش ( پیش فروش )  آپارتمان 295 متری فوق مدرن در خیابان فرشته تهرانفروش آپارتمان 295 متری تیپ 3 طبقه دوم خیابان فرشته تهران برج فرشنه پلاس سپهر خیابان فرشته تهران ...
    Posted Sep 28, 2015, 11:23 PM by فروش آپارتمان تهران
  • فروش آپارتمان 296 متری تیپ2 طبقه دوم خیابان فرشته تهران برج فرشنه پلاس سپهر  فروش ( پیش فروش ) قیمت آپارتمان 296 متری فوق العاده  لوکس در خیابان فرشته تهران==============================فروش ( پیش فروش ) قیمت آپارتمان 296 متری  طبقه دوم تیپ 2خیابان فرشته تهران  جهت اطلاع ...
    Posted Sep 4, 2015, 1:56 PM by فروش آپارتمان تهران
  • فروش آپارتمان 241 متری تیپ 1 طبقه دوم خیابان فرشته تهران برج فرشنه پلاس سپهر  : فروش آپارتمان 241 متری  طبقه دوم خیابان فرشته تهران برج فرشنه پلاس سپهر   جهت اطلاع از قیمت آپارتمان ها  و بازدید پروژه با شماره های  66122699 – 66122692 - 66120538-09109808524   حوزه ...
    Posted Oct 7, 2015, 8:57 AM by فروش آپارتمان تهران
Showing posts 1 - 3 of 3. View more »


فروش ( خرید ) آپارتمان در شهر رامسر- فروش آپارتمان های لوکس ساحلی در رامسر

  • فروش ( خرید ) آپارتمان در شهر رامسر- فروش آپارتمان های لوکس ساحلی در رامسر تلفن :09361014411 ================================== =اطلاعیه پیش فروش آپارتمان در خیابان فرشته تهران =    --فرصت سرمایه گذاری امن برای آینده و زندگی همراه با آرامش برای دارندگان سرمایه  --   ==برای اطلاع از جزئیات  آپارتمان ها روی عکس ...
    Posted Mar 28, 2015, 9:50 AM by فروش آپارتمان تهران
Showing posts 1 - 1 of 1. View more »

================================================
 
 

==========================================================================================


مراحل ساختن ساختمان از شروع تا پایان

posted Sep 15, 2015, 10:28 AM by فروش آپارتمان تهران   [ updated Sep 15, 2015, 10:33 AM ]



مراحل ساختن ساختمان از شروع تا پایان



مراحل ساختن ساختمان

نشر توسط:طاهر مروتی 04 خرداد 1393 درمعماري 2 نظرات

مقدمه

به درستي قدمت استفاده بشر از سرپناه و يا به طور کلي به مفهوم امروزي قدمت استفاده بشر از مسکن معلوم نيست ولي تقريباً ميتوان آن را همزمان با پيدايش بشريت دانست، زيرا چنين گمان ميرود که بشر از همان ابتدا براي مصون ماندن از برف و باران و سرما و گرما و حمله حيوانات و همچنين حمله ساير اقوام از مسکن استفاده مينموده است. از آن زمان تا کنون انسانها هميشه به فکر آن بودهاند که مسکني راحتتر و بهتر براي خود تهيه نمايند.

در قرون اخير، رشد جمعيت در دنيا به طور چشمگيري رو به ازدياد نهاد و بشر از لحاظ علمي و فني مشکلات بسياري را حل نمود و بالتبع در ساختن مسکن نيز مانند ساير امور تحولات فراوانی بوجود آورد. در این میان ديگر ساختن خانههاي تک واحدي جوابگوي احتياجات جوامع بشري نبوده و به همين علت سيستم ساختمانسازي به کلي دگرگون شده و استفاده از مصالح مقاوم نيز مانند فولاد و بتن در ساختمان رايج گرديد.

بدين لحاظ در تمام دنيا خصوصاً در مملکت ما ميبايد به امر ساختن مسکن و استفاده هر چه بهتر و بيشتر از مصالح ساختماني توجه مخصوص بشود و در اين راستا درسي عملي تحت عنوان کارآموزي براي دانشجويان رشته معماری در نظر گرفته شده است که دانشجويان اين رشته بايد پس از سپري کردن دوره کارآموزي گزارشي از آنچه به طور عملي آموختهاند جهت ارائه به دانشگاه محل تحصيل تهيه و تنظيم کنند.

دستورالعمل هاي حفاظتي و ايمني كارگاه هاي ساختماني:

اجراي كارهاي ساختماني شامل مراحل متعددي است كه ضمن آن افراد با ماشين آلات ساختماني، ابزار و مصالح گوناگون سر و كار دارند. اين روابط ويژگي ها امكان وقوع حوادث را براي نيروي انساني را افزايش مي دهند. محافظت از افراد انساني در قبال حوادث ناشي از كار از اهميت ويژه اي برخوردار است. از اين رو بايد ابزار و ماشين آلات به طور مستمر مورد بازرسي كامل قرار گرفت و از سالم بودن انها اطمينان حاصل شود. در بكارگيري ماشين ها نيز بايد از افراد با تجربه استفاده شود. براي تأمين ايمني كارگاه هاي ساختماني بايد همه ي كارها با دقت و برنامه ريزي دقيق انجام گيرند. در ضمن بايد دقت داشته باشيم و هنگام كار يا تخليه‌ي مصالح مزاحمتي براي همسايگان و سايرين ايجاد نشود هم چنين از انجام كارهاي پر سر و صدا در شب خودداري شود در صورتي كه لازم است كاري در شب انجام شود بايد قبلاً اجازه‌ي شهرداري و مقامات مسئول كسب شود.

انواع ساختمانها:

اصولاً ساختمانها را میتوان از لحاظ مصالح مصرفي و نوع کاربری به دستههای زیر تقسيم نمود:

الف) انواع ساختمانها از لحاظ مصالح مصرفي

١.ساختمانهاي بتني

٢.ساختمانهاي فلزي

٣.ساختمانهاي آجري 

٤.ساختمانهاي خشتي و گلي

ب) انواع ساختمانها از لحاظ نوع کاربری

١.ساختمانهاي مسکوني

٢.ساختمانهاي اداري

٣.بيمارستانها

٤.انبارها

٥. مدارس

٦. اماکن عمومي مانند باشگاهها و ورزشگاهها 

و . . .

ساختمانهای بتنی:

ساختمانهای بتني ساختمانهایی هستند که براي اسکلت اصلي آن از بتن آرمه (سيمان، شن، ماسه و فولاد به صورت ميلگرد ساده و يا آجدار) اسـتفاده شـده باشـد. در ساختمانهاي بتني سقفها به وسيله دالهاي بتني پوشيده ميشوند، و يا از سقفهاي تيرچه بلوک و يا ساير سقفهاي پيش ساخته استفاده ميگردد. براي ديوارهاي جدا کننده (پارتيشنها) ممکن است از انواع آجر مانند سفال تيغهاي، آجر ماشيني سوراخدار، آجر معمولي کورهاي و يا تيغهی گچي و يا چوب استفاده شده و ممکن است از ديوار بتن آرمه هم استفاده شود.

در هر حال در اين ساختمانها شاه تيرها و ستونها از بتن آرمه (بتن مسلح) ساخته ميشود.

معایب و محاسن سازه های بتن آرمه:

مصالح مختلفی مثل فولاد، چوب، مصالح بنائی و بتن ممکن است به عنوان گزینه هایی برای ساخت یک بنا مطرح باشند و این گزینه ها برای بسیاری از سازه های متداول، وجود دارند. اگرچه در ساخت اسکلت سازه های بلند، ممکن است به فولاد و بتن محدود گردند. با این وجود امروزه بتن آرمه به عنوان یک گزینه قابل اعتماد برای ساخت بسیاری از سازه های کوچک و بزرگ محسوب میگردد، به طوری که شاید بتوان از آن به عنوان مهم ترین ماده ساختمانی موجود با کاربردی فراگیر در تمام دنیا نام برد.

موفقیت قابل توجه بتن آرمه نسبت به سایر مصالح ساختمانی و به خصوص فولاد در کاربرد فراگیر آن را میتوان مرهون موارد زیر دانست:

  • بتن مقاومت فشاری قابل قبولی در مقایسه با بسیاری از مصالح ساختمانی دیگر دارد.
  • تمامی اجزا تشکیل دهنده بتن به جز سیمان به عنوان مصالح محلی و ارزان قیمت محسوب می‌شوند. تقریبا در همه جا میتوان آب، ماسه و شن را از فواصل نزدیک به محل بتن ریزی حمل نمود.
  • بتن را میتوان به سهولت به هر شکل دلخواه درآورد. با ساختن قالب مناسب، تقریبا هر گونه مقطع سازه ای و شکل معماری را میتوان از بتن آرمه تولید کرد.
  • بتن مقاومت خوبی در مقابل آتش، دارد.یک ساختمان بتن آرمه میتواند ساعت ها در مقابل آتش سوزی های مهیب مقاومت کند، بدون آنکه فرو بریزد. این مسئله فرصت کافی برای مهار آتش و نیز تخلیه ساختمان از نفرات و اموال را فراهم میکند.
  • بتن همچنین مقاومت خوبی در مقابل رطوبت و آب دارد.
  • اجزا بتن آرمه از صلبیت بالایی برخوردارند. به همین دلیل معمولا ساکنان یک ساختمان بتن آرمه در هنگام وزش بادهای شدید و یا تحرک زیادد همسایگان، لرزه ای را احساس نمی کنند.
  • اجزا بتنی در مقایسه با سازه فولادی به صورت ذاتی به محافظت و نگهداری کمتری نیاز دارند.
  • بتن در مقایسه با سایر مصالح ساختمانی، عمر بهره دهی بسیار طولانی دارد. تحت شرایط مشخص، یک سازه بتن آرمه میتواند برای همیشه بدون کاهش در ظرفیت باربری مورد استفاده قرار گیرد. این مسئله مبتنی بر این واقعیت است که بتن در طول زمان نه تنها کاهش مقاومت ندارد، بلکه با گذشت زمان با تحکیم بیشتر سیمان، افزایش مقاومت نیز دارد.
  • بتن در بعضی از اجزا سازه ای نظیر پی ها، دیوارهای زیر زمین و شمع ها، به عنوان تنها گزینه اقتصادی محسوب می شوند.
  • اجزای بتن و سازه های بتن آرمه در مقایسه با سایر مصالح نظیر فولاد و یا حتی چوب نیاز به نیرو های اجرایی و کارگران با مهارت بالا ندارد.

از طرف دیگر برای بتن نقاط ضعفی را نیز میتوان بر شمرد که برخی ار آنها عبارتند از:

  • مقاومت کششی بتن بسیار پایین بوده و در حدود یک دهم مقاومت فشاری آن است.
  • هزینه ساخت، اجرا و نگه داری قالب در حدود 30 الی 50 درصد کل هزینه اجرای سازه بتن آرمه بالغ میشود.
  • کنترل کیفیت بتن یک کنترل کارگاهی است و نسبت به کنترل کیفیت فولاد که در کارخانه انجام می شود، به مراتب پایین تر خواهد بود.

براي اجراي ساختمانهاي بتني به کارگاههاي زير نيازمنديم:

  • کارگاه قالببندي.
  • کارگاه آرماتوربندي.
  • کارگاه تهيه بتن.
  • کارگاه تهيه شن و ماسه.

    در کارگاههاي ساختمانهاي بتني سه کارگاه تهيه بتن و آرماتوربندي و قالببندي به طور هم زمان با يکديگر همکاري ميکنند. از آنجا که بتن قبل از سخت شدن روان ميباشد لذا براي شکل دادن به آن نيازمند قالب هستیم. همچنين چون ساختمان به صورت بتن مسلح است، لذا بايد قبل از بتنريزي، آرماتوربندي مطابق با ضوابط آييننامه و نقشههاي اجرايي انجام پذیرد.

    قالبها و داربستهاي زير دال بتني بايد علاوه بر شکل دادن به بتن، وزن آن را نيز تا زمان سخت شدن تحمل کنند. به همین جهت اگر در اجراي آن دقت کافي نشود ممکن است در موقع بتنريزي واژگون شده و موجب خسارت شود. پس به عبارت ديگر پايداري از مهمترين خصوصياتي است که بايد در قالببندي رعايت شود. کافي نبودن مهاربندي پايههاي اطمينان و يا مهاربندي افقي سکوها، عدم تنظيم تعادل افقي بتنريزي که منجر به پر شدن يک قسمت از قالب و خالي ماندن قسمت ديگر ميشود، کف نامناسب در زير قالب، عدم وجود کارگران ماهر، خوب نبستن قطعات قالب به يکديگر، لغزش لايه خاک مجاور قالب و مواردی از این قبیل میتواند باعث خسارت گردد.

    لازم به ذکر است که براي اجراي هر قسمت از ساختمانهای بتني نظير شالوده، ستون، دال و تيرها بايد قالببندي، آرماتوربندي و در نهايت بتنريزي انجام شود.

    اجزای ساختمان های بتن آرمه:

    • فنداسیون های بتنی
    • شناژهای بتنی
    • ستون های بتنی
    • دیوارهای بتنی
    • تیرهای بتنی
    • سقف های بتنی
    • پله های بتنی




    مراحل ساختن ساختمان:

    بازديد زمين و ريشهکنی

    قبل از شروع هر نوع عمليات ساختماني بايد زمين محل ساختمان بازديد شده
    و وضعيت و فاصلهی آن نسبت به خيابانها و جادههاي اطراف مورد بازرسي قرار گيرد. همچنين باید پستي و بلندي زمين با توجه به نقشهی ساختمان مورد توجه باشد. در صورتي که ساختمان بزرگ باشد پستي و بلندي و ساير عوارض زمين ميبايد توسط مهندسين نقشه بردار تعيـين گردد. همـچنـيـن بايد محـل چاههـاي فاضـلاب و چاههای آب و نیز مسير قناتهاي قديمي که ممکن است در هر زميني موجود باشد تعيين شده و محل آن نسبت به پيسازي مشخص گردد. اين چاهها در صورت لزوم بايد با بتن پر شوند.


    پس از تعیین محل احداث سـاخـتـمـان نـسـبـت بـه زمـيـن، میبایست اقدام به ريشهکني (کندن ريشههاي نباتي که ممکن است در زمين روئيده باشد) شود و خاکهاي اضافي به بيرون حمل گردد و بالاخره بايد شکل هندسي زمين و زواياي آن کاملاً معلوم شده و با نقشه ساختمان تطبیق داده شود.

    پاک سازی و تسطیح زمین:

    قبل از پیاده کردن نقشه باید عملیات تسطیح و پاک سازی محل ساختمان را انجام دهیم. این عملیات شامل تخریب بناهای موجود و غیرقابل استفاده، ریشه کنی بوته‌ها و درختان، تمیزکردن نخاله ها و سنگ و کلوخ است. تخریب ساختمان ها کاری تخصصی است و باید توسط افرادی که در این کار مهارت دارند انجام شود. ریشه کنی درختان را میتوان توسط ابزارهای دستی یا مکانیکی انجام داد. محل ساختمان باید کاملا از چمن و دیگر نباتات پاک سازی شود.و این عمل در واقع برای پاکسازی خاک صورت میگیرد. چون ممکن است حدود 30 سانتی متر از خاک سطحی شامل گیاهان زنده و نباتات باشد در نتیجه خاک سطحی سست شده و به آسانی فشرده میشود که این خاک برای ساختمان سازی مناسب نیست. پس این خاک باید با ماشین آلات خاک برداری یا با وسایل دستی ساده مانند بیل و فرقون برداشته و به محل مناسبی حمل شود. در ضمن چنانچه سطح زمین ناصاف باشد باید با گریدر و یا با وسایل دستی تسطیح و خاک های اضافی به محل دیگری برده شود.


  • پیاده کردن نقشه و هدف آن:

    پس از اینکه مراحل مطالعه و طراحی هر طرح ساختمانی به پایان رسید و نقشه آن آماده شد، باید برای شروع عملیات ساختمانی، موقعیت و محل دقیق آن روی زمین مشخص شود. منظور از پیاده کردن نقشه، مشخص کرن گوشه ها، و محورها و اضلاع طرح بر روی زمین است که به وسیله مترکشی یا دوربین های تعیین، میخ کوبی و سپس رنگریزی میشود. به بیان دیگر، پیاده کردن نقشه برر روی زمین مرحله ای بین طرح و شروع عملیات ساختمانی است. نکته بسیار مهم این که عمل پیاده کردن نقشه باید کنترل شود یعنی پس از میخ کوبی گوشه ها و تعیین محورها و قبل از رنگریزی باید با اندازه گیری مجدد اضلاع و زوایا، از درستی آنها مطمئن شد. در غیر اینصورت باید نسبت به اصلاح آنها اقدام شود. در مورد اهمیت کنترل و پیاده کردن نقشه باید متذکر شد که اگر محل ساختمان یا ارتفاع کف آن، درست مشخص نشده باشد، زمان و هزینه های انجام شده عملیت ساختمانی، به هدر رفته و خسارات سنگین در برخواهد داشت، دزر صورتی که با صرف وقت کم برای کنترل عملیات پیاده کردن، که کاری بسیار ساده است میتوان از زیان های مادی واتلاف وقت جلوگیری کرد. پیاده کردن نقشه یک ساختمان با ابزار ساده مانند متر و ابزار دقیق مانند دوربین نقشه برداری و متر امکان پذیر است.

    پیاده کردن زاویه با متر:

    در بعضی از طرح ها، علاوه بر نقطه و خط به پیاده کردن زاویه نیز نیاز است.

    پیاده کردن زاویه 90 درجه با متر ( روش 3-4-5 )

    در این روش با توجه به قضیه فیثاغورس به وسیله متر، طول های افقی 3، 4و5 متری و یا ضرایبی از آنها را روی زمین پیاده میکنیم. برای این منظور از نقطه مبدا(A)
    روی امتداد AB طول 4متر را جدا کرده تا به نقطه B برسیم. از نقطه A کمانی به شعاع 3 متر و از نقطه B کمانی به شعاع 5متر روی زمین پیاده میکنیم. از محل تقاطع این دو کمان نقطه C به دست می آید. در این حالت امتداد CA عمود بر امتدادAB است.


    پیاده کردن زاویه نامشخص ( روش تانژانت )

    برای پیاده کردن یک زاویه حاده α (º 90 >α ( میتوان از رابطه ی تانژانت در مثلث قائم الزاویه استفاده کرد. به این صورت که روی امتداد AB طول دلخواه AD را جدا و از نقطه D به کمک متر یا گونیای مساحی عمودی به طول DC=AD× tan α بر آن اخراج میکنیم. در این حالت زاویه α بین امتداد AD و AC زاویه α مورد نظر است.


    گودبرداري يا پي كني

    خاك حاصله را توسط يك لودر چرخ لاستيكي در يك كاميون بارگيري مي كنند و به مكان ديگري انتقال مي دهند.

    براي عبور و مرور لودر هنگام گودبرداري به محل كارگاه يك رمپ ايجاد مي كنند كه پس از اتمام كار لودر ان را توسط كارگران و دست افزار بيل و كلنگ تخريب مي نمايند.

    كارگران به وسيله بيل و كلنگ مشغول تخريب و خاكبرداري رمپ مي گردند. پس از اتمام كار و پايان اين مرحله سطح كار ـ زمين كارگاه ـ را كاملاً آب داده و توسط غلتك دستي مي‌كوبند تا سطح كار كاملاً متراكم شود و بعدها در اثر وزن ساختمان نشست نكند.



    البته بايد متذكر شد كه قبل از شروع به خاكبرداري بايد درخت و بوته هاي احتمالي را كه در محل كارگاه موجود است از محل كار جمع آوري نمود كه به اين كار عمليات بوته كني مي گويند.

    همچنين بايد محل چاه هاي قديمي يا تخته سنگ و موانعي را كه ممكن است موجب حادثه شود شناسايي و نسبت به ايمن سازي آنها اقدام نمود و نيز اگر با گودبرداري پايداري ساختمان هاي مجاور دچار مخاطره مي شود بايد از ايمني آنها به وسيله شمع بندي زير پايه ها، سپر و مهار كردن ساختمان ها به طور مطمئن اطمينان حاصل نمود.

    اين عوامل حفاظت بايد تا رفع خطر مرتباً به وسيله اشخاص ذيصلاح بازديد شوند تا موجبات حفاظت مؤثر ساختمان هاي مجاور و امنيت جاني كارگران و همسايه ها نيز تأمين باشد. پيمانكار موظف است تجهيزات ايمني لازم براي حفاظت كارگران را در اختيار آنها قرار دهد.

    در حفاري با بيل و كلنگ كارگران فاصله كافي از يكديگر داشته باشند. در گودال ها و شيارهاي عميق كه عمق آنها از يك متر بيشتر باشد نبايد كارگران را به تنهايي بكار گمارد.

    خاكبرداري در زمين هاي با رطوبت طبيعي را مي توان تا عمق يك متر، براي ماسه 25/1 متر، براي ماسه رس دار 5/1 متر، براي خاك رس 2 متر و براي خاك بسيار متراكم را بدون پايه هاي ايمني، سپر و حائل انجام داد. در ساير موارد با توجه به جنس خاك، عمق گودبرداري و شرايط ترافيكي اطراف تدابير ايمني لازم توسط مسئولان اتخاذ مي گردد. لازم به ذكر است كه خاك اين منطقه از جنس رس مي باشد.

    با توجه به وسعت مانور توسط كارگران، كار گروه آرماتوربندي به سرعت انجام مي شود البته در اين هنگام چاله هاي بين شناژبندي فنداسيون را از خاكي كه از خاكبرداري رمپ توسط كارگران و چاه هاي شمع بندي باقي مانده بود پر مي كنند. تا در هنگام بتن ريزي، پشت آجري كه در واقع يك تيغه‌ي پنج سانتيمتري بود پر باشد. تا در واقع تاب و تحمل وزن بتن را داشته باشد و از تخريب آن جلوگيري گردد.

    گروه آرماتوربندي كاملاً طبق نقشه مشغول به بريدن، اندازه كردن و ساختن شبكه آرماتوربند و مش بندي فنداسيون مي شوند. در اين مدت همواره يك كارگر به وسيله‌ي كارگاه و آچار گوساله طبق نقشه مشغول تهيه‌ي خاموت ها و تنگ ها به تعداد و اندازه هاي مورد نياز مي شود.

    بعد از پياده کردن نقشه و کنترل آن، در صورت لزوم اقدام به گودبرداري ميشود. گودبرداري براي آن قسمت از ساختمان انجام ميشود که در طبقات پايين تر از کف طبيعي زمين ساخته ميشود، مانند موتورخـانهها و انبارها و پارکينگها و غيره. در موقع گودبرداري چنانچه محل گودبرداري بزرگ نباشد از وسايل معمولي مانند بيل و کلنگ و فرقون استفاده ميگردد. براي اين کار تا عمق معيني که عمل پرتاب خاک با بيل به بالا امکانپذير است (مثلاً ٢ متر) عمل گودبرداري را ادامه ميدهند و بعد از آن پلهاي ايجاد نموده و خاک حاصله از عمق پايينتر از پله را روي پله ايجاد شده ريخته و از روي پله دوباره به خارج منتقل مينمايند. لازم به ذکر است که براي گودبرداريهاي بزرگتر استفاده از بيل و کلنگ و فرقون مقرون به صرفه نبوده و بهتر است از وسايل مکانيکي نظير لودر و غيره استفاده شود.

    گود برداری و حفاری طبق آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی وزارت کار:

    عملیات مقدماتی و گود برداری:

    ماده 238: قبل از اینکه عملیات گود برداری و حفاری شروع شود،اقدامات زیر باید انجام شود:

    1. زمین مورد نظر را از لحاظ استحکام دقیقا مورد بررسی قرار گیرد.

    2. موقعیت تاسیسات زیرزمینی از قبیل کانال های فاضلاب، لوله کشی، آب، گاز، کابل های برق، تلفن و غیره که ممکن در حین انجام عملیات گودبرداری موجب بروز خطر حادثه گردند و یا خود دچار خسارت شوند، باید مورد شناسایی قرار گرفته و در صورت لزوم نسبت به تغییر مسیر دائم یا موقت و یا قطع جریان آن ها اقدام گردد.

    3. در صورتی که تغییر مسیر یا قطع جریان تاسیسات مندرج در بند 2 امکان پذیر نباشد باید به طرق مقتضی از قبیل نگه داشتن به طور معلق و یا محصور کردن و غیره، نسبت به حفاظت آن ها اقدام شود.

  1. موانعی از قبیل درخت، تخته سنگ و غیره از زمین مورد نظر خارج گردند.
  2. در صورتی که عملیات گودبرداری و حفاری احتمال خطری برای پایداری دیوارها و ساختمان های مجاور در برداشته باشد، باید از طریق نصب شمع، سپر و مهارهای مناسب و رعایت فاصله مناسب و ایمن گود برداری و در صورت لزوم با اجرای سازه های نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آن ها تامین گردد.

اصول کلی گودبرداری و حفاری:

ماده 239: اگر در مجاورت محل گودبرداری و حفاری کارگرانی مشغول به کار دیگری باشند، باید اقدامات احتیاطی برای ایمنی آنان به عمل آید.

ماده240: دیواره های هر گود برداری که عمق آن بیش از 120 سانتی متر بوده و احتمال خطر ریزش وجود داشته باشد، باید به وسیله نصب شمع، سپر و مهارهای محکم و مناسب حفاظت گردد، مگر آنکه دیواره ها دارای شیب مناسب (کمتر از زاویه پایدار شیب خاکریزی ) باشند.

ماده242: مصالح حاصل از گودبرداری و حفاری نباید به فاصله کمتر از نیم متر از لبه گود ریخته شود. همچنین این مصالح نباید در پیاده روها و معابر عمومی به نحوی انباشته شود که مانع عبور و مرور گردد.

ماده 243: دیواره های محل گودبرداری و حفاری در موارد ذیل دقیقا مورد بررسی و بازدید قرارگرفته و در نقاطی که خطر ریزش به وجود آمده است، وسایل ایمنی نصب و یا نسبت به تقویت آن ها اقدام گردد:

  1. بعد از یک وقفه 24 ساعته یا بیشتر در کار
  2. بعد از هر گونه عملیات انفجاری
  3. بعد از ریزش ناگهانی
  4. بعد از صدمات اساسی به مهارها
  5. بعد از یخبندان های شدید
  6. بعد از باران های شدید

ماده244: در محل هایی که احتمال سقوط اشیا به محل گودبرداری و حفاری وجود دارد، باید موانعی حفاظتی برای جلوگیری از وارد شدن آسیب به کارگران پیش بینی گردد. همچنین برای پیش گیری از سقوط کارگران و افراد عابر به داخل محل گودبرداری و حفاری نیز باید اقدامات احتیاطی از قبیل محصور کردن محوطه گودبرداری، نصب نرده ها، موانع، وسایل کنترل مسیر، علائم هشدار دهنده و غیره انجام شود.

ماده245: شب ها در کلیه معابر و پیاده روهای اطراف محوطه گودبرداری و حفاری باید روشنایی کافی تامین شود و همچنین علائم هشداردهنده شبانه از قبیل چراغ‌های احتیاط، تابلوهای شبرنگ و غیره در اطراف منطقه محصور شده نصب گردد، به طوری که کلیه عابران و رانندگان وسیله نقلیه از فاصله کافی و به موقع متوجه خطر گردند.

ماده246: قبل از قرار دادن ماشین آلات و وسایل مکانیکی، بیل مکانیکی، کامیونن و غیره و یا انباشتن خاک های حاصل از گودبرداری و حفاری و مصالح ساختمانی در نزدیکی لبه های گود، باید شمع، سپر و مهارهای لازم جهت افزایش مقاومت در مقابل بارهای اضافی در دیواره های گود نصب گردد.

ماده247: در صورتی که از وسایل بالابر برای حمل خاک و مواد حاصل از گودبرداری و حفاری استفاده شود، باید پایه های این وسایل به طور محکم و مطمئن نصب گردیده و خاک و مواد مذکور نیز باید با محفظه های ایمن و مطمئن بالا آورده شود.

ماده248: هرگاه دیواری جهت حفاظت یکی از دیواره های گودبرداری مورد استفاده قرار گیرد، باید به وسیله ی مهارهای لازم پایداری آن تامین شود.

ماده249: در صورتی که از موتورهای احتراق داخلی در داخل گود استفاده شود، باید با اتخاذ تدابیر فنی، گازهای حاصله از کار موتور به طور موثر از منطقه کار کارگران تخلیه گردد.

ماده250: چنان چه وضعیت گود یا شیار به نحوی است که روشنایی کافی با نور طبیعی تامین نمی شود، باید جهت جلوگیری از حوادث ناشی از فقدان روشنایی، از منابع نور مصنوعی استفاده شود.

ماده251: در صورتی که احتمال نشت و تجمع گازهای سمی و خطرناک در داخل کانال وجود داشته باشد، باید با اتخاذ تدابیر فنی و نصب وسایل تهویه، هوای منطقه تنفسی کارگران به طور موثر تهویه گردد. همچنین در صورت تجمع آب در کانال، باید نسبت به تخلیه آن اقدام شود.

ماده252: در مواردی که حفاری در زیر پیاده روها ضروری باشد، باید جهت پیشگیری از خطر ریزش، اقدامات احتیاطی از قبیل نصب مهارهای مناسب با استقامت کافی انجام و با نصب موانع، نرده ها و علائم هشداردهنده، منطقه خطر به طور کلی محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری به عمل آید.

ماده253: در گودها و شیارهایی که عمق آن ها از یک متر بیشتر باشد، نباید کارگران را به تنهایی به کار گمارد.

ماده254: در حفاری با بیل و کلنگ باید کارگران به فاصله کافی از یکدیگر به کار گمارده شوند.

ماده255: در شیارهای عمیق و طولانی که عمق آن ها بیش از یک متر باشد، باید به ازای حداکثر هر سی متر طول، یک نردبان کار گذاشته شود. لبه بالایی نردبان باید تا حدود یک متر بالاتر از لبه شیار ادامه داشته باشد.

راه های ورود و خروج به محل گودبرداری و حفاری:

ماده256: برای رفت و آمد کارگران به محل گودبرداری باید راه های ورودی و خروجی مناسب و ایمن در نظر گرفته شود. در محل گودهایی که عمق آن بیش از 6متر باشد، برای هر شش متر یک سکو یا پاگرد برای نردبان ها، باید به وسیله نرده های مناسب، محافظت شوند.

ماده257: عرض معابر و راه های شیبدار ویژه ی وسایل نقلیه، نباید کمتر از چهار متر باشد و در طرفین آن باید موانع محکم و مناسبی نصب گردد. در صورتی که این حفاظ از چوب ساخته شود، قطر آن نباید از بیست سانتی متر کمتر باشد.

ماده258: در محل گودبرداری باید یک نفر نگهبان مسئول نظارت بر ورود و خروج کامیون ها و ماشین آلات سنگین باشد و نیز برای آگاهی کارگران و سایر افراد، علائم هشداردهنده در معبر ورود و خروج کامیون ها و ماشین آلات مذکور نصب گردد.

ماده259: راه های شیبدار و معابری که در زمین های سخت ( بدون استفاده از تخته‌های چوبی ) ساخته می شود باید بدون پستی و بلندی و ناهمواری باشد.

ماده260: افرادی که در عملیات گودبرداری و حفاری به کار گرفته می شوند، باید دارای تجربه کافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر کار آنان نظارت نمایند.

پی سازی و کرسی چینی:

پيها انواع گوناگوني دارند از قبيل:

  1. پيهاي منفرد.
  2. پيهاي نواري.
  3. پيهاي مَت يا گسترده.
  4. پيهاي عميق که همراه با شمعکوبي است.

    مگر فنداسیون

    پسازاجرایعملیاتپیکنیومشخصنمودن کفپی،لازماستکهیکلایهی 5 تا 10سانتیمتری بتنریختهشوداینلایهبتن،بتن مگر  نظافتوپاکیزگی) نامیده می  شود.بتنمِگر،بتنی غیرمسلح (بتنبدونمیلگرد) است. دلایلاجرایبتن مگربهقرارزیراست:

  • سطحزیرفونداسیونبهصورتترازباشدوعملیاتاجراییپیآسانترباشد.
  • باعثایجادفاصلهبینزمینطبیعیوپیشده ومانعازجذبآببتنفونداسیونتوسطزمینمیگردد.


بتن مگر كه به آن بتن لاغر نيز مي گويند اولين قشر پي سازي مي باشد كه كه مقدار سيمان در بتن مگر حدود 100 الي 150 kg/m3 است پس از اجراي عمليات پي كني است.

كارگران پس از ساختن بتن مگر، آن را در جاهاي مشخص شده به ضخامت حدوداً ده سانتي متر ريخته و سطح روي آن را با ماله تقريباً صاف مي كنند.

جالب توجه است كه براي ساختن بتن مگر با عيار 150، براي پيمانه كردن و تعيين عيار از حلب هاي بيست كيلوگرمي روغن استفاده مي شود.

كارگران پس از ريختن بتن مگر و گذشت حدوداً سه الي چهار ساعت به آب دادن مختصر و سطحي آن مي پردازند. لازم به ذكر است كه در هنگام ريختن بتن مگر حدوداً از هر طرف هفت تا ده سانتيمتر بيشتر از ضخامت فنداسيون بتن ريزي مي شود كه البته اين كار براي سهولت در اجراي قالب بندي و كفراژبندي مي باشد.

قالب بندي فنداسيون و شمع بندي

قالب بندي معمولاً به چند صورت مي تواند صورت گيرد يا به صورت فلزي يا به صورت چوبي و يا به صورت آجري.

در صورت استفاده از قالب آجري بدين صورت عمل مي شود:

ابعاد فنداسيون را كاملاً مشخص كرده و به وسيله ريسمان كار جدا كرده سپس به ساختن قالب آجري فنداسيون با ارتفاع مشخص و به كندن زمين براي ايجاد چاه هاي شمع بندي مي پردازند.

پس از ساختن قالب بندي فنداسيون كار كاملاً آماده و تحويل به گروه آرماتوربند براي اجراي شبكه مش و آرماتوربندي پي مي باشد.

پس از تهيه‌ي ميلگرد با شماره هاي مشخص كار را تحويل گروه آرماتوربندي مي‌دهند.

اصول بتن ریزی مگر و کنترل ارتفاع آن:

برای ریختن بتن مگر، پس از آماده سازی کف پی، برای اینکه آب بتن سریعا توسط کف زیر پی خارج نشود، لازم است بستر بتن ریزی مرطوب شود، البته باید مراقب بود تا آب در کف پی جمع نشود و فقط رطوبت وجود داشته باشد. بعد از مرطوب شدن کف پی، می بایست بتن آماده شده (شن + ماسه + سیمان + آب ) را در محدوده ابعاد پی بعلاوه 5 تا 10 سانتی متر از هر طرف (بجز در حریم همسایه) ریخت.

پس از انجام عملیات بتن ریزی بتن مگر، عمل آوردن بتن انجام میشود. عمل آوردن باید بلافاصله بعد از تراکم بتن آغاز شود. عمل آوردن بتن از مراقبت، محافظت و پروراندن تشکیل می‌شود.

قالب بندی:

برای احداث یک سازه بتن آرمه، باید بتن خمیری در قالب هایی ریخته شود تا پس از پرکردن تمام حجم قالب و سفت شدن، به شکل لازم در آید. قالب بندی یکی از قسمت های اجرایی بسیار دشوار و پرهزینه در سازه های بتن آرمه است. به طری که می توان گفت معمولا 35 تا 65 درصد مخارج ساخت هر سازه بتنی به قالب بندی آن اختصاص می یابد.

عملکردهای قالب باید:

  • بتن را در شکل مورد نظر نگه دارد.
  • به سطح آن نمای دلخواه دهد.
  • وزن بتن را تا زمان سخت شدن و کسب مقاومت کافی تحمل کند.
  • بتن را در مقابل صدمات مکانیکی حفظ کند.
  • از کم شدن رطوبت بتن و نشت شیره آن جلوگیری نماید.
  • عایقی مناسب در برابر سرما و گرمای محیط باشد.
  • میلگردها و سایر قطعاتی را که داخل بتن قرار می گیرند در محل مورد نظر نگاه دارد.
  • در برابر نیروهای ناشی از لرزاندن و مرتعش ساختن بتن مقاومت کند.
  • بدون آسیب رساندن به بتن از آن جدا شود.

انواع مصالح قالب:

مصالح مناسب برای قالب باید با توجه به ملاحضات اقتصادی، ایمنی و سطح تمام شده مورد نظر انتخاب شود.

  1. آجری
  2. چوبی
  3. فلزی
  4. فایبر گلاس


قالب بندی برای ساختمان ها از نظر بزرگی و کوچکی ساختمان متفاوت است . در ساختمانهای کوچک معمولا برای قالب بندی فونداسیون از آجر استفاده میشود .
بدین طریق که بعد از خاک برداری و تعیین محورها اندازه پی ها را با آجر چیده و بعد از آن شناژ ها را به آن متصل مینمایند . ضخامت این آجر چینی میتواند حتی تا 10 سانتیمتر نیز باشد . بهتر است برای این آجر چینی از ملات گل استفاده شود زیرا در این صورت بعد از سخت شدن بتن میتوان آجر ها را برداشته و مجددا استفاده کرد , ولی با تمام این وجود در این روش ممکن است در موقع بتن ریزی دیوار های قالب تحمل وزن بتن را ننموده و از همدیگر متلاشی شود که در این صورت میباید قبل از بتن ریزی پشت کلیه قالب ها با خاک و یا آجر و یا مصالح دیگر بسته شود به طوری که بدون هیچ مشکلی بتواند وزن بتن را تحمل نماید .

اساسی ترین مشکل در این نوع قالب بندی این است که آجر آب بتن مجاور خود را مکیده و ان را خشک نموده و فعل و انفعالات شیمیایی را در ان متوقف مینماید و در نتیجه حدود 5 سانتیمتر بتن مجاور خود را فاسد میکند . برای جلوگیری از این کار بهتر است که رویه آجر با یک ورقه نایلونی پوشانده شود تا آجر و بتن مستقیما در تماسنباشند . مزیت دیگر این عمل آن است که بعد از سخت شدن بتن آجرها به راحتی از قالب جدا شده و میتواند در محل های دیگری مورد استفاده قرار گیرند . به تصور عوام میتوانیم قبل از بتن ریزی قالب های آجری را با پاشیدن آب کاملا سیراب نمود به گونه ای که آجرها آب بتن را جذب نکنند.

این تصور کاملا بی اساس میباشد زیرا اولا با پاشیدن آب آجر کاملا سیراب نمیشود و حتی مقدار زیادی آب در قالب جمع شده که خارج کردن ان از قالب بسیار مشکل و گاهی غیر ممکن میباشد و این آب موجود در داخل پی جای بتن را گرفته و موجب پوکی قطعه می‌شود . در ساختمانهای بزرگ قالب پی ها را با تخته های تهیه مینمایند بدین طریق که ارتفاع پی ها را که روی نقشه مشخص میباشد تعیین نموده و با کنار هم قرار دادن تخته ها به همان اندازه و اتصال آنها با یکدیگر به وسیله چوب های چهار تراش قالب پی و یا هر قسمت دیگر را میسازند .

البته باید توجه داشت که تخته ها باید آنچنان به یکدیگر اتصال داشته باشند که بتوانند وزن بتن و ضربه ها و ارتعاشات بو جود آمده بوسیله ویبراتور را تحمل نمایند .
این مساله در مورد شناژ ها مهمتر است , در این مورد باید تخته ها را از بالا به وسیله قطعات چوب چهار تراش به یکدیگر متصل نمود .

تخته ها باید طوری درز بندی شوند که شیره بتن از لای آن خارج نشود. میلگرد نباید رنگ آمیزی شده و یا به روغن آغشته شود زیرا در این صورت رنگ روی میله گرد مانع چسبیدن بتن و فولاد به یکدیگر می شود . باید دقت شود میله گرد های مصرفی صاف و بدون انحنای موضعی باشد . فاصله میله گرد ها باید یکنواخت باشد (در حدود 10 سانتیمتر) به طوری که بزرگترین دانه بتن به راحتی از داخل آن رد شود.

در موقع بتن ریزی باید دقت شود که بتن پی یا ستون و یا دال بتنی کاملا یکپارچه و تو پر و متراکم بوده و در داخل آن حفره های خالی وجود نداشته باشد (کرمو نباشد) برای این کار اغلب از ویبره استفاده می شود . ویبراتور موتور برقی یا بنزینی کوچکی است که در بتن تولید ارتعاش نموده و بتن را به تمام گوشه های قالب هدایت مینماید و در نتیجه مانع ایجاد فضای خالی در داخل بتن می گردد ولی باید توجه داشت که اگر بتونی را بیش از حد ویبره نماییم دانه های درشت تر آن در زیر قرار گرفته و دانه های ریزتر و همچنین دوغاب سیمان در رو قرار می گیرد که این خود باعث غیر یکنواختی و ضعف قطعه بتنی می‌شود .

بهتر است در صورت امکان همزمان با بتن ریزی تکه ای میله گرد و یا سر تیر باریکی از جنس چوب بتن کوبیده شود و یا با نواختن ضربه های ملایم به پشت قالب چوبی بتن را ویبره نماییم قبل از بتن ریزی باید محل پی را قالب بندی نمود , این قالب بندی که به آن کفراژ هم گفته می شود ممکن است از چوب (تخته به ضخامت 2 الی 2.5 سانتیمتر که در بازار به چوب روسی معروف است) یا فلز باشد . در بعضی از ساختمانها قالب را با تیغه های آجری درست میکنند .

قالب های آجری از لحاظ سرعت کار و اقتصادی مقرون به صرفه می باشد ولی به علت آنکه آجر آب بتن مجاور خود را به سرعت مکیده و آن را خشک میکند و مانع فعل و انفعالات شیمیایی تدریجی آن گشته و در نتیجه بتن مجاور قالب به استقامت دلخواه نمیرسد , بدین لحاظ باید در موقع استفاده از قالب آجری ابعاد پی را در حدود 5 سانتیمتر در هر طرف بیشتر از ابعاد محاسبه شده انتخاب نمود و یا روی آجر را با ورقه های پلاستیک پوشاند تا آجر مستقیما با بتن در تماس نباشد .
در صورت اخیر باید دقت شود که لبه های ورق پلاستیک روی کف فونداسیون قرار نگیرد , زیرا در این صورت این پلاستیک متنع چسبیدن و یکپارچگی بتن جدید به بتن مگر می‌شود .

ممکن است تصور شود که میتوان بلافاصله قبل از بتن ریزی به وسیله آب پاشی دیوار آجری را سیراب نموده و در نتیجه مانع آن بشویم که آجر آب بتن مجاور خد را بمکد و آن را پوک نماید , ولی چون در اثر این کار همیشه مقدار زیادی آب در محل پی جمع میشود و حجم این آب مقداری از فضای پیرا اشغال کرده و مانع رسیدن بتن به تمام نقاط پی شده و پس از خشک شدن فضای خالی در کف پی به وجود آمده و در نتیجه نقطه ضعفی در آن ایجاد می نماید . اشاره به این مطلب ضروری است که به واسطه وجود آرماتورهای کف پی جمع آوری آب های ریخته شده در کف پی بسیار مشکل و بلکه غیر ممکن میباشد .

چنانچه برای بتن ریزی از قالب چوبی استفاده شود بهتر است قبل از بتن ریزی سطحتماس قالب با بتن را با نفت سیاه و یا روغن های دیگر چرب نمود تا در موقع باز کردن قالب به راحتی از بتن جدا شود . این روغن مالی و همچنین سایر روغن مالی های کفراژ میباید قبل از کفراژ بندی انجام شود زیرا اگر بعد از بستن قالب بخواهیم آن را روغن مالی کنیم ممکن است میله گردهای بسته شده به روغن آغشته شود که این خود مانع چسبیدن بتن و فولاد و یکپارچگی آنها می‌گردد.

قالب بندی اجزا مختلف سازه


قالب بندي معمولاً به چند صورت مي تواند صورت گيرد يا به صورت فلزي يا به صورت چوبي و يا به صورت آجري.

در صورت استفاده از قالب آجري بدين صورت عمل مي شود:

ابعاد فنداسيون را كاملاً مشخص كرده و به وسيله ريسمان كار جدا كرده سپس به ساختن قالب آجري فنداسيون با ارتفاع مشخص و به كندن زمين براي ايجاد چاه هاي شمع بندي مي پردازند.

پس از ساختن قالب بندي فنداسيون كار كاملاً آماده و تحويل به گروه آرماتوربند براي اجراي شبكه مش و آرماتوربندي پي مي باشد.

پس از تهيه‌ي ميلگرد با شماره هاي مشخص كار را تحويل گروه آرماتوربندي مي‌دهند.

قالب ها را می توان بر اساس کاربردهای مختلف دسته بندی کرد:

  1. قالب فنداسیون
  2. قالب ستون
  3. قالب دیوار
  4. قالب تیر و دال
  5. قالب پله

قالب برداری

مدت زمان لازم از موقع بتن ریزی تا هنگام جداسازی قالب ها در کارهای مختلف متفاوت است. قالب باید وقتی برداشته شود که بتن قادر به تحمل تنش ها و تغییر شکل های وارده باشد. این مدت به نوع بتن استفاده شده، آب و هوا، وضعیت محیطی محل اجرا و نحوه عمل آوردن بتن، بستگی دارد. عملیات قالب برداری و جمع کردن پایه ها باید گام به گام بدون ضربه و اعمال فشار ، چنان صورت گیرد که اعضا و قطعات، تحت بارهای ناگهانی قرار نگرفته، بتن صدمه نبیند و خدشه ای به ایمنی و قابلیت بهره برداری قطعات وارد نشود.

نحوه آرماتور بندی:

فولاد را كه گفتيم به صورت ميلگرد در بتن استفاده مي شود بايد به صورت يك شبكه و كلاف يك پارچه درآورده تا بتواند به خوبي در مقابل نيروهاي وارده از خود مقاومت نشان دهد. به اين شبكه ميلگرد و آرماتورهاي به هم بافته شده حصيري مي گويند.

ميلگردها را معمولاً با توجه به قطر آنها مي خوانند مثلاً ميل گرد 18، ميل گردي است كه قطر آن 18 ميليمتر مي باشد.

لازم به ذكر است با توجه به آئين نامه حداقل ميلگردي كه در ساختمانها مصرف مي‌شود نمره 6 است.

البته قابل ذكر است كه در ساختمان هاي فلزي از ميلگرد بيشتر در فنداسيون (پي) و شناژها استفاده مي شود.

ميلگردها معمولاً به طول 12 متر به بازار عرضه مي شوند. كه با توجه به شكل و ابعاد فنداسيون بايد آنها را به اندازه دلخواه قيچي كرد. با توجه به توضيح بالا كه شبكه آرماتورها بايد به صورت يك كلاف پارچه عمل كند نحوه اتصال آنها به يكديگر بسيار حائز اهميت است. كه مسلماً بايد با نظارت مهندس ناظر اجرا شود.

معمولاً در كارگاه ها براي اتصال دو نخ آرماتور 40 برابر قطر آنها را با هم اورلب كرده و به وسيله‌ي مفتول آنها را به هم مي بنديم. كه البته اين نوع اتصال طبق آئين نامه براي آرماتورهاي تا نمره‌ي 32 مجاز مي باشد. روشهاي ديگري نيز براي اتصال آرماتورها وجود دارد.

با توجه به خاصيت ميلگرد و علت استفاده آن در بتن بايد اندازه قطر و نحوه اجراي آرماتورها دقيقاً طبق نقشه و با نظر مهندس محاسبه و اجرا شود، مقدار ميزان مصرف ميلگرد در بتن با توجه به سطح مقطع آن است.

با دقت در شكل ظاهري فنداسيون و محاسبه مي توانيم به اين نتيجه برسيم كه در سطح بالايي پي نيروهاي كششي وارده كم و نيروهاي فشاري وارده كه بتن به خوبي مي تواند در مقابل آن مقاومت كند زياد است و در سطح پاييني پي نيروهاي كششي وارده زياد و نيروهاي فشاري وارده كم است. پس بايد در سطح پاييني پي از تعداد ميلگردهاي بيشتر و قوي تري استفاده شود تا در مقابل نيروهاي كششي وارده به خوبي مفاومت كند. در كارگاه هاي كوچك مثلاً در كارگاه موردنظر ما با توجه به مشكلات اجرايي و نظر به اهميت سطح مقطع فولاد در بتن به جاي استفاده از ميلگردهاي با نمره بالاتر در شبكه پايين پي از تعداد بيشتري ميلگرد با نمره ميلگردهاي شبكه بالايي پي البته با نظر مهندسناظر استفاده مي شود.


كارگران پس از آماده سازي شبكه كف پي آن را در ته پي قرار مي دهند. در صورت استفاده از بتن مگر در سطح كار مي بايد حداقل فاصله خارجي شبكه زير پي از بتن مگر حدوداً 3 سانتي متر باشد. براي اين كار از تكه ها و نخاله هاي ساختماني موجود در كارگاه استفاده مي شود.

نكته حائز اهميت در اجراي كار اين است كه بايد فاصله ميلگردها و خاموت ها را دقيقاً طبق نقشه اعمال شود كه البته اين فاصله ها را بايد از مركز به مركز آرماتورها در نظر گرفت.

فقط در موقع جاگذاري بايد دقت لازم انجام گيرد تا قفسه ها و مش ميل گردي درست در وسط گود قرار گيرد تا در هنگام بتن ريزي از همه طرف توسط بتن احاطه شوند.

در واقع بتن مثل كاوري دور و اطراف آن را بپوشاند. معمولاً ميلگردهاي مصرفي در بتن را از نوع ميلگرد آجدار انتخاب مي كنند.

خم كردن آرماتور

در كارگاه هاي كوچك آرماتورها را با دست ـ كارگاه و آچار گوساله خم مي نمايند. ولي در كارگاه هاي بزرگ خم كردن آرماتور به وسيله ماشين انجام مي شود. مسئول كارگاه آرماتوربندي بايد از روي نقشه تعداد و شكل هر آرماتور را تعيين نموده و به كارگران داده و خم كردن هر سري را دقيقاً زير نظر داشته باشد تا طول آرماتور و محل خم كردن و زاويه خم كردن و طول قلاب ها طبق نقشه انجام شود. طول قلاب معمولاً نبايد از 10 سانتي متر كمتر باشد. ميلگردها بايد از نوع ذكر شده در نقشه باشد. يكي از نكات اجرائي كه بايد مدنظر قرار گيرد اين است كه اگر ميلگرد خميدگي موضعي داشت مي بايد اين خميدگي قبلاً صاف گرديده بعد اقدام به شكل دادن آرماتور بشود.

براي صاف كردن ميلگرد چكش كاري مجاز نيست. بلكه بايد به وسيله كشش اين كار را انجام داد. آرماتورها بايد طوري بسته شود تا در موقع بتن ريزي از جاي خود تكان نخورده و جابجا نشوند.

آرماتورهاي تا قطر 12 ميلي متر را مي توان با دست خم نمود ولي آرماتورهاي بزرگتر از 12 ميلي متر بهتر است با دستگاه مكانيكي مجهز به فلكه خم شود قطر فلكه خم متناسب با قطر آرماتور بوده و توسط مهندس محاسب و مهندسكارگاه تعيين مي شود.

كليه آرماتورهاي ساده بايد به قلاب ختم شود. ولي آرماتورهاي آجدار را مي توان به صورت گونيا خم نمود. سرعت خم كردن بايد متناسب با درجه‌ي حرارت محيط باشد و بايد با نظر مهندس كارگاه به طور تجربي تعيين شود. اين نكته در كارگاه ها با توجه به گرماي هوا در منطقه حائز اهميت مي باشد كه كماكان رعايت مي شود. بايد از خم كردن آرماتورها در دماي كمتر از پنج درجه‌ي سانتيگراد خودداري نمود.

حتي المقدور بايد از باز كردن خم هاي آرماتورهاي شكل داده شده و مصرف آن خودداري نمود. بولت ها يا آرماتورهاي انتظاري كه براي اتصال شالوده به صفحه ستون به كار مي رود تا سطح آرماتورهاي زيرين پي ادامه مي يابد تا انتهاي شمع بندي.

كليه‌ي بولت ها در انتها داراي خم نود درجه بودند. اين آرماتورها به وسيله خاموت به يكديگر متصل مي شوند و داخل فنداسيون به خوبي مستقر مي شوند و در داخل پي ادامه دارند تا انتهاب شمع بندي. قبل از بتن ريزي يك بار ديگر فاصله محور تا محور بولت ها كنترل مي شود.

كارگران با نظارت مهندس ناظر شروع به كار گذاشتن صفحات بيس پليت بر روي بولت‌ها مي شوند. تمام صفحات را به وسيله تراز دستي و آجر و مهره هاي نصب شده بر روي بولت ها و صفحه بيس پليت تراز مي‌نمايند. البته لازم به ذكر است كه ميلگردها را جهت استحكام بيشتر با خال جوش به هم وصل مي نمايند.

در قسمت های مختلف قطعات بتنی، آرماتور را به شکل های مختلف فرم داده، داخل قالب قرار میدهند. سپس بتن آماده را که از قبل تهیه شده است داخل قالب ریخته تا آرماتورها به طور کامل در آن دفن شوند. تنها خصوصیتی که موجب می شود بتن و فولاد با یکدیگر نیروها را تحمل کنند، خاصیت پسبندگی بین آن دو می باشد.


بتن ريزي فنداسيون

بتن تشكيل شده از دانه هاي سنگي به اضافه سيمان و آب است. كه سيمان و آب تشكيل خمير سيمان را مي دهند. خمير سيمان كه در واقع مخلوط سيمان و آب مي‌باشد در اثر واكنش شيميايي سيمان و آب روند سخت شدن را طي مي كند و در نتيجه دانه كه شامل ماسه و شن و يا سنگ شكسته مي باشد را به صورت توده‌ي سنگ مانندي به يكديگر مي چسباند كه به بتن سخت شده معروف است. البته به آن سنگ مصنوعي نيز مي گويند.

دانه هاي سنگي عموماً به دو گروه ريز و درشت تقسيم مي شوند. دانه هاي ريز از ماسه طبيعي يا كارخانه اي كه اندازه ذرات آنها تا يك چهارم اينچ مي رسد تشكيل شده و دانه هاي درشت دانه هايي كه روي الك شماره 16 باقي مي ماند.

همانطور كه گفتيم خمير سيمان از مخلوط سيمان و آب تشكيل شده و چون به طور كامل اشباع نمي شوند پس هوا نيز در آن وجود دارد.

خمير سيمان معمولاً حدود 25 تا 40 درصد كل حجم بتن را در بر مي گيرد كه حجم مطلق سيمان معمولاً بين 7 تا 15 درصد و حجم آب از 14 تا 21 درصد است.

مقدار هوا در بتن تا حدود 8 درصد حجم بتن تغيير مي كند كه البته اين مقدار به اندازه درشت ترين دانه ها بستگي دارد.

از آنجا كه دانه ها حدوداً 60 تا 75 درصد بتن را شامل مي شود. انتخاب آنها از اهميت ويژه اي برخوردار است. دانه ها بايد از مواردي تشكيل يافته باشند كه داراي مقاومت كافي بوده و در مقابل شرايط محيطي مقاوم باشند. كيفيت بتن تا حد زيادي به كيفيت خيمر سيمان بستگي دارد. در بتني كه به طور صحيح ساخته مي شود هر يك از دانه‌ها كاملاً به خمير سيمان آغشته مي شود و تمامي فضاي موجود بين دانه‌ها كاملاً با خمير سيمان پر مي شود. دانه هاي درشت بايد به حدي مصرف شود كه فضاي خالي در بتن ايجاد نكند. يعني مانع مخلوط شدن دانه هاي كوچكتر نشود و فضاي بين دانه‌هاي درشت را دانه هاي متوسط پر نمايند.

مصرف دانه هاي متوسط هم بايد به حدي باشد كه جاي دانه هاي درشت را نگيرد.

بتني كه داراي دانه بندي متعادل باشد از مقاومت بالايي برخوردار خواهد بود.

مصرف دانه هاي ريز، سيمان و آب هم بايد به حدي باشد كه كاملاً اطراف كليه‌ي دانه‌ها را آغشته نمايد و فضاي خالي دانه ها را بپوشاند. اگر مصرف دانه هاي ريز زياد باشد بتن معايب زير را پيدا خواهد نمود:

1- مقاومت فشاري بتن كم مي شود.

2- سيمان مصرفي مورد نياز بتن زياد خواهد شد.

3- بتن به آب زيادي احتياج خواهد داشت كه بعد از سخت شدن به صورت حباب‌هاي هوا در بتن باقي خواهد ماند.

علت اينكه مقاومت فشاري بتن كم مي شود دليل مستقيم با مصرف آب زياد و سيمان زياد دارد. چرا كه هر كدام مقاومت فشاري بتن را به گونه اي كه توضيح مي دهيم كم خواهد نمود.

ـ مصرف آب زياد: زيرا همانطور كه گفته شد بعد از سخت شدن بتن ايجاد خلاء در بتن مي نمايد و هرچه تخلخل بتن زياد باشد مقاومت آن كمتر خواهد شد. ما در هنگام ساخت بتن به دنبال دستيابي به يك جسم متراكم و توپر هستيم. هنگام اضافه كردن آب بايد در نظر داشته باشيم كه آب مصرفي در حدي باشد كه بتن اولاً به راحتي جابجا شود يعني آب باعث لغزاندن دانه هاي سنگين روي همديگر شود و ثانياً آب مورد نياز جهت انجام فعاليت هاي شيميايي و هيدراتاسيون سيمان فراهم گردد.

در برخي از مزاياي ناشي از كاهش آب در بتن را شرح مي دهيم:

1- افزايش مقاومت فشاري و خمشي

2- باعث افزايش قابليت آب بندي بتن مي گردد

3- افزايش مقاومت و پايداري بتن در مقابل عوامل جوي

4- چسبندگي بهتر بين ميلگرد و بتن

پس هر اندازه آب كمتري در بتن استفاده شود بتن مرغوب تري بدست مي آيد به شرط آنكه بتوان آن را به طور صحيح مخلوط و متراكم نمود.

مصرف زياد سيمان در بتن: سيمان اگر با آب مخلوط شود فقط كار يك ماده‌ي چسباننده را انجام مي دهد.

پس دانه هاي سنگي در بتن توسط سيمان به هم چسبانده مي شود. اين دانه هاي سنگي هستند كه بايد مقاومت كافي در مقابل عوامل مختلف را دارا باشند. اگر جاي مواد سنگي را در بتن مواد ديگري بگيرند طبيعتاً از مقاومت بتن كاسته مي شود. هنگامي كه در ساخت بتن مقدار سيمان زياد باشد جاي دانه هاي سنگي را اشتغال خواهد كرد در نتيجه مقاومت بتن را كم خواهد كرد. در ثاني از لحاظ اقتصادي نيز مقرون به صرفه نخواهد بود كه مصرف سيمان را زياد نماييم زيرا هزينه تهيه دانه‌هاي سنگي خيلي كمتر از هزينه تهيه سيمان خواهد بود.

مصرف زياد ماسه در بتن: تقريباً توضيح در اين باره مشابه توضيح مصرف زياد سيمان خواهد بود. مصرف سيمان در صورتي كه بتن كم خواهد شد كه سطح دانه‌هايي كه سيمان مي خواهد آنها را به همديگر بچسباند كم شود و اين نيز در صورتي ممكن خواهد بود كه دانه بندي درشت تر باشد. هرچه دانه هاي سنگي درشت‌تر باشد مصرف سيمان نيز لزوماً كمتر مي شود چرا كه سطحي كه سيمان مي‌خواهد دانه ها را به همديگر بچسباند كمتر مي شود و هرچه مصرف ماسه در بتن زياد شود سطح جانبي دانه هاي بتن نسبت به حجم زياد شده و لذا براي چسباندن آنها سيمان بيشتري مصرف نمود.

مخلوط كردن بتن

مواد تشكيل دهنده بتن در ابتدا به طور جداگانه است كه بايد براي ساختن با هم مخلوط شوند. ترتيب تغذيه اين مواد در هنگام ساخت نقش مهمي در يكنواختي بتن دارد. با اين وجود با تغيير ترتيب تغذيه اين مواد همچنان مي توان بتن خوبي توليد كرد.

زمان افزون آب تعداد دور كل ديگ مخلوط كن و سرعت دوران آن بايد كنترل شوند. عامل مهم ديگر در اختلاط عبارتند از اندازه هر پيمانه نسبت به اندازه ديگ مخلوط كن، زمان مخلوط كردن، پيمانه كردن و اختلاط، طراحي و شبكه بندي ديگ و تيغه‌هاي مخلوط كن.

بتني كه تازه مخلوط مي شود بايد حالت نيمه پلاستيك و رواني داشته باشد. به گونه‌اي كه بتوان آن را به راحتي شكل داد و در درون قالب قرار داد. بتن پلاستيك بتني است كه قابليت خميري دارد و شكل پذيري آن مانند خمير خاك رس در صنعت سفال سازي است. در هنگام حمل نبايد جدايي اجزا از هم صورت گيرد. وقتي كه بتن سخت مي شود مخلوط يكنواختي از مواد متشكله به دست مي دهد.

اگر پيمانكار در به دست آوردن عيار بتن مثلاً بتن 350 كوتاهي كرده باشد و عيار كمتري به دست آورده باشد در صورتي كه عيار به دست آمده 60 درصد عيار اصلي باشد با توجه به نوع پروژه دستور تخريب داده نمي شود بلكه جريمه تعلق مي گيرد. ولي اگر 60 درصد جواب ندهد دستور تخريب داده خواهد شد. اين نكات در كتاب رواداري هاي مجاز كاملاً ذكر شده است.

در صورتي كه قالب آجري باشد براي اجرا و شروع بتن ريزي براي جلوگيري از خورده شدن آب بتن سطح داخلي آنها را كه مي بايد با بتن در تماس باشد با يك ورقه‌ي نايلون مي پوشانند به اين ترتيب از تماس مستقيم بتن با قالب آجري جلوگيري مي‌شود.

همانطور كه مي دانيم آجر آب بتن را خورده و در نتيجه باعث فاسد شدن آن مي‌شود. پس از كنترل دقيق شبكه آرماتوربندي اجازه ريختن بتن فنداسيون صادر مي گردد.

با توجه به نظر مهندس محاسب بتن 350 براي كار آماده مي شود كه البته كارگران در محل به ساخت آن اقدام مي كنند و شروع به ريختن بتن فنداسيون مي نمايند.

كارگران از دستگاه بتن ريز استفاده مي كنند و از قسمت انتهايي ساختمان اقدام به عبور بتن ريزي مي نمايند. بالاي آن قسمت از قالب ها و فونداسيون كه در مسير عبور و مرور باشد تخته الوار گذاشته تا از آسيب احتمالي به قالب جابجا شدن احتمالي آرماتورهاي فونداسيون جلوگيري به عمل آيد.

قابل ذكر است كه همواره در طول بتن ريزي يك كارگر به وسيله دستگاه ويبراتور بتن ريخته شده در قالب را ويبره مي نمايد تا هواي موجود در بتن را خارج و از پوكي بتن جلوگيري به عمل آورد. البته بايد دقت داشته باشيم كه شيلنگ دستگاه ويبراتور همواره تقريباً عمود بر زمين و محل بتن ريزي باشد. زيرا اگر شيلنگ دستگاه ويبراتور تقريباً عمود نباشد در سطح بتن گير كرده و براي خارج كردن آن دچار مشكل مي‌شوند.

پس از پايان عمليات بتن ريزي و با توجه به هواي منطقه و مراقبت هاي ويژه اي كه بايد بعد از بتن ريزي از بتن به عمل آيد مي بايد بعد از گذشت حدوداً چهار الي پنج ساعت از پايان كار به محل بتن ريزي شده آب داده شود.

اين كار با توجه به هواي منطقه براي عمل آوري بتن از اهميت فوق العاده اي برخوردار باشد. كار مراقبت و آب پاشي چهار روز به طول مي انجامد.

فرم های رایج میلگرد گذاری:


  1. میلگرد طولی و عرضی: برای افزایش مقاومت کششی بتن به کار برده می‌شود.
  2. میلگرد ادکا: برای تحمل لنگرهای مثبت و منفی دو تکیه گاه های تیر و برای تحمل نیروی برشی کاربرد دارد.
  3. خاموت: برای جلوگیری از بیرون زدگی آرماتورتورهای طولی در اثر کمانش و تحمل نیروهای برشی و گسترش ترک استفاده می‌شود.
  4. رکابی: برای امتداد نگاه داشتن آرماتورهای طولی یا عمودی در بتن ریزی دیوارهای بتنی کاربرد دارد.
  5. سنجاقک: برای تقویت مقاومت برشی خاموت ها و اتصال کامل بین میلگردها طولی و خاموت کاربرد دارد.
  6. خرک: برای نگهداری و حفظ فاصله بین دو شبکه میلگرد در فنداسیون ها و بتن ریزی های کف استفاده میگردد.

سقف های تیرچه و بلوک بتنی:


فن سقف سازی با استفاده از تیرچه و بلوک، ترکیبی است از دو روش بتن پیش ساخته و بتن درجا، که در آن مزایای پیش ساختگی مانند سرعت ساخت، هزینه کم قالب بندی و آرماتور بندی، کیفیت خوب بتن پیش ساخته شده در کارخانه، با جنبه های مثبت بتن ریزی در محل، به خوبی تلفیق شده است.

علاوه بر موارد بالا مصرف کمتر فولاد در این نوع سقف در مقایسه با سقف طاق ضربی- تیرآهن، از دلایل عمده توسعه چشمگیر کاربرد آن در سال های اخیر در ایران است.

نصب تیرچه: قبل از نصب تیرچه ها لازم است اختلاف سطح سقف های ساختمان و همچنین محل کنسول ها و تیغه بندی روی سقف و بازشوها و نیز محل عبور لوله های بخاری و…، بر اساس نقشه های اجرایی، به دقت مورد بازرسی و کنترل قرار گیرند. تنظیم فواصل تیرچه ها از یکدیگر، با نصب دو بلوک انتهایی در دو سر تیرچه انجام می شود و باید دقت شود تا بلوک های انتهایی روی تیر قرار نگیرند.

نصب تکیه گاه های موقت: نصب تکیه گاه های موقت، بلافاصله بعد از نصب تیرچه ها صورت می گیرد. فاصله شمع های متوالی از یکدیگر، به استقامت تیرچه ها و شمع ها بستگی دارد.

نصب بلوک ها: بعد از اجرای شمع بندی زیر تیرچه ها، قالب بندی تیرها و بازشوها، نصب بلوک آغاز می شود. از به کار بردن بلوک های نامنظم و شکسته در سقف باید خودداری گردد. همچنین باید در مجاورت تیرها و کلاف های بتنی از بلوک های ته بسته استفاده شود تا در حین بتن ریزی از پر شدن قسمت های خالی بلوک که موجب مصرف بیهوده بتن و سنگین شدن وزن سقف میشود، جلوگیری کرد.

آرماتور بندی سقف: آرماتور بندی سقف تیرچه و بلوک، شامل: شناژ مخفی، میلگرد ممان منفی، میلگرد افت و حرارت، آرماتور محل بازشوها، کنسول ها و آویز سقف کاذب است.

  • میلگرد ممان منفی، روی تکیه گاه نصب می شود. این میلگرد به میلگرد بالایی تیرچه متصل می شود.
  • میلگردهای افت و حرارتی، بعد از نصب آرماتورهای کلاف میانی در محل بازشوها و کار گذاشتن میلگردهای منفی و کنسول ها اجرا میگردد. نقش این میلگردها، مقابله با تنش های ناشی از جمع شدگی و تغییر دما در بتن پوششی است. این میلگردها در دو جهت عمود بر هم، در روی سقف اجرا می شوند.


تکمیل قالب بندی: بعد از تکمیل کارهای مربوط به نصب بلوک و اجرای آرماتور بندی، محل های باقی مانده سقف قالب بندی می شوند، که شامل قالب بندی قائم دور سقف ها و دور بازشوها و حدفاصل تکیه گاه ها از سقف مورد اجرا است.

بتن ریزی سقف: باید قبل از بتن ریزی، ابتدا باید کلیه مواد و مصالح زاید از لابلای تیرچه ها، بلوک ها، سطوح میلگرد و داخل قالب ها پاک شوند. بعد از بازدید سقف و رفع نواقص، سطح کار به وسیله آب کاملا شستشو می شود تا گرد و خاک احتمالی روی آن پاک گردد و بلوک ها از آب سیراب شوند.

دیوار چینی:

هدف از دیوارچینی انتقال بار سقف به پی، جلوگیری از نفوذ عوامل جوی، تقسیم فضاهای داخلی و نگهداری خاکریزها و خاک برداری ها می باشد. بنابراین دیوار باید با پیوند صحیح، ضخامت مناسب و مصالح مصرفی مرغوب با توجه به نوع کاربری آن ساخته شود.

در اجرای اتصال دو دیوار نکات زیر باید رعایت شوند:

  • در محل اتصال رج های دو دیوار هم سطح باشند.
  • محل اتصال دو دیوار دارای پیوند مناسبی باشد.
  • حداقل بند کشی در محل اتصال دو دیوار وجود داشته باشد.
  • از تسمه فلزی یا میلگرد در محل اتصال استفاده شود.


نعل درگاه:

به تیرهای یکپارچه ای از جنس آهن، بتن، چوب و آجر که در بالای درگاه نصب یا ساخته میشود نعل درگاه می گویند.

نعل درگاه وزن بارهای وارده را تحمل کرده و به ستون ها یا دیوارها منتقل میکند. سطحی از دیوار یا ستون که دو سر نعل درگاه روی آن قرار می گیرد تکیه گاه نام دارد. حداقل ارتفاع نعل درگاه 15 سانتی متر و حداقل باید 20 تا 25 سانتی متر از هر طرف روی دیوارهای جانبی قرار گیرد.

نعل درگاه بتن مسلح: نعل درگاه بتنی یک تیر مقاوم بتنی نسبتا رایج است که برای تقویت آن از میلگردهای فولادی استفاده می شود. هنگامی که به نعل درگاه بتنی نیرو وارد می شود قسمت های فوقانی آن فشرده و قسمت های زیرین آن کشیده کشیده می شود که برای ایجاد مقاومت لازم در برابر نیروی کششی در سطح تهتانی بتن از فولاد استفاده می شود زیرا مقاومت کششی فولاد بسیار زیاد است. این نعل درگاه که بیشتر در ساختمان های اسلت بتنی استفاده می شود که به آن تیر بتنی یا پوتر هم گویند.

برای ساختن چنین نعل درگاهی ابتدا میلگردهای مورد نیاز را پس از محاسبه به طول های لازم می برند و با میلگردهای دیگری به نام خاموت به یکدیگر متصل می کنند. جهت جلوگیری از نیروی برشی که در محل تکیه گاه تیر وجود دارد میلگردهای خاموت را در فواصل نزدیک به هم در محل تکیه گاه مورد استفاده قرار می دهند.

در ساخت نعل درگاه بتنی (پوتر) رعایت نکات زیر ضروری است:

  • نعل درگاه ارتفاع مناسب داشته باشد تا سرگیر نباشد.
  • در نعل درگاه بتنی (پوتر) اگر پایه آجری است از تکیه گاه مناسبی برخوردار باشد.
  • عرض نعل درگاه با دیوار آجری یکسان باشد.
  • در نزدیکی تکیه گاه و در محل برش فاصله خاموت ها کم تر از طول پوتر باشد.
  • حداقل ارتفاع نعل درگاه بتنی 25 سانتی متر در نظر گرفته شود.

درب و پنجره:

جاگذاری و استقرار چهارچوب: به طور معمول زمان نصب چهارچوب های در و پنجره پس از اتمام سفت کاری و قبل از شروع نازک کاری است.قبل از نصب چهارچوب باید یک خط تراز به ارتفاع دلخواه در سطوح تمام دیوارها کشیده می شود که از این خط تراز استفاده های مختلفی می شود. از جمله یکی از موارد آن نصب چهار چوب در و پنجره است.


برای نصب چهارچوب ابتدا محل شاخک ها بر روی دیوار علامت گذاری شده و بعد خالی می شود. سپس چهارچوب باتوجه به وضعیت قرارگیری در محل خود قرارگرفته و با گوه های آجری، چوبی و یا به کمک شمع های چوبی در دوطرف و به صورت موقت نگه داشته می شود.

پس از اطمینان از صحت نصب چهارچوب، محل شاخک ها با گچ دستی پرمی شود که به این ترتیب چهارچوب به دیوار محکم خواهد شد. پشت چهارچوب های فلزی را باید با ملات ماسه سیمان کاملا پر کرد تا تا پهارچوب بر اثر ضربه های در، از دیوار جدا نشود و صدمه نبیند.

اجرای تأسیسات آب گرم و سرد و برق کشی

بعد از اینکه دیوارهای ساختمان مانند نقشه های معماری اجرا شد و تقریباً در ساختمان مکان و موقعیت اتاق ها و حمام و آشپزخانه و غیره در محوطه معین شد می توان تأسیسات آب گرم و سرد و همچنین برق کشی را اجرا کرد ، البته تأسیسات گرم و سرد به دو گونه اجرا می شود .

روش اول اینست که از لوله های فلزی استفاده کنیم که این روش بعد از دیوارچینی اجرا می شود (لوله کشی توکار ) .

روش دوم ؛ اگر بخواهیم از لوله های سبز پلاستیکی استفاده کنیم که این روش بعد از سرامیک کاری و گچ کاری اجرا می شود و در کل کشیدن فاضلاب ساختمان و برق کشی ساختمان باید ازبعد از مرحله دیوار چینی و قبل از مرحله کف سازی اجرا شود .

سقفهای كاذب

سقف كاذب یعنی سقف دوم كه در مقابل فشار ضعیف ساخته می شود و معمولا زیر طاق به وجود می آید زیرا كانال كشی ها لوله های برق و غیره از زیر سقف عبور می نماید به این منظور شاخه های فلزی از سقف به پائین ارتباط داده می شودبعد از اتمام وكنترل كلیه كانالها لوله ها وغیره با آهن های سپری یا نبشی یك سقف كاذب زیر كانالها به وجود می آورندكه آنها نیز به نوبه خود به شاخه های پائین آمده متصل می گردد. پس از كنترل آهن كشی ها تور فلزی مخصوص بنام رابیز را با سیم های نرم آرماتوربندی به آهن كشی های سقف كاذب پیوسته می سازند در خاتمه روی آن را از یك قشر خاك و گچ به ضخامت حداقل یك سانتیمتر می پوشاننددر این صورت زیر سقف كاذب شمشه كاری می شود و سقف را برای سفید كاری و گچ بری آماده می سازند .


قرنیز

بر روی فرش موزائیك یا سنگ قسمتهای ساختمان قطعه سنگی به دیوارنصب می شودكه قرنیز نامیده می شود . تا شستشوی كف و تنظیم گچ كاری دیوار ها آسان گردد.كه در بیشتر ساختمان ها این قرنیز حدود 10 سانتیمتر استفاده می شود.

برای نصب قرنیز اصول زیر باید رعایت شود:

  • قبل از نصب زیر سازی آن انجام شود.
  • پیش آمدگی آن نسبت به دیوار تمام شده حداکثر یک سانتی متر باشد.
  • برای نصب از ریسمان کار استفاده شود.
  • اتصال آن نسبت به دیوار محکم باشد.
  • قرنیزها بدون بند در کنار هم نصب شوند.


عمليات شيب بندي

ما نياز داريم كه دور تا دور ديوار را نسبت به صفري كه در كف شور قرار داديم، بالا بياوريم پس بايد يه ترازي را نسبت به يك نقطه كه قابل بررسي است قرار دهيم مثلاً اگر بخواهيم cm4 كف را بالا بياييم، يك خط تراز مثلاً 120 را دور تا دور ديوار قرار مي دهيم كه مي شود تراز مبدأ ما، و بعد از آن cm116 به پايين مي آئيم بدين ترتيب cm4 كه مي خواهيم از كف بالا بياييم را پيدا كرديم و سپس ريسمان مي‌بنديم و هنگام ريختن ملات، بايد دقيقاً مماس ريسمان ريخته شود.

بعد از ريسمان بتن، با يك شمشه كه زيرش را از يك طرف cm4 به وسيله يك سنگ يا هر چيز ديگري بالا مي آوريم و طرف ديگر آن را كه به كف شور منتهي مي شود، را صفر مي كنيم حالا زير شمشه را ملات مي ريزيم كه اصطلاحاً به اين كار كرُم گفته مي‌شود. كه چهار گوشه ديوار را كرُم بندي مي كنيم. كه به اندازه عرض خود شمشه يك شيب به وجود مي آوريم كه مابين اين كرم بندي ها را پوكه مي ريزيم و با يك شمشه كه روي اين دو كرم را با يك شمشه‌ي ديگر صاف و يكدست مي كنيم. سپس در اين مرحله بايد عايق كنيم پس بايد زير عايق را آماده كنيم و چون براي شيب بندي پوكه ريختيم و سطح ناصاف است پس روي آن را ملات ماسه سيمان مي ريزيم ديوار هم ملات ماسه سيمان مي زنيم چون عايق را در سرويس هاي بهداشتي و آشپزخانه ها 30-20 عايق مي كنيم و در حمام هم عايق را در ارتفاع 80 و يا در آن قسمت كه دوش قرارداد عايق را بالا مي بريم (پس ملات ماسه سيمان را جهت زيرسازي عايق استفاده مي كنيم).

عمليات كاشي كاري مقدم است بر عمليات سراميك كاري كف پس وقتي كه عايق كاري انجام شد، بلافاصله عمليات كاشي كاري را انجام مي دهيم پس به دليل اينكه كارگران مرتباً در رفت و آمد هستند و ممكن است براي كاشي كاري قسمت هاي بالا از چهار پايه و وسايل ديگري كه امكان آسيب زدن به ايزوگام را داشته باشد بهتر است كه به جهت آسيب نديدن يك لايه نازك ملات ماسه سيمان استفاده شود.

كاشي كار اول يك تراز براي خود درست مي كند كه نسبت به تراز مبدأ مي باشد و با ملات كه معمولاً cm3 مي باشد دور تا دور ديوار مي كشند و بعد از اينكه ملات خودش را گرفت كاشي را مي گذارند حالا يك سطح مبدأ دارد كه مي توان كاشي كاري را آغاز كند يعني يه سطخ زيرسازي درست كرديم؛

سپس بنّا، رگ اول كاشي را روي اين سطح تراز قرار مي دهند و بعد با گِل كه از يك سر آن به كاشي و سر ديگر آن به ديوار متصل مي كند و بعد با دوغال پشت كاشي را پر مي كند.

و زماني كه كاشي خودش را گرفت براي قرار دادن رگ دوم، گِل را بر مي داريم و رگ دوم را هم به شكل رگ اول، روي كاشي زيرين قرار مي دهيم و باز هم با گِل كاشي كاري به ديوار وصل مي كنيم و براي اينكه كاشي بالايي با كاشي پاييني در يك رديف و بندها با هم يكي باشند كاشي كار، براي بندكشي از صليب بندكشي استفاده مي كند كه در بين كاشي ها در بند كاشي قرار مي دهند تا بندها يكي شوند.

و بعد از اينكه كاشي كاري ها تمام شد، اين صليب بندكشي را در مي آورند.

و آخرين مرحله كاشي كاري، بندكشي است كه بندكشي ديوارها، كمي خميري تراست و با (پودرسنگ + آب + سيمان سفيد) و با يك قلم كه شبيه به يك پيچ گوشتي است اين خمير بندكشي را هدايت مي كند به داخل كاشي ها و در انتهاي كار با يك گوني يا دستمال روي كاشي را تميز مي كنند.

كاشی كاری

هنگام شروع نصب كاشی به این صورت اقدام می گردد ابتدا خمیری از خاك رس تهیه و آن را می ورزند این خمیر در ظرفی نزدیك دست استاد كار آماده می ماند سپس با گچ یا سیمان یا ماسه یا خاك رس كوبیده شده زیر رگه اول كاشی در یك ضلع كنار دیوار شمشه كاملا تراز به وجود می آورد تا امكان چیدن رگه اول كاشی به وجود آید. دو عدد كاشی دو سر ضلع موقتا با فاصله حداقل 1 سانتیمتر از دیوار قرار می دهند سپس ریسمانی نازك به بالای آن متصل نموده جلوی كاشی ها را از گل ورزیده شده موقتا بست می زنند بعد شمشه فلزی بسیار صاف جلوی كاشی در حال نصب قرار می دهند و بقیه كاشی ها را پشت شمشه چیده بعد با ریسمان كنترل می نمایند، جلوی بند ها را از گل ورزیده شده كروم موقت گذارده سپس دوغاب سیمان رابه صورت رقیق محلول شده از ماسه پاك و سیمان معمولی آماده با ملاقه به آهستگی پشت كاشی ها را پر می كند تمام اضلاع را در رگ اول دور می گردانندتا امكان كنترل تمام زاویه ها وضلع ها ،گوشه ها و نبشه ها به عمل آیدكه چنان چه كنار ضلعی تكه های غیر استاندارد احتیاج شود كاشی های رگه اول را جا بجا نموده و تكه ها به كنار منتقل شود و دوغاب ریزی پشت انجام گیرد پس از كنترل اضلاع هر بنا رگه های دیگر را از اول شروع و انقدر تكرار می شود تا كاشیكاری در حد مطلوب به اتمام برسد پس از خودگیری كامل ملات كاشی ها دوغابی از رنگ كاشی با سیمان سفید ورنگ مشابه تهیه نموده و با پارچه یا گونی به لای بند ها مالیده و بعد از خشك شدن سطح كاشی ها را كاملا نظافت می نمایند ، در این هنگام نصب كاشی های دیواری خاتمه یافته و آماده فرش سرامیك كف می شود.

گچ وخاک:

خاک رس الک شده را با گچ مخلوط می نمایند. که نسبت این مخلوط به قدرت گچ و یا زودگیری آن بستگی دارد. هرقدر گچ زودگیر تر باشد به خاک بیشتری نیاز دارد . معمولا نسبت تقریبی این مخلوط 50 درصد می باشد. علت مصرف خاک در گچ خاک اینست که هم ملات ارزانتر تمام می شود و هم ملات دیرگیرتری به دست می‌آید و پلاستیک تر از ملات گچ می باشد.


قیر و گونی سرویس ها:

ارتفاع قیر و گونی حمام ها باید در حدود 30 سانتی متر بالاتر از دوش و برای آشپزخانه ها و توالت ها و روشوئی ها نیز 30 سانتی متر بالاتر از روشوئی و ظرفشویی باشد و در این مرحله اگر یک لایه قیر هم اجرا شود کافی است.


کف سازی حمام، آشپزخانه، دستشویی و توالت:

همانند کف سازی اتاق های می باشد با این تفاوت که به علت اینکه در این مناطق رطوبت و آب زیادی مورد استفاده قرار می گیرد باید قبل از سرامیک کردن عایق کاری رطوبتی را انجام داد .

برای انجام عایق کاری رطوبتی بعد از ریختن پوکه معدنی در محل یک پوشه ملات چند سانتی متری بر روی پوکه ها کشیده می شود و بر روی این پوشش سیمانی را با مصالح عایق کاری ( قیر گونی – ایزوگام و…) پوشش داده می شود بعد از عایق کاری می توان بر روی سطح مورد نظر ( عایق ) سرامیک کاری اجرا نمود .

فرش كف ساختمان

برای عمل فرش كف ابتدا در گوشه های هر قسمت یك قطعه سنگ ساییده شده یا موزائیك یك اندازه بطوریكه تراز روی چهار نقطه باشد قرارمی دهندسپس ریسمانی نازك و محكم به اضلاع بسته و خط گونیا 90 درجه را به گوشه ها انتقال میدهد.بعد ملات را كف آن پهن می كنند و كف را فرش می نمایند البته ریسمان ها را به ترتیب جا به جا می كنند .

نحوه اجرای خط گونیا معماری

ابتدا از گوشه ها دو ریسمان عمود بر هم بسته و 60 سانتی متر به یك طرف نشان گذارده ضلع همجوار را80 سانتیمتر علامت گذاری می كنیم در این حالت خط ارتباط بین این دو باید 100 سانتیمتر كامل باشد كه در مغایرت ریسمان را جا بجا كرده تا نقطه 100 سانتیمتر تكمیل گردد.كه در این صورت زاویه 90 درجه درست می شود .

سرامیك كف

برای فرش كف سرویس هاپس از كنترل لوله گذاری ها و چك نمودن ایزو لاسیون و شیب سازی لازم برای آبروها زیر سرامیك یك پلاستر سیمانی تعبیه می شود تا اینكه 3 میلیمتر جای ملات برای نصب سرامیك باقی بماند سپس با توجه به این كه پلاستر زیر بنا نباید خشك شود باید هر چه زود تر دوغابی از سیمان معمولی به ضخامت نیم سانتیمتر روی پلاسترها قرار داده و قطعات سرامیك آماده را در دوغاب غرق نموده تا شیره دوغاب به زیر درزهای سرامیك نفوذ كند و از این روی قطعات به پلاستر زیر چسبیده شود و روی سرامیك ها با شمشه و چكش های لاستیكی كوبیده و هموار گردد ، 24 ساعت بعد كاغذ روی سرامیك را نم زده و پس از خیس خوردن به وسیله پارچه ای جمع آوری و نظافت می گردد، در این حالت باید كنترل شود كه چنان چه درزی از سیمان بر خوردار نشده و لای درز باز مانده باشد مجددا از سیمان دوغاب پر می شود ودرز‌ها بارنگ سرامیك به صورت دوغاب تزئین و چنان چه نیاز به بتنه كاری باشد از سیمان سفید و رنگ خمیری تهیه و جاهای ناهموار درز ها را پر و

نظافت می نماید .


سفید كاری با گچ

هر بنا اول شمشه گیری آستر می شود در اینصورت گچ آماده را پس از الك كردن با الكی كه سوراخ های آن نیم میلیمترمربع است الك نموده و سپس حدود سه لیتر آب سالم در ظرفی ریخته گچ الك شده را با دو دست آهسته در آب می پاشند تا اینكه ضخامت گچ به روی آبها برسد بلا فاصله با دست گچ های داخل آن را مخلوط نموده كه این عمل بدست شاگرد استاد كار انجام می شود بعد به سرعت استاد كار خمیر گچ را با ماله آهنی روی دیوار آستر شده می گشد و بلا فاصله یك شمشه صاف روی آن می كشد تا ناهمواری های آن روی دیوار گرفته شود.

 

ایزولاسیون

برای ساخت بام ابتدا روی سقف بتنی را از هر گونه گچ تمیز كرده و نخست باید محل نصب ناودانها مشخص و پس از نصب نرده و یا دوره چینی با پوكه معدنی كه یك نوع خاك سبك وزن است ویا از پوكه صنعتی كه از ضایعات كارخانجات است را با مخلوط نمودن 5 پیمانه پوكه و1 پیمانه سیمان معمولی مخلوط با آب كروم بندیها انجام می پذپردو چنانچه پوكه در دسترس نبود میتوان از خرده های آجر یا خاك شن دار پرمی كنند . مهندس ناظر ساختمان مواظب است مقاومت را با احتساب به وزن مصالحی كه برای شیب سازی مصرف می نماید قوی تر بگیرد .پس ازاتمام كروم بندی و در نظر گرفتن شیب آبروها وسط كروم ها را از همان پوكه وسیمان پر می نمایند و روی آن را با شمشه و ریسمان مسطح و كنترل می كنند بعد از آماده شدن پشت بام تا 48 ساعت برای خود گیری سیمان مصرف شده آب پاشی لازم است .بعد از آماده شدن شیب سازی ایزالاسیون انجام می شود .

ایزولاسیون قیری

بهترین ایزولاسیون برای بام ها در این زمان مخصوصا وضع جوی ایزولاسیون گونی قیری می باشد .قیر را با حرارت لازم رقیق نموده و روی بام می مالندسپس گونی های سالم درجه یك را از پائین به بالا چسبانیده می شود .نصب این گونی ها از بالا به طرف ناودانها هدایت می شود .لایه گونی دوم خلاف جهت یعنی چنانچه لایه زیر طولی چسبانده شده باشد لایه رو عرضی انجام می گیرد وگونی ها مجددا با قیرآغشته می گردند و پس از كنترل كلیه درز ها وبندهای گونی ها در این هنگام آماده آسفالت ریزی یا موزائیك می باشد.

ایزوگام ورقی

ورق لاستیكی شكل به صورت لوله در بازار موجود است . پس از كنترل كلی و ریسمان كشی لوله ایزولاسیون را از یك سر روی بام می چسبانند سپس با چراغ حرارت دهنده درزها را با هم جوش می دهند و با خمیر روی بام را لكه گیری نموده تا امكان آزمایش آبگیری بام را میسر سازد .


آزمایش بام

برای اطمینان كامل در سلامت بام معمار می توانددهانه ناودانها را با گل رس ورزیده شده یا ملاتی دیگر گرفته و روی بام را به صورت استخر آب گذارده 24 ساعت بعد اگر رطوبت به زیر سقف سرایت نكندایزولاسیون معتبر است .

نما

نمای ساختمان به طور کل به چندین مدل مختلف قابل اجرا می باشد که از آن دسته می توان به نمای سنگ، نمای آجر، نمای آلومینیومی، نمای شیشه ای، نمای سنتی، نمایمدرن و کلاسیک اشاره نمود.

نمای سختمان ار چندین جهت حائز اهمیت می باشد که از مهمترین آن استحکام و طول عمر بالا و نمای ضاهزی چشم نواز آن می باشد.

نصب سنگ نما


برای تزیین سنگ نما ضمن آماده شدن سنگ مورد دلخواه استاد كاران ماهر ابتدا جلوی دیوار ها را با قطعه سنگی كروم بندی و اضلاع دیواررا به صورت صاف و گونیا ریسمان بندی می كنند سپس رگه اول سنگ ها را شمشه گیری می كند بعد از ریسما ن بندی بالا و كنترل شاغولی آن سنگ های رگه اول را نصب می نماید و با گچ ساخته شده جلوی آن هارا از كروم های گچی موقت متصل میسازد ، سپس دوغاب سیمان ساخته شه از ماسه درجه یك و سیمان پرتلند را كه با آب نیز محلول شده با ظرف قاشقی شكل پشت سنگ ها را پر می كنند. تردید نیست در پشت سنگ ها اتصالات آهنی به نام اسكوب نیز الزامی است چنانچه اسكوب انجام نگرفته باشد سنگ ها اتصال به دیوار آجری نداشته و امكان ریختن سنگ ها وجود دارد در این صورت باید رویل پلاك شود كه آن نیز از نظرشكل خارجی زیبا نخواهد شد .


منابع و مأخذ:

www. Memarchitect. com

www.iransaze.com

www.Saeedsun.ir

× نظارت بر اجراي ساختمان: نويسنده سيد محسن كاردان ـ امير سرمد نهري

× اجراي ساختمان: نويسنده سياوش كباري

× جزيئات ساختمان: نويسنده زمرشيدي

× مباحث نظري و عملي بتن و فولاد: نويسنده احمد علي مشكسار

منبع / لینک ثابت و همیشگی این مطلب:

همه اطلاعاتی كه مهندسين ناظر بايد در مورد فونداسيون ساختمان بدانند؟

posted Sep 15, 2015, 8:53 AM by فروش آپارتمان تهران   [ updated Sep 15, 2015, 9:05 AM ]

آپارتمان


پی، شالوده یا فونداسیون (Foundation) : بخشی از ساختمان است که وظیفه انتقال نیرو از ستون ها به زمین و خاک اطرافش را بر عهده دارد. بر اساس نوع ساختمان و میزان نیروهای وارده، بافت لایه ها و نوع خاک زمین و شرایط آب و هوایی منطقه، می توان تیپ و ابعاد شالوده را انتخاب و مشخص نمود. عمق، طول و عرض پی‌ها به وزن ساختمان، تعداد طبقات و نوع خاک محل بستگی دارد.

نکات مورد توجه در عملیات پی کنی

-خاک هوازده و سست در زیر پی، برداشت شده باشد و فاصله زمانی بین برداشت خاک سست و اجرای بتن مگر نباید چنان باشد که خاک زیر بتن مگر دوباره هوازده شود.

-مقاومت فشاری شالوده (خاک زیر پی) با مقاومت در نظر گرفته شده توسط مهندس محاسب، تفاوت محسوسی نداشته باشد.

-در صورتی که پی در گود اجرا می شود، بایستی پیشرفت ترک های موجود در خاک زیر بناهای مجاور ، کنترل شود.

-وجود آب های زیر سطحی و یا حتی جریانات این آب ها در زیر پی، کنترل شده و در صورت لزوم دستور کار برای اجرای سیستم زهکش در زیر پی صادر نمود.

-وجود ستون روی چاه های قدیمی (به عنوان مثال چاه جذبی فاضلاب)، کنترل شده و در صورت وجود، تدابیر لازم اتخاذ شود. بسته به شرایط، پر کردن چاه جذبی و یا جابجایی ستون با هماهنگی مهندس محاسب، را می توان در دستور کار قرار داد.


نکاتی پیرامون طراحی فونداسیون

در طراحی یک پی باید چندین کنترل انجام شودکه در این فایل به چند مورد آن اشاره می کنیم.

1. کنترل تنش خاک زیر فونداسیون

2. کنترل برش پانچ

3. کنترل تعداد میلگردها


فونداسیون منفرد پیش ساخته

 به منظور افزایش سرعت و ارتقاء کیفیت در اجرای ساختمان‌های مقاوم کوچک، می توان از فونداسیون های پیش ساخته سبک استفاده نمود. این فونداسیون ها برای تقاضاهای موجود در ساختمان های پیچ و مهره ای و یک طبقه طراحی، محاسبه و مورد آزمایش قرار گرفته است. استفاده از فونداسیون پیش ساخته می تواند، مشکلات مربوط به فونداسیون درجا را رفع نموده و ضمن افزایش سرعت اجرا، کیفیت را نیز خصوصاً در مناطق دورافتاده و روستایی افزایش دهد. از نکات حائز اهمیت دراین طرح، کنترل ظرفیت باربری خاک بستر می باشد. در محل هایی که مقاومت مجاز خاک کم باشد، لازم است، تمهیدات لازم جهت افزایش سطح بارگیر ‏فونداسیون و یا به‌سازی و ارتقاء مشخصات خاک به عمل آید.

‏این فونداسیون برای خانه های پیچ و مهره‌ای 6٠ ‏متر مربعی یک طبقه به صورت نمونه به مرکز ارائه شده و برای همین کاربرد مورد بررسی و تأیید قرار گرفته است.

 ‏الزامات فونداسیون منفرد پیش ساخته

‏استفاده از طرح فونداسیون پیش ساخت پیشنهادی با توجه به نتایج آزمایش های ارائه شده، صرفاً برای ساختمانهای 1 ‏طبقه با اسکلت فولادی، با توجه به پایین بودن سطح بارهای وارده مجاز می باشد.

  1.  لازم است کلیه مشخصات فنی هندسی و محاسباتی فونداسیون منفرد پیش ساخته مطابق جزئیات ارائه شده در مدارک به مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن باشد.

  2.  لازم است کنترل های لازم مربوط به ظرفیت باربری خاک محل با ‏توجه به مقاومت مجاز فشاری خاک محل و ابعادی به عمل آید .

  3.  در سیستم های مهاربندی شده لازم است، کنترل های لازم از نظر میزان نیروی کششی ایجاد شده در ستون ها به منظور ممانعت از بلند شدن فونداسیون از روی خاک با توجه به سبک بودن آن به عمل آید.

  4.  طراحی و اجرای کلاف ها و اتصال آنها به پی های پیش ساخته، بر اساس محاسبات مربوطه و مطابق با ضوابط مقررات ملی ساختمان ایران و استاندارد ٢٨٠٠ ‏الزامی است.

  5. رعایت کلیه مقررات ملی ساختمان ایران در طراحی، ساخت و اجرا فونداسیون منفرد پیش ساخته الزامی است.

  6. رعایت رواداری های مجاز برای ساخت و نصب قطعات پیش ساخته مطابق آئین نامهACI 117 ‏و راهنمای PCI ‏لزامی است.

  7. رعایت تمهیدات لازم در شرایط اقلیمی مختلف و محیطهای خورنده ایران برای دوام و پایایی بتن و ‏میلگرد فولادی ضروری است.

  8. اخذ گواهینامه فنی برای محصول تولیدی، پس از راه اندازی ‏خط تولید کارخانه، از مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن الزامی است.

 


پی کنی، پی سازی و انواع آن

  • پی سازی

بعد از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید را باید با مصالح مناسب بسازند تا به سطح زمین رسیده و قابل قبول برای هر گونه بنا باشد مصالحی که در پی بکار می رود باید قابلیت تحمل فشار مصالح بعدی را داشته باشد و ضمناً چسبندگی مصالح نسبت به یکدیگر به اندازه ای باشد که بتوانند در مقابل بارهای بعدی تحمل کند و فشار را یکنواخت به تمام پی ها انتقال دهد. چون هرچه ساختمان بزرگتر باشد، فشارهای وارده زیادتر بوده و مصالحی که در پی بکار می رود باید متناسب با مصالح بعدی باشد.

پی سازی را با چند نوع مصالح انجام می دهند که این مصالح عبارتند از شفته آهکی، پی سازی با سنگ، پی سازی با بتن، پی سازی با بتن مسلح.

  • پی سازی با سنگ

پس از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید پی سازی با سنگ باید از دیوارهایی که روی آن بنا می گردد، وسیع تر بوده و از هر طرف دیوار حداقل 15 سانتیمتر گسترش داشته باشد. یعنی از دو طرف دیوار 30 سانتیمتر پهن تر می باشد که دیواری را رد وسط آن بنا می کنند، پی سازی با سنگ با دو نوع ملات انجام می شود. چنانچه بار و فشار بعدی زیاد نباشد، ملات سنگ ها را از ملات گل و آهک؛ چنانچه فشار و بار زیاد باشد، ملات سنگ را از ملات ماسه و سیمان استفاده می کنند. اول کف پی را ملات ریزی نموده و سنگ ها را پهلوی یکدیگر قرار می دهند و لابِلای سنگ را با ملات ماسه و سیمان پر می کنند (غوطه ای) به طوری که هیچ منفذ و سوراخی در داخل پی وجود نداشته باشد و عمل پهن کردن ملات و سنگ چینی تا خاتمه دیوار سازی ادامه پیدا می کند .

  • پی سازی با بتن

پس از اینکه کار پی کنی به پایان رسید کف پی را به اندازه تقریبی 10 سانتیمتر بتن کم سیمان بنام بتن مگر می ریزند که سطح خاک و بتن اصلی را از هم جدا کند. روی بتن مگر قالب بندی داخل پی را با تخته انجام می دهند. همانطور که در بالا گفته شد عمل قالب بندی وسیع تر از سطح زیر دیوار نقشه انجام می گیرد. تمام قالب ها که آماده شد، بتن ساخته شده را داخل قالب نموده و خوب می کوبند و یا با ویبراتور به آن لرزش وارد آورده تا خلل و فرج آن پر شود و چنانچه بتن مسلح باشد، داخل قالب را با میله های گرد آرماتور بندی و بعد از آهن بندی داخل قالب را با بتن پر می کنند .

بتن ریزی در پی و آرماتور داخل آن به نسبت وسعت پی برای ساختمان های بزرگ قابلیت تحمل فشار هر گونه را می تواند داشته باشد و بصورت کلافی بهم پیوسته فشار ساختمان را به تمام نقاط زمین منتقل می کند و از شکست و ترک های احتمالی جلو گیری بعمل می آورد .

  • پی سازی و پی کنی با هم

در بعضی مواقع ممکن است زمین سست بوده و پی کنی بطور یکدفعه نتواند انجام پذیرد و اگر بخواهیم داخل تمام پی ها را قالب بندی کنیم، مقرون به صرفه نباشد. در این موقع قسمتی از پی را کنده و با تخته و چوب قالب بندی نموده شفته ریزی می کنیم. پس از اینکه شفته کمی خود را گرفت یعنی آب آن تبخیر و یا در زمین فرو رفت و دونم شد، پی کنی قسمت بعدی را شروع نموده و با همان تخته ها، قالب بندی می کنیم بطوریکه شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته بعد خودگیری خود را انجام داده و بچسبد این نوع پی سازی معمولاً در زمین های نرم و باتلاقی، خاک دستی و ماسه آبدار عمل می گردد .

  • پی کنی در زمین های سست

در زمین های سست و خاک دستی اگر بخواهیم ساختمانی بنا کنیم، باید اول محل پی ها را به زمین سفت رسانیده و پس از اطمینان کامل ساختمان را بنا نماییم. زیرا ساختمان که روی این زمین ها مطابق معمول و یا در زمین سست بنا گردد. پس از چندی یا در همان موقع ساخته شدن باعث ترک ها و خرابی ساختمان می گردد. بنابراین شفته ریزی از روی زمین سفت باید انجام گیرد و برای اینکار بشرح زیر عمل می نمائیم :

  • پی کنی در زمین های خاک دستی و سست

پس از پیاده کردن اصل نقشه روی زمین محل پی های اصلی و یا در تقاطع پی ها که فشار پایه ها روی آن می باشد، چاه هائی حفر می شود، عمق این چاه ها به قدری می باشد تا به زمین سفت و سخت برسد. بعداً محل چاه ها را با شفته آهکی پر کرده و پس از پر کردن چاه ها و خودگیری شفته، پی ها را به طریقه معمول روی شفته چاه ها شفته ریزی می کنند. شفته ها به صورت کلافی می باشند که زیر آن ها را تعدادی از ستون های شفته ای نگهداری می کند و از فرو ریختن آن جلوگیری می نمایند. البته باید سعی کرد که فاصله ستون های شفته ای نباید بیش از سه متر طول باشد .

خاصیت چاه ها بدین طریق می باشد که شفته پس از خودگیری مانند ستون هایی است که زیر زمین بنا شده است و شفته روی آن مانند کلافی پایه را به یکدیگر متصل می کنند. برای مقاومت بیشتر در ساختمان پس از اینکه آجر کاری پایه ها را شروع نمودیم، ما بین پایه ها را با قوس هایی به یکدیگر متصل می کنند تا پایه ها عمل فشار به اطراف خود را خنثی نموده و فشار خود را در محل اصلی خود یعنی در محلی که شفته ریزی آن به زمین بکر رسیده متصل می کند .

گاهی اتفاق می افتد که در ساختمان در محل بنای یکی از پایه ها چاه های قدیمی وجود دارد و بقیه زمین سخت بوده و مقاومت به حد کافی برای ساختن ساختمان روی آن را دارد. برای اینکه براحتی بتوان پایه را در محل خود ساخت و محل آن را تغییر نداد، چاه را پس از لای روبی (پاک کردن ) با شفته آهک پر مینماییم موقعیکه شفته خودگیری خود را انجام داد روی آنرا یک قوس آجری ساخته و در محل انتهای کمان پایه را بنا می کنیم که فشار دیوار با اطراف چاه منتقل گردد .

در بعضی مواقع چاه کنی در این گونه زمین ها خطرناک می باشد. زیرا زمین ریزش دارد و به کارگر صدمه وارد می آورد و در موقع کار ممکن است او را خفه کند. برای جلوگیری از ریزش زمین باید از پلاک های بتنی یا سفالی که در اصطلاح به آنها کوَل (در شهرستان ها گوم و غیره ) مینامند، استفاده شود. کوَل های بتنی یک تکه و دو تکه ای و کول های سفالی یک تکه می باشد. کول های بتنی را بوسیله قالب می سازند و کول های سفالی بوسیله دست و گل رس ساخته شده و در کوره های آجری آن را می پزند تا بشکل سفالی در آید از این کول ها در قنات ها نیز استفاده می شود .

  • طریقه عمل

مقداری از زمین که بصورت چاه کنده شد، کول را که بشکل استوانه ای ساخته می باشد داخل محل کنده شده نصب و عمل کندن را ادامه می دهند. در این موقع دو حالت وجود دارد یا اینکه کول اولی که زیر آن در اثر کندن خالی شده براحتی پایین رفته کول دوم را نصب می کنیم یا اینکه کول اول در محل خود با فشار خاک که به اطراف آن آمده تنگ می افتد و نمی تواند محل خود را تغییر و یا پایین تر برود در این موقع از کول های دو تکه ای استفاده می نماییم. نیمی را در محل خود نصب و جای آن را محکم نموده و نصفه دوم را پس از کندن محل آن نصب می نماییم و عمل پی کنی را بدین طریق ادامه می دهیم .

پی کنی در زمین های سست مانند خندق هائی که خاک دستی در آن ها ریخته شده است و مرور زمان هم اثری برای محکم شدن آن ندارد و یا زمین های باتلاقی و غیره ضروری می باشد .

زمین هائی که قسمت خاک ریزی شده در آن ها به ارتفاع کم می باشد و یا باتلاقی بودن آن به عمق زیادی نرسد می توان در این قبیل زمین ها پی کنی عمقی انجام داد و برای جلوگیری از ریزش خاک آن را با تخته و چوب قالب بندی نموده تا به زمین سخت برسد .

البته قالب بندی در اینگونه زمین ها خالی از اشکال نمی باشد باید با منتهای دقت انجام گیرد پس از انجام کار قالب بندی شفته ریزی شروع می شود و چون تخته های قالب در طول قرار دارد، می توان پس از شفته ریزی تخته دوم را شروع کرد. به همین منوال تمام پی ها را می توان شفته ریزی کرد بدون اینکه تکه ای و یا تخته ای از قالب زیر شفته بماند.


  • مراحل پی سازی (فونداسیون)

  1. آزمایش زمین از لحاظ مقاومت
  2. پی کنی
  3. پی سازی (فونداسیون)
  • انواع طبقه بندی زمین

زمین هایی که با خاک ریزی دستی پر شده است : این نوع زمین ها که عمق بیشتری دارند و با خاک های دستی محل گودال ها را پر کرده اند، اگر سال های متمادی هم بگذرد باز نمی توان جای زمین طبیعی را بگیرد و این نوع زمین برای ساختمان مناسب نیست و باید پی کنی در آن ها به طریقی انجام گیرد که پی ها به زمین طبیعی یا زمین سفت برسد.

زمین های ماسه ای : زمین های ماسه ای بیشتر در کنار دریا وجود دارد. اگر زمین از ماسه خشک تشکیل شده باشد، تا یک طبقه ساختمان را تحمل می کند و 1.5 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می توان فشار وارد آورد. ولی در صورتی که ماسه آبدار باشد قابل ساختمان نیست، چون ماسه آبدار حالت لغزندگی دارد و قادر نیست که بار وارد را تحمل کند. بنابراین ماسه از زیر پی می لغزد و جای خالی خود را به پی می دهد و پایه را خراب می کند .

زمین های دجی : زمین دجی زمینی است که از شن های درشت و ریز و خاک به هم فشرده تشکیل شده است و به رنگ های مختلف دیده می شود از جمله این رنگ ها : دج زرد، دج سیاه، دج سرخ، این نوع زمین ها برای ساختمان مرغوب و مناسب است .

زمین های رسی : اگر رس خشک و بی آب و فشرده باشد، برای ساختمان زمین خوبی محسوب می شود، و تحمل فشار لازم را دارد. ولی اگر رس آبدار و مرطوب باشد قابل استفاده نیست و تحمل فشار ندارد، خصوصاً اگر ساختمان در زمین شیب دار روی رس آبدار ساخته شود فوری نشست می کند و جاهای مختلف آن ترک بر می دارد و خراب می شود. اگر ساختمان در زمین آبدار با سطح افقی ساخته شود به علت وجود آب فشار را به همه نقاط اطراف خود منتقل می کند و دیوارهای کم ضخامت آن ترک بر می دارد .

زمین های سنگی : زمین های سنگی بیشتر در دامنه کوه ها وجود دارد و از تخته سنگ ها ی بزرگ تشکیل شده و برای ساختمان بسیار مناسب است .

زمین های مخلوط : این نوع زمین ها از سنگ درشت و شن و خاک رس تشکیل شده اگر این مواد کاملا به هم فشرده باشند برای ساختمان بسیار مناسب است و اگر به هم فشرده نباشد و باید از ایجاد ساختمان به روی این نوع زمین ها احتراز کرد .

زمین های بی فایده : زمین های بی فایده مانند باتلاق ها و زمین های جنگل که از خاک و برگ درختان تشکیل شده است. در این نوع زمین ها باید زمین آنقدر کنده شود تا به زمین سفت و طبیعی برسد .

  • آزمایش زمین

گاهی پس از پی کنی به طبقه ای از زمین محکم و سفت می رسند و پی سازی را شروع می کنند. ولی پس از چندی ساختمان ترک بر می دارد. علت آن این است که زمین سفتی که به آن رسیده اند از طبقه نازکی بوده است و متوجه آن نشده اند ولی برای اطمینان در جاهای مختلف زمین می زنند تا از طبقات مختلف زمین آگاهی پیدا کنند و بعد شفته ریزی را شروع می کنند این عمل را در ساختمان گمانه زنی (سنداژ) می گویند .

  • امتحان مقاومت زمین

یک صفحه بتنی 20*20*20 یا 20*50*50 از بتن آرمه گرفته و روی آن به وسیله گذاشتن تیرآهن ها فشار وارد می آورند. وزن آهن ها مشخص و سطح صفحه بتن هم مشخص است فقط یک خط کش به صفحه بتنی وصل می کنند و به وسیله میلیمترهای روی آن میزان فرورفتگی زمین را از سطح آزاد مشخص و اندازه گیری می کنند ولی اگر بخواهند ساختمان های بسیار بزرگ بسازند باید زمین را بهتر آزمایش کنند. برای این منظور با دستگاه فشارسنج زمین را اندازه گیری می کنند و آزمایش فوق برای ساختمان های معمولی در کارگاه است .

پس از عملیات فوق پی کنی را آغاز می کنند و پس از پی کنی شفته ریزی شروع می شود .

توجه شود این عمل، همان آزمایش بارگذاری صفحه است که در درس مهندسی پی جزء آزمایش های محلی و مهم محسوب می شود. البته از آنجا که انجام عملیات مکانیک خاک برای ساختمان های معمولی صرفه اقتصادی ندارد، انجام این آزمایش در سازمان های و اداره های دولتی و یا ساختمان های بلند انجام می شود .

  • افقی کردن پی ها (تراز کردن)

برای تراز کردن کف پی ساختمان ها از تراز های آبی استفاده می کنند. در دیوارهای طویل چون کار شمشه و تراز کردن وقت بیشتری لازم دارد، برای صرفه جویی در وقت از سه T می توان استفاده کرد. بدین معنی که T اول را با T دوم تراز می کنند و T سوم را در مسافت مسیر به طوری که سه T در یک ردیف قرار بگیرد، قرار می دهند از روی T اول و دوم که با هم برابر هستند T سوم را میزان و برابر می کنند و پس از آنکه T سوم برابر شد T اول را بر می دارند و به فاصله بیشتری بعد از T سوم قرار می دهند ، دوباره T دوم و سوم را با T چهارم که همان T اول می باشد برابر می کنند و دنباله این ترازها را تا خاتمه محل کار ادامه می دهند .البته این طریق تراز کردن بیشتر در جاده سازی و زمین های پهناور به کار می رود .

  • شفته ریزی

کف پی ها باید کاملا افقی و زاویه کف پی نسبت به دیوار پی باید 90 درجه باشد. اول کف پی را باید آب پاشید، تا مرطوب شود و واسطه ای بین زمین و شفته وجود نداشته باشد، و سپس شفته را داخل آن ریخت.

شفته عبارت است از خاک و شن و آهک که به نسبت 200 تا 250 کیلوگرم گرد آهک را در متر مکعب خاک مخلوط می کنند و گاهی هم در محل هایی که احتیاج باشد پاره سنگ به آن می افزایند. شفته را در پی می ریزند و پس از اینکه ارتفاع شفته به 30 سانتیمتر رسید آن را در یک سطح افقی هموار می کنند و یک روز آن را به حالت خود می گذارند تا دو شود یعنی آب آن یا در زمین فرو رود و یا تبخیر گردد.

پس از اینکه شفته دو نم شد آن را با وزنه سنگینی می کوبند که به آن تخماق می گویند و پس از اینکه خوب کوبیده شد دوباره شفته را به ارتفاع 30 سانتیمتر شروع می کنند و عمل اول را انجام می دهند. تکرار این عمل تا پر شدن پی ادامه دارد.

در ساختمان ها که معمولاً در گود یا پی کنی عمل تراز کردن انجام می گیرد محل کار در پی که پیچ و خم زیادی دارد و تراز کردن با شمشه و تراز مشکل می باشد، از تراز شلنگی استفاده می کنند. بدین ترتیب یک شلنگ چندین متری را پر از آب می کنند به طوری که هیچ گونه حباب هوایی در آن نباشد و آن را در پی محل هایی که باید تراز گردد به گردش در می آورند و نقاط معین شده را با هم تراز می کنند. آب چون در لوله هایی که به هم ارتباط دارند در یک سطح می ماند بنابراین چون شلنگ پر از آب می باشد در هر کجا که شلنگ را به حرکت در آورند آب دو لوله استوانه ای در یک سطح می باشد. بنابراین دو نقطه مزبور با هم تراز می باشند بشرط آنکه مواظبت کنیم که شلنگ در وسط بهم گره خوردگی یا پیچش پیدا نکرده باشد تا باعث قطع ارتباط سیال شود که دیگر نمی توان در تراز بودن آنها مطمئن بود.

تراز کردن گاهی بوسیله دوربین نقشه بر داری (نیو) انجام می گیرد یعنی محلی را در ساختمان تعیین نموده دوربین را در محل تعیین شده نصب می کنند و با میر (تخته های اندازه گیری ارتفاع در نقشه برداری) یا ژالون (چوب های نیزه ای یا آهنی که هر 50 سانتیمتر آنرا به رنگهای سفید و قرمز رنگ کرده اند که از پشت دوربین بخوبی دیده بشود) اندازه گرفته و تراز یابی می کنند. تراز کردن با دوربین بهترین نوع تراز یابی می باشد.



تشریح کامل مراحل پی سازی

پی سازی چند مرحله دارد :

  1. آزمایش زمین از لحاظ مقاومت
  2. پی کنی

     3.پی سازی

پی وسیله ای است که بار و فشار وارد از نقاط مختلف ساختمان و همچنین بارهای اضافی را به زمین منتقل می کند .

آزمایش زمین :

طبقه بندی زمین چند نوع است :

زمین هایی که با خاک ریزی دستی پر شده است :

این نوع زمین ها که عمق بیشتری دارند و با خاکهای دستی محل گودال ها را پر کرده اند اگر سالهای متمادی هم بگذرد باز نمی توان جای زمین طبیعی را بگیرد و این نوع زمین برای ساختمان مناسب نیست و باید پی کنی در آنها به طریقی انجام گیرد که پی ها به زمین طبیعی یا زمین سفت برسد .

زمینهای ماسه ای :

زمینهای ماسه ای بیشتر در کنار دریا وجود دارد . اگر زمین از ماسه خشک تشکیل شده باشد ، تا یک طبقه ساختمان را تحمل می کند و 1.5 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می توان فشار وارد آورد . ولی در صورتی که ماسه آبدار باشد قابل ساختمان نیست ، چون ماسه آبدار حالت لغزندگی دارد و قادر نیست که بار وارد را تحمل کند بنابراین ماسه از زیر پی می لغزد و جای خالی خود را به پی می دهد و پایه را خراب می کند .

زمینهای دجی :

زمین دجی زمینی است که از شنهای درشت و ریز و خاک به هم فشرده تشکیل شده است و به رنگهای مختلف دیده می شود :دج زرد ، دج سیاه ، دج سرخ ، این نوع زمین ها برای ساختمان مرغوب و مناسب است .

زمینهای رسی :

اگر رس خشک و بی آب و فشرده باشد ، برای ساختمان زمین خوبی محسوب می شود ، و تحمل فشار لازم را دارد . ولی اگر رس آبدار و مرطوب باشد قابل استفاده نیست و تحمل فشار ندارد ، خصوصاً اگر ساختمان در زمین شیب دار روی رس آبدار ساخته شود فوری نشست می کند و جاهای مختلف آن ترک بر می دارد و خراب می شود . و اگر ساختمان در زمین آبدار با سطح افقی ساخته شود به علت وجود آب فشار را به همه نقاط اطراف خود منتقل می کند و دیوارهای کم ضخامت آن ترک بر می دارد .

زمینهای سنگی :

زمینهای سنگی بیشتر در دامنه کوهها وجود دارد و از تخته سنگها ی بزرگ تشکیل شده و برای ساختمان بسیار مناسب است .

زمینهای مخلوط :

این نوع زمینها از سنگ درشت و شن و خاک رس تشکیل شده اگر این مواد کاملا به هم فشرده باشند برای ساختمان بسیار مناسب است و اگر به هم فشرده نباشد و باید از ایجاد ساختمان به روی این نوع زمینها احتراز کرد .

زمینهای بی فایده :

زمینهای بی فایده مانند باتلاق ها و زمینهای جنگل که از خاک و برگ درختان تشکیل شده است . در این نوع زمین ها باید زمین آنقدر کنده شود تا به زمین سفت و طبیعی برسد .

آزمایش زمین :

گاهی پس از پی کنی به طبقه ای از زمین محکم و سفت می رسند و پی سازی را شروع می کنند ولی پس از چندی ساختمان ترک بر می دارد . علت آن این است که زمین سفتی که به آن رسیده اند از طبقهُ نازکی بوده است و متوجه آن نشده اند ولی برای اطمینان در جاهای مختلف زمین می زنند تا از طبقات مختلف زمین آگاهی پیدا کنند و بعد شفته ریزی را شروع می کنند این عمل را در ساختمان گمانه زنی (سنداژ) می گویند .

امتحان مقاومت زمین :

یک صفحه بتنی 20*20*20 یا 20*50*50 از بتن آرمه گرفته و روی آن به وسیلهُ گذاشتن تیرآهنها فشار وارد می آورند . وزن آهنها مشخص و سطح صفحه بتن هم مشخص است فقط یک خط کش به صفحه بتنی وصل می کنند و به وسیله میلیمترهای روی آن میزان فرورفتگی زمین را از سطح آزاد مشخص و اندازه گیری می کنند ولی اگر بخواهند ساختمانهای بسیار بزرگ بسازند باید زمین را بهتر آزمایش کنند . برای ای منظور با دستگاه فشار سنج زمین را اندازه گیری می کنند و آزمایش فوق برای ساختمانهای معمولی در کارگاه است .

پس از عملیات فوق پی کنی را آغاز میکنند و پس از پی کنی شفته ریزی شروع می شود .

توجه شود این عمل همان آزمایش بارگذاری صفحه است که در درس مهندسی پی جزء آزمایش های محلی و مهم محسوب میشود البته از آنجا که انجام عملیات مکانیک خاک برای ساختمانهای معمولی صرفه اقتصادی ندارد ، انجام این آزمایش در سازمانهای و اداره های دولتی و یا ساختمانهای بلند انجام می شود .

افقی کردن پی ها (تراز کردن) :

برای تراز کردن کف پی ساختمانها از تراز های آبی استفاده می کنند در دیوارهای طویل چون کار شمشه و تراز کردن وقت بیشتری لازم دارد ، برای صرفه جویی در وقت از سه T می توان استفاده کرد بدین معنی که T اول را با T دوم تراز می کنند و T سوم را در مسافت مسیر به طوری که سه T در یک ردیف قرار بگیرد قرار می دهند از روی T اول و دوم که با هم برابر هستند T سوم را میزان و برابر می کنند و پس از آنکه T سوم برابر شد T اول را بر می دارند و به فاصله بیشتری بعد از T سوم قرار می دهند ، دوباره T دوم و سوم را با T چهارم که همان T اول می باشد برابر می کنند و دنباله این ترازها را تا خاتمه محل کار ادامه می دهند .

البته این طریق تراز کردن بیشتر در جاده سازی و زمین های پهناور به کار می رود .

شفته ریزی :

کف پی ها باید کاملا افقی و زاویهُ کف پی نسبت به دیوار پی باید 90 درجه باشد . اول کف پی را باید آب پاشید ، تا مرطوب شود و واسطهای بین زمین و شفته وجود نداشته باشد ، و سپس شفته را داخل آن ریخت

شفته عبارت است از خاک و شن و آهک که به نسبت 200 تا 250 کیلوگرم گرد آهک را در متر مکعب خاک مخلوط می کنند و گاهی هم در محلهایی که احتیاج باشد پاره سنگ به آن می افزایند . شفته را در پی می ریزند و پس از اینکه ارتفاع شفته به 30 سانتیمتر رسید آن را در یک سطح افقی هموار می کنند و یک روز آن را به حالت خود می گذارند تا دو شود یعنی آب آن یا در زمین فرو رود و یا تبخیر گردد .

پس از اینکه شفته دو نم شد آن را با وزنهُ سنگینی می کوبند که به آن تخماق میگویند و پس از اینکه خوب کوبیده شد دوباره شفته را به ارتفاع 30 سانتیمتر شروع می کنند و عمل اول را انجام می دهند . تکرار این عمل تا پر شدن پی ادامه دارد .

در ساختمان ها که معمولاً در گود یا پی کنی عمل تراز کردن انجام میگیرد محل کار در پی که پیچ و خم زیادی دارد و تراز کردن با شمشه و تراز مشکل می باشد از تراز شلنگی استفاده می کنند . بدین ترتیب یک شلنگ چندین متری را پر از آب می کنند به طوری که هیچ گونه حباب هوایی در آن نباشد و آن را در پی محل هایی که باید تراز گردد به گردش در می آورند و نقاط معین شده را با هم تراز می کنند . آب چون در لوله هایی که به هم ارتباط دارند در یک سطح می ماند بنابراین چون شلنگ پر از آب می باشد در هر کجا که شلنگ را به حرکت در آورند آب دو لوله استوانه ای در یک سطح می باشد بنابراین دو نقطه مزبور با هم تراز می باشند بشرط آنکه مواظبت کنیم که شلنگ در وسط بهم گره خوردگی یا پیچش پیدا نکرده باشد تا باعث قطع ارتباط سیال شود که دیگر نمی توان در تراز بودن آنها مطمئن بود .

تراز کردن گاهی بوسیله دوربین نقشه بر داری (نیو) انجام می گیرد یعنی محلی را در ساختمان تعیین نموده دوربین را در محل تعیین شده نصب می کنند و با میر ( تخته های اندازه گیری ارتفاع در نقشه برداری ) یا ژالون ( چوب های نیزه ای یا آهنی که هر 50 سانتیمتر آنرا به رنگهای سفید و قرمز رنگ کرده اند که از پشت دوربین بخوبی دیده بشود ) اندازه گرفته و تراز یابی می کنند . تراز کردن با دوربین بهترین نوع تراز یابی می باشد .

در زمین هایی مانند زمین های شهر کرمان از آنجایی که از زمانهای قبل قنواتی وجود داشته و بتدریج آب آنها خشک شده در زیر زمین وجود داشته و بعد از مدتی بدون رعایت مسائل زیر سازی درون آنها خاک ریخته اند و برای شهر سازی و خیابان کشی که سطح خیابان ها را بالا می آورده اند و به ظاهر در سطح زمین و حتی در عمق های 3 تا 4 متری اثری از آنها نیست اگر سازه ای روی این زمین بنا شود پس از مدتی و بسته به عمق قنات و شرایط جوی مثلاً بعد از آمدن یک باران سازه نشست می کند و در بسیاری از مواقع حتی تا 100 درصد خسارت می بیند و دیگر قابل استفاده نیست اگر در چنین ساختمان هایی از شفته آهک استفاده شود باعث تثبیت خاک می شود و بروز نشست در ساختمان جلوگیری می کند .

پی سازی :

بعد از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید را باید با مصالح مناسب بسازند تا به سطح زمین رسیده و قابل قبول برای هر گونه بنا باشد مصالحی که در پی بکار میرود باید قابلیت تحمل فشار مصالح بعدی را داشته باشد و ضمناً چسبندگی مصالح نسبت به یکدیگر به اندازه ای باشد که بتوانند در مقابل بارهای بعدی تحمل کند و فشار را یکنواخت به تمام پی ها انتقال دهد چون هرچه ساختمان بزرگتر باشد فشارهای وارده زیادتر بوده و مصالحی که در پی بکار می رود باید متناسب با مصالح بعدی باشد .

پی سازی را با چند نوع مصالح انجام می دهند مصالحی که در پی بکار می رود عبارتند از شفته آهکی ، پی سازی با سنگ ، پی سازی با بتن ، پی سازی با بتن مسلح .

پی سازی با سنگ :

پس از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید پی سازی با سنگ باید از دیوارهایی که روی آن بنا میگردد وسیع تر بوده و از هر طرف دیوار حداقل 15 سانتیمتر گسترش داشته باشد یعنی از دو طرف دیوار 30 سانتیمتر پهن تر می باشد که دیواری را رد وسط آن بنا می کنند ، پی سازی با سنگ با دو نوع ملات انجام می شود چنانچه بار و فشار بعدی زیاد نباشد ملات سنگها را از ملات گل و آهک چنانچه فشار و بار زیاد باشد ملات سنگ را از ملات ماسه و سیمان استفاده می کنند اول کف پی را ملات ریزی نموده و سنگها را پهلوی یکدیگر قرار میدهند و لابِلای سنگ را با ملات ماسه و سیمان پر میکنند (غوطه ای) به طوری که هیچ منفذ و سوراخی در داخل پی وجود نداشته باشد و عمل پهن کردن ملات و سنگ چینی تا خاتمه دیوار سازی ادامه پیدا می کند .

پی سازی با بتن :

پس از اینکه کار پی کنی به پایان رسید کف پی را به اندازه تقریبی 10 سانتیمتر بتن کم سیمان بنام بتن مِگر می ریزند که سطح خاک و بتن اصلی را از هم جدا کند روی بتن مگر قالب بندی داخل پی را با تخته انجام میدهند همانطور که در بالا گفته شد عمل قالب بندی وسیع تر از سطح زیر دیوار نقشه انجام میگیرد تمام قالب ها که آماده شد بتن ساخته شده را داخل قالب نموده و خوب می کوبند و یا با ویبراتور به آن لرزش وارد آورده تا خلل و فرج آن پر شود و چنانچه بتن مسلح باشد ، داخل قالب را با میله های گرد آرماتور بندی و بعد از آهن بندی داخل قالب را با بتن پر میکنند .

بتن ریزی در پی و آرماتور داخل آن به نسبت وسعت پی برای ساختمان های بزرگ قابلیت تحمل فشار هر گونه را میتواند داشته باشد و بصورت کلافی بهم پیوسته فشار ساختمان را به تمام نقاط زمین منتقل می کند و از شکست و ترک های احتمالی جلو گیری بعمل می آورد .

پی سازی و پی کنی با هم :

در بعضی مواقع ممکن است زمین سست بوده و پی کنی بطور یکدفعه نتواند انجام پذیرد و اگر بخواهیم داخل تمام پی ها را قالب بندی کنیم مقرون به صرفه نباشد در این موقع قسمتی از پی را کنده و با تخته و چوب قالب بندی نموده شفته ریزی می کنیم پس از اینکه شفته کمی خود را گرفت یعنی آب آن تبخیر و یا در زمین فرو رفت و دونم شد پی کنی قسمت بعدی را شروع نموده و با همان تخته ها ، قالب بندی می کنیم بطوریکه شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته بعد خودگیری خود را انجام داده و بچسبد این نوع پی سازی معمولاً در زمین های نرم و باتلاقی ، خاک دستی و ماسه آبدار عمل میگردد .

پی کنی در زمین های سست :

در زمین های سست و خاک دستی اگر بخواهیم ساختمانی بنا کنیم باید اول محل پی ها را به زمین سفت رسانیده و پس از اطمینان کامل ساختمان را بنا نماییم زیرا ساختمان که روی این زمین ها مطابق معمول و یا در زمین سست بنا گردد . پس از چندی یا در همان موقع ساخته شدن باعث ترک ها و خرابی ساختمان میگردد . بنابراین شفته ریزی از روی زمین سفت باید انجام گیرد و برای اینکار بشرح زیر عمل می نمائیم :

پی کنی در زمین های خاک دستی و سست :

پس از پیاده کردن اصل نقشه روی زمین محل پی های اصلی و یا در تقاطع پی ها که فشار پایه ها روی آن می باشد چاه هائی حفر میشود ، عمق این چاهها به قدری می باشد تا به زمین سفت و سخت برسد بعداً محل چاه ها را با شفته آهکی پر کرده و پس از پر کردن چاه ها و خودگیری شفته ، پی ها را به طریقه معمول روی شفته چاه ها شفته ریزی میکنند ، شفته ها به صورت کلافی می باشند که زیر آنها را تعدادی از ستون های شفته ای نگهداری میکند و از فرو ریختن آن جلوگیری می نمایند البته باید سعی کرد که فاصله ستون های شفته ای نباید بیش از سه متر طول باشد .

خاصیت چاه ها بدین طریق می باشد که شفته پس از خودگیری مانند ستونهایی است که زیر زمین بنا شده است و شفته روی آن مانند کلافی پایه را به یکدیگر متصل می کنند برای مقاومت بیشتر در ساختمان پس از اینکه آجر کاری پایه ها را شروع نمودیم ما بین پایه ها را مطابق شکل با قوسهایی به یکدیگر متصل میکنند تا پایه ها عمل فشار به اطراف خود را خنثی نموده و فشار خود را در محل اصلی خود یعنی در محلی که شفته ریزی آن به زمین بِکر رسیده متصل میکند .

گاهی اتفاق می افتد که در ساختمان در محل بنای یکی از پایه ها چاه های قدیمی وجود دارد و بقیه زمین سخت بوده و مقاومت به حد کافی برای ساختن ساختمان روی آنرا دارد برای اینکه براحتی بتوان پایه را در محل خود ساخت و محل آن را تغییر نداد چاه را پس از لای روبی (پاک کردن ) با شفته آهک پر مینماییم موقعیکه شفته خودگیری خود را انجام داد روی آنرا یک قوس آجری ساخته و در محل انتهای کمان پایه را بنا میکنیم که فشار دیوار با اطراف چاه منتقل گردد .

در بعضی مواقع چاه کنی در این گونه زمین ها خطرناک می باشد . زیرا زمین ریزش دارد و به کارگر صدمه وارد میاورد و در موقع کار ممکن است او را خفه کند برای جلوگیری از ریزش زمین باید از پلاکهای بتنی یا سفالی که در اصطلاح به آنها گَوَل (در شهرستانها گوم و غیره ) مینامند استفاده شود گَوَل های بتنی یک تکه و دو تکه ای و گول های سفالی یک تکه میباشد . گول های بتنی را بوسیله قالب می سازند و گول های سفالی بوسیله دست و گل رس ساخته شده و در کوره های آجری آن را می پزند تا بشکل سفالی در آید از این گول ها در قنات ها نیز استفاده میشود .

طریقه عمل :

مقداری از زمین که بصورت چاه کنده شده گول را بشکل استوانه ای ساخته میباشد داخل محل کنده شده نصب و عمل کندن را ادامه میدهند در این موقع دو حالت وجود دارد یا اینکه گول اولی که زیر آن در اثر کندن خالی شده براحتی پایین رفته گول دوم را نصب میکنیم یا اینکه گول اول در محل خود با فشار خاک که به اطراف آن آمده تنگ می افتد و نمی تواند محل خود را تغییر و یا پایین تر برود در این موقع از گول های دو تکه ای استفاده مینماییم نیمی را در محل خود نصب و جای آنرا محکم نموده و نصفه دوم را پس از کندن محل آن نصب می نماییم و عمل پی کنی را بدین طریق ادامه میدهیم .

پی کنی در زمین های سست مانند خندق هائی که خاک دستی در آنها ریخته شده است و مرور زمان هم اثری برای محکم شدن آن ندارد و یا زمین های باتلاقی و غیره ضروری می باشد .

زمین هائی که قسمت خاک ریزی شده در آنها به ارتفاع کم می باشد و یا باتلاقی بودن آن به عمق زیادی نرسد میتوان در این قبیل زمین ها پی کنی عمقی انجام داد و برای جلوگیری از ریزش خاک آنرا با تخته و چوب قالب بندی نموده تا به زمین سخت برسد .

البته قالب بندی در اینگونه زمین ها خالی از اشکال نمی باشد باید با منتهای دقت انجام گیرد پس از انجام کار قالب بندی شفته ریزی شروع میشود و چون تخته های قالب در طول قرار دارد میتوان پس از شفته ریزی تخته دوم را شروع کرد به همین منوال تمام پی ها را میتوان شفته ریزی کرد بدون اینکه تکه ای و یا تخته ای از قالب زیر شفته بمان






مراحل ساخت ساختمان ( آپارتمان ) از ابتدا تا انتها )

posted Sep 15, 2015, 7:44 AM by فروش آپارتمان تهران   [ updated Sep 15, 2015, 8:21 AM ]

مراحل ساخت ساختمان ، آپارتمان ، از ابتدا تا انتها
================================================
نقشه های ساختمانی
نقشه زبان افراد فنی بوده و بایستی یک فرد فنی این زبان را با تمام رموز آن بشناسد. به بیان دیگر از عهده ی ترسیم نقشه به طور درست و اصولی برآمده و توانایی درک و خواندن آن را نیز داشته باشد.
نقشه کشی ساختمان کار فنی و نیز هنری است.
1)بخش فنی آن مربوط به رعایت نکات ترسیمی است، این بخش را می توان در کلاس درس فراگرفت.
2)بخش هنری آن مربوط به زیبائی و تمیزی ترسیمات می باشد، این بخش با کوشش و تمرین مداوم بدست می آید


مراحل ساخت ساختمان
نقشه های ساختمانی
نقشه زبان افراد فنی بوده و بایستی یک فرد فنی این زبان را با تمام رموز آن بشناسد. به بیان دیگر از عهده ی ترسیم نقشه به طور درست و اصولی برآمده و توانایی درک و خواندن آن را نیز داشته باشد.
نقشه کشی ساختمان کار فنی و نیز هنری است.
1)بخش فنی آن مربوط به رعایت نکات ترسیمی است، این بخش را می توان در کلاس درس فراگرفت.
2)بخش هنری آن مربوط به زیبائی و تمیزی ترسیمات می باشد، این بخش با کوشش و تمرین مداوم بدست می آید.
تقسیم بندی نقشه های ساختمانی
1) نقشه های معماری (نقشه های فاز 1)
این نقشه ها شامل طراحی ابنیه (جزئیات) به قرار زیر می باشد:
الف) نقشه های مسکونی ب)تجاری ج)بهداشتی د)فرهنگی ه)آموزشی و)ورزشی و...
توجه: نقشه های ساختمان های فوق الذکر بر اساس نتایج بدست آمده از مطالعات اولیه که به تصویب رسیده باشد، طرح و تهیه می شود.
نقشه های معماری یک پروژه
الف) پلان Plan :
برش فرضی افقی از ارتفاعاتی که مشخصات هر چه بیشتر ساختمان (در، پنجره، ضخامت دیوارها و...) از آن ارتفاع دیده و ترسیم شود. مقیاس پلان ها ۵۰/۱ یا ۱/۱۰۰در نظر گرفته می شود. ۳/۲ از کف و ۱/۳ از سقف
توجه: پلان تیپ Typical Plan در یک ساختمان چند طبقه، طبقاتی که پلان های پشابه دارند، فقط یک نقشه (پلان) با عنوان پلان تیپ تهیه می گردد.
ب)برش های عمودی یا قائم (مقاطع): Section
این نوع برش در دو حالت طولی و یا عرضی تهیه می شود.
توجه: برش ها به صورت فرضی بوده و جهت مشخص کردن قسمت های حساس داخلی ساختمان تهیه می شود. (قسمت های حساس ساختمان بع ترتیب راه پله، رامپ، سرویس حمام، دستشوئی و آشپزخانه می باشد.)
ج) نما ها Elevation
از یک ساختمان حداکثر، چهار نما تحت عناوین شمالی، جنوبی، شرقی و غربی تهیه می شود.
د) دتایل ها Details
نقشه بزرگ نمایی جزئیات قسمت های حساس یک ساختمان را دتایل می نامند.
ه) پلان مبلمان Decoration Plan
پلان مبلمان یا پلان دکوراسیون جهت مشخص کردن لوازم مورد استفاده در فضا های داخلی ساختمان استفاده می شود، که در این پلان اندازه و محل قرارگرفتن لوازم مشخص می گردد.
2) نقشه های محاسباتی (نقشه های فاز 2)
این نوع نقشه ها را که تحت عنوان نقشه های سازه معروف است، شامل نقشه های به قرار زیر می باشد:
الف) نقشه های اسکلت ساختمان ب) پی و ستون ها ج) دیوار ها باربر و برش د) نقشه های تیرریزی سقف
3) نقشه های شهرسازی
طراحی این نقشه ها بر اساس مطالعه و نیازمندی های شهری صورت می گیرد. این نقشه ها شامل موارد به قرار زیر است:
الف) شبکه های رفت وآمد و پیاده و سواره
ب) نحوه ی کاربری اراضی ج) نحوه ی توزیع شبکه ی آب
د) سیستم دفع آب های سطحی ه) نحوه ی توزیع شبکه برق، گاز، تلفن و فاضلاب
4) نقشه های تأسیساتی ساختمان
A) تأسیسات مکانیکی: این نوع نقشه ها شامل کلیه نقشه های مربوط به هدایت آب، فاضلاب، کانال های تهویه و ... می باشد. که به قرار زیر تقسیم بندی می شود:
لوله کشی آب سرد و گرم بهداشتی
لوله کشی سیستم شوفاژ و تهویه مطبوع
شبکه آب باران و فاضلاب
کانال های تهویه یا کولر
لوله کشی موتور خانه و ...
B) تأسیسات الکتریکی:
نقشه های تأسیسات الکتریکی شامل موارد زیر می باشد:
مسیر و مشخصات کلیه سیم کشی ها از جمله برق ، تلفن و آنتن و ...
مراحل اجرای اسکلت بتنی
مرحله اول میخ کوبی
اکس بندی
ریختن گچ
پی کنی
دیوارچینی پی
ریختن بتن مگر یا بتن پاکیزه
میله گزاری یا ساختن شناژ یا ارماتور بندی
ریختن بتن
ویبره بتن
نگهداری بتن مخصوص شرایط سخت محیطی(دمای بالا و یا هوای سرد)
بستن ارماتورهای ستون
قالب بندی ستون
ریختن بتن ستونها
بستن ارماتور شناژ ها یاتیرها
بستن قالب نگهدارنده زیر ارماتورها
تیرچه گذاری
گذاشتن قالب میانی مانند بلوک های پلی استایرن یا سفال
قالب بندی سقف
شمع گذاری
ریختن بتن سقف
ویبره بتن سقف
ماله کشی بتن سقف یا پرداخت نهایی
قالب بندی راه پله ها
میله گرد گذاری راه پله ها
ریختن بتن راه پله ها
برداشتن شمع ها بعد از 2 هفته تا 21 روز
ستون بعدی الی اخر
سقف اخر:
ایجاد پلها جهت تحمل وزن سقف کاذب
...
دریافت پول از کارفرما معمولا بعد از برداشتن قالب انجام میپذیره
البته در هر مرحله 10 درصد کسر میشه در انتهای کار بعد از جمع اوری ابزار و تایید منهدس مجری و ناظر باید مبلغ حسن انجام کار به پیمانکار عودت بشه


نکات اجرایی ساختمانهای اسکلت بتنی و فلزی
1- مقاومت طراحی یک مقطع از یک قطعه سازه ای با تقسیم مقاومت مشخصه بر ضرایب ایمنی جزئی برای مقاومت ها محاسبه می شود.
2- عاملهای موثر بر سازه ساختمان ها که باید در طراحی در نظر گرفته شوند شامل بارهای مرده و زنده، بار باد و نیروی ناشی از زلزله و برخی عاملهای دیگر می باشد.
3- منظور از یتن رده c50 بتنی با 50 مگا پاسکال مقاومت مشخصه است.
4- اگر قرار باشد برای یک تیر ساده تحت بار گسترده یکنواخت یک درز اجرایی ( سطح واریز ) پیش بینی شود باید این درز در ثلث وسط طول تیر قرار گیرد.
5- تعیین نسبت اختلاط بر اساس تجربه و بدون مطالعه آزمایشگاهی برای رده بتن 12 و پایین تر قابل اجراست.
6- حداکثر دمای بتن ریزی در هوای گرم برای بتن 30 درجه سانتیگراد می باشد.
7- شرایط محیطی ضعیف برای بتن ریزی یعنی محیط خشک با رطوبت کمتر از 50% و حافضت نشده.
8- برای مقابله با سولفات ها ، سیمان سرباره ای و سیمان نوع 5 توصیه می گردد.
9- در مناطق ساحلی به منظور افزایش پایایی بتن حداقل مقدار سیمان 360 کیلوگرم در متر مکعب و حداکثر نسبت آب به سیمان برای بتن در معرض محیط 4/0 می باشد.
10-ضرائب ترکیب بارها برای ملحوظ نمودن احتمال کمتر همزمانی تعداد بیشتری از عاملها در نظر گرفته می شود.
11-منظور از ظرائب باربری یک قطعه بتن آرمه ، مقاومت محاسبه شده قطعه بر مبنای ابعاد مقاطع آن و مقاومت های محاسباتی است.
12-آزمایش خم کردن و باز کردن خم برای میلگردهای سرد اصلاح شده الزامی می باشد.
13-قالب برداری و برچیدن پایه های زیر طره ها از انتهای آزاد صورت می گیرد.
14-مقاومت فشاری متوسط لازم در طرح اختلاط بتن با اعمال ظرایبی از انحراف معیار و مقادیر ثابتی بر مقاومت مشخصه بدست می آید.
15-در خصوص مقابله با املاح کلر ، سیمان نوع 2 در مقابل محیط هایی با املاح سولفات و کلر بهتر از انواع دیگر سیمان پرتلند عمل می کند.
16-برای کنتر دمای بتن در بتن ریزی در هوای گرم حداکثر دمای سیمان 70 درجه سانتیگراد و حداکثر دمای بتن هنگام ریختن 30 درجه سانتیگراد توصیه می گردد.
17-سیمانی که در آن فشردگی انبار پدید آمده است می توان پس از پودر کردن کلوخها آن را مصرف نمود.
18-تواتر نمونه برداری از بتن باید حداقل یک نمونه بتن از هر رده بتن در روز و حداقل 6 نمونه از کل سازه باشد.
19-در صورتی ، روش عمل آوردن و مراقبت رضایت بخش تلقی می شود که مقاومت فشاری نمونه های کارگاهی در هر سنی ، حداقل 85% مقاومت نظیر نمونه های عمل آمده در آزمایشگاه باشد.
20-از هر رده بتن در هر روز کار ، حداقل برداشت یک نمونه الزامیست.
21-مناسبترین جا برای سطوح واریز بتن جایی است که تلاشها بویژه نیروی برشی کمترین مقدار را داشته باشند.
22-منظور از عمل آوردن بتن یعنی مرطوب نگهداشتن بتن به مدت کافی ، جلوگیری از اثر سوء عوامل خارجی و بسته به مورد ، تسریح گرفتن و سخت شدن به کمک حرارت.
23-برچیدن پایه های اطمینان زمانی مجاز است که مقاومت بتن به مقاومت 28 روزه مورد نظر رسیده باشد.
24-نمونه های آگاهی به منظور اطلاع از کیفیت بتن در موعدهای خاص تهیه می گردند.
25-در ساخت بتن برای پی های حجیم بهتر است لز سیمان تراس و یا سیمان نوع 2 استفاده نمود.
26-پیش تنیدگی را می توان ذخیره نمودن تنشهای فشاری در بتن قیل از بارگذاری نهایی نامید.
27-ماکزیمم تولید برش در وسط دیوار حاصل می گردد.
28-نقشه هایی که برای قسمت های خاص و حساس سازه با استفاده از نقشه های اجرایی تهیه می شوند را نقشه های کارگاهی می نامند.
29-در بتن هایی که در معرض آب زیرزمینی قرار دارند اصلا نباید از سیمان پرتلند تیپ 5 استفاده نمود.
30-مهندس ناظر می تواند برای حصول اطمینان از کیفیت مصالح مصرفی ، انجام هر آزمایشی را درخواست نماید.
31-وقتیکه بارهای سرویس به یک تیر بتن آرمه وارد می شوند ، لنگر حداکثر ایجاد شده در تیر بیشتر از لنگر ترک دهندگی بتن تیر است.
32- از میلگردهای فولادی از هر 50 تن و کسر آن از هر قطر و هر نوع فولاد حداقل 3 نمونه باید نمونه گیری کرد.
33-آبهای حاوی سولفاتها و کلریدها ، نظیر آب دریا و برخی چاه ها ، با این شرط که یون سولفات از 1000 و یون کلرید از 500 مشخص ، ستون طراحی می گردد.
34-طراحی ستونهای بتنی تحت خمش دو محوری معمولا با تبدیل دو ممان در دو جهت و یک ممان و با خروج از مرکزیت مشخص ، ستون طراحی می گردد.
35-مقدار کل سولفات در مخلوط بتن نباید از 5 % وزن سیمان بر حسب SO3 تجاوز نکند.
36-منظور از مقاومت مشخصه فولاد مقداری است که حداکثر 5% مقادیر نمونه های اندازه گیری شده برای تسلیم ، کمتر از آن باشد.
37- تغییر شکل زیاد ، ترک خوردگی بیش از حد و لرزش یک سازه بتن آرمه نشان دهنده یک حالت حدی بهره برداری است.
38-در حالت حدی بهره برداری بارها ، سربارها و سایر عوامل مشخصه ( بدون ضریب ) و در حالت حدی نهایی ، بارها و سایر عاملهای محاسباتی ( ضریب دار) ملاک عمل قرار می گیرند.
39-اگر پس از مصرف بتن در بنا ، آزمایش آزمونه های عمل آمده در آزمایشگاه حاکی از عدم تنطباق بتن بر رده مورد نظر باشد ، باید بر اساس آئین نامه بتن ایران تدابیری برای حصول اطمینان از ظرفیت باربری سازه اتخاذ نمود.
40-برای تیرها با دهانه بیش از 5 متر پایه های اطمینان الزامی است.
41-سیمان آهنی یا فروسیمان مصالحی متشکل از ملات سیمان و شبکه های فولادی و یا قطعات ریز فولادی می باشد .
42- مقدار حداقل میلگردهای اصلی ( طولی) در ستون های بتن آرمه برابر یک درصد سطح مقطع ستون است .
43-در سیستم های دال دو طرفه بتنی ، با کاهش سختی خمشی ستون ها ، ممان مثبت افزایش و ممان منفی کاهش می یابد.
44-افزایش مقاومت فشاری بتن در یک تیر بتن آرمه باعث افزایش تغییر شکل تیر در هنگام گسیختگی می شود.
45-خیز بلند مدت یک تیر بتن آرمه 2 تا 3 برابر خیز اولیه آن است .
46-مقاطع بتن آرمه را باید طوری طراحی نمود که گسیختگی خمشی قبل از گسیختگی برشی اتفاق بیفتد.
47-برای تامین پیوستگی بیشتر در محل سطوح واریز ( درزهای اجرایی‌ ) علاوه بر آماده کردن سطح بتن قبلی سطح واریز را با قشری از ملات سیمان و ماسه نرم به ضخامت 2 تا 3 میلیمتر پوشانده و در بتنی که بلافاصله در کنار آن ریخته میشود میزان سنگدانه درشت را کم کرد .
48-در مناطق مرطوب می توان حداکثر 12 پاکت سیمان به شرط ارتفاع کل کمتر از 8/1 متر نباشد روی هم قرار داد.
49-در بتن ریزی در مناطق گرم جهت جلوگیری از تبخیر بالا باید از وزش باد بر بتن جلوگیری به عمل آورد ، برای کاهش دمای بتن از قطعات خرد شده یخ نیز می توان استفاده نمود و محیط بتن ریزی را حتی الامکان خنک کرد.
50-برای افزایش مقاومت در برابر زلزله در تیرهای قابهای بتن آرمه حداکثر فاصله مجاز خاموت های تیر در محل تکیه گاه کمتر از قسمت های دیگر تیر است.
51-در مورد خاموت های ستونهای قابهای بتن آرمه مقاوم در برابر زلزله لازم است که فاصله خاموت ها در نزدیکی اتصال به تیر کمتر از سایر قسمت های آن باشد.
52-در صورت نیاز به وصله آرماتورهای اصلی ستون برای مقاومت بهتر در مقابل زلزله بهتر است که محل وصله ها در نیمه میانی ستون باشد.
53-دیوار برشی مضاعف از نظر مقاومت در برابر زلزله : الف) بعلت قابلیت جذب انرژی در تیرهای اتصال و گسیخته شدن این تیرها ( بجای خود دیوار) برای مقابله با زلزله بهتر از دیوارهای تکی عمل می کنند. ب) با تعبیه شبکه های میلگرد ضربدری در محل تیرهای اتصال راندمان آن ها بیشتر می شود.
54-اعضای مرزی در دیوار برشی قسمت های انتهای دیوار که با مقطع افزایش یافته بوده و سلح به میلگردهای طولی محصور در خاموت می باشند ، برای کل نیروی محوری وارده به دیوار و زوج نیروهای محوری فشاری و کششی ناشی از کل لنگر وارده بر دیوار باید طراحی گردند.
55-پارامتر نسبت آب به سیمان مهمترین علمل در مقاومت فشاری بتن است.
56-هدف از استفاده بتن مگر (نظافت) هموار نمودن سطح زیر بتن اصلی ، جلوگیری از جذب آب و سیمان مخلوط بتن و جلوگیری از آسیب رساندن مواد زیان آور خاک به میلگردها است.
57-مناسبترین روش نصب سنگ پلاک بدنه های ساختمان بصورت خشک با بستهای فلزی روی پشت بند متصل به سازه می باشد.
58-اختلاف بین مقاطع فشرده و غیر فشرده این است که نسبت پهنای آزاد به ضخامت در عناصر فشاری مقاطع فشرده کوچکتر از مقدار نظیر در عناصر فشرده است.
59-در حالت حدی نهایی لغزش ضریب ایمنی جزئی برابر 85/0 روی بار مرده باید اعمال شود.
60-در ترکیب بارها در طراحی گاه بزرگترین تلاش حاصل از ترکیب بار مرده و سربار ملاک طرح مقطع قرار می گیرد.
61-اتصالات فلزی که نیروی محاسبه شده ای را تحمل می کنند باید تحمل 3 تن نیرو را داشته باشند.
62-یکی از حالات کمانش جان در تیرهای لانه زنبوری ، کمانش جانبی – پیچشی جان می باشد.
63-در وصله ستونها اگر سطح انتهایی دو قطعه کاملا صاف و تنظیم شده باشد و انتقال نیرو از طریق تماس مستقیم انجام شود ، وصله باید بتواند برابر 50 درصد مقاومت عضو متصل شونده را تحمل کند.
64-در وصله بال تیرها مقدار جوش در هر طرف طرف مقطع باید برای تامین مقاومتی که مقدارش حداقل 5/1 برابر نیروی موجود در قطعه وصله شده است ، کافی باشد.
65-به منظور استفاده از تیر لانه زنبوری تحت اثر بارهای متناوب تکرار شئنده و تحت اثر بارهای ناشی از زلزله برش ماشینی و برش اتوماتیک شعله ای با کیفیت مناسب مجاز است.
66-در یک ستون با تیرآهن دوبله و قیدهای موازی ، قیدها برای نیروی برشی ستون محاسبه می شوند.
67-برای کاهش ضخامت یک صفحه زیر ستون تعبیه سخت کننده حدفاصل ستون الزامیست.
68-وصله ستونها بر اساس نیروی محوری محوری ستونهای دو طرف وصله وصله و نیز بر اساس درصدی از مقاومت کوچکترین مقطع ستون دو طرف وصله بایستی طراحی شوند.
69-پدیده لهیدگی جان تیر در زیر بارهای متمرکز قسمتی از جان تیر که تحت اثر نیروی متمرکز فشاری قرار میگیرد دچار تسلیم می شود.
70- در صورتیکه از پیچ های معمولی و یا پیچ های پر مقاومت در حالت اتصال غیر اصطکاکی مشترک با جوش استفاده می شود ، فرض صحیح اینست که کل تنش در اتصال را جوش به تنهایی تحمل کند.
71-در یک اتصال جوش حداکثر بعد جوش گوشه به ضخامت صفحه ای که جوش روی لبه آن انجام می گیرد بستگی دارد.
72-عملیات ایجاد انحنا در یک عضو فولادی و یا از بین بردن آنها به کاربردن روشهای گرم کردن موضعی با حداکثر حرارت 650 درجه سانتی گراد.
73-میزان پیش خیز ، میزان خیز منفی قبل از ساخت را گویند و برای تیرها و خرپاها لازم می باشد.
74-در طراحی تیر واسط در سیستم مهاربندی واگرا ، سخت کننده های جان به منظور تامین شکل پذیری با سیلان برشی به فواصل حدود 25 برابر ضخامت جان در طول تیر واسط قرار داده می شوند و ولی از ورق مضاعف چسبنده به جان نمی توان برای تقویت جان به این منظور استفاده نمود.
75-در سیستم های مهاربندی واگرا ، جهت افزایش شکل پذیری ، ارجح است که تیر واسط در برش مقدم بر خمش به سیلان برسد ( جاری شود )
76- جهت جذب انرژی زلزله و کاهش نیروهای وارده بر ساختمان بهتر است که اسکلت ساختمان بصورت قاب فضائی خمشی همراه بادبند در هر دو جهت ساخته شود.
77-در قابهای صلب خمشی ، تیر و ستون در نقطه اتصال به یک اندازه دوران می کنند.
78-در قابها با اتصال خورجینی قابها قابلیت نیروی جانبی را ندارند.
79-قید افقی ستونهای دوبله باید 2 درصد نیروی فشاری ستون را تحمل کنند.
80-دو ستون به هم چسبیده در مقایسه با دو ستون که با قید افقی متصل شده اند ، دو ستونی که با قید افقی متصل شده اند قابلیت تحمل نیروی فشاری بیشتری را دارند.
81-بست مورب ستونهای دوبله بصورت فشاری طراحی می شوند.
82-در تیرهای لانه زنبوری ورق جان برای پوشاندن سوراخ و جلوگیری از خمش و کمانش توام قسمتهای بالا و پایین سوراخ بکار می رود.
83-در تیرهای لانه زنبوری اگر بتن داخل سوراخها نفوذ کند ضرفیت باربری تیر افزایش می یابد .
84-در مورد طاق ضربی می توان گفت که در زلزله های کوچک می توان آن را دیافراگم انعطاف پذیر بحساب آورد و در زلزله های بزرگ احتمال خرابی آن می رود.
85-در ساختمانی با ارتفاع 70 متر اتصال ستونهای فلزی بهمدیگر اتصال جوشی یا اتصال با پیچهای پر مقاومت تنیده است.
86-در مورد قابهای صلب خمشی شکل پذیر کمانش اعضا منجر به کاهش میزان انرژی جذب شده می گردد و به خصوص تحت اثر بارهای دوره ای (سیکلیک) ناشی از زلزله ، مقاومت کمانش اعضاء ممکن است کاهش یابد. لذا باید در طراحی جلوگیری از بروز کمانش کلی یا موضعی نیز منظور شود.
۸۷- پی عبارتست از مجموعه بخش هائی از سازه و خاک که انتقال بار بین سازه و زمین از طریق آن صورت می پذیرد.
۸۸- مسؤلیت اجرای صحیح عملیات مربوط به شناسایی خاک پی و به کارگیری لوازم و دستگاه های مناسب برای این کار بر عهده حفار است.
۸۹- بررسی های ژئوتکنیکی ، ارائه داده های مربوط به رفتار خاک که در طراحی و ساخت بناها لازم می آید و همینطور اثرات بنا بر محیط اطراف را نیز بررسی می کند.
۹۰- اگر از اثرات ناشی از گروه شمع صرفه نظر شود حداقل تا عمق 28 متر باید حفاری گردد.
۹۱- در مورد بخش ها یا عدسی های کف گودبرداری که دارای قابلیت تراکم بیشتر نسبت به سایر نقاط می باشد باید بهسازی شود و یا با خاک متراکم یا بتن ، جاگزین گردد.
۹۲- پی عمیق عبارتست از : عمق آن بیش از 6 برابر کمترین بعد پی باشد و از 3 متر کمتر نباشد.
۹۳- بتن شالوده های نواری در خشکی که فقط آرماتور کلاف دارند باید عیار حداقل 250 کیلوگرم سیمان در مترمکعب را دارا باشد.
۹۴- تعداد گمانه های حفاری تابعی است از : 1- ناهمگنی زمین در اعماق 2- گستردگی محیط ژثوتکنیکی 3- حساسیت سازه های مورد احداث نسبت به نشست های نامساوی.
۹۵- شالوده های منفرد که نزدیک هم بوده و به یکدیگر پیوسته می باشند می توانند بصورت پی مرکب در نظر گرفته شوند.
۹۶-طی بررسی های ژئوتکنیکی : 1- انواع خاکهای موجود در محل شناسایی شود 2- لایه های مختلف خاک زمین شناسایی می شوند 3- آب های زیرزمینی مورد مطالعه قرار می گیرند.
۹۷-در یک آزمایش گمانه زنی ، تعداد گمانه ها به حساسیت سازه های مورد احداث نسبت به نشست غیر متقارن ، نا همگنی زمین در عمق و گستردگی محیط ژئوتکنیکی تحت پوشش بستگی دارد.
۹۸-هنگام آبکشی و تخلیه گودها ، احتمال تخریب شیروانی گود و بالا آمدن کف گود در اثر فشار آب وجود دارد.
۹۹-برای بتن شالوده های بتن آرمه ، حداقل عیار در خشکی 300 و در آب 400 کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن است.
100- از نظر انتقال بارهای سازه به زمین پی های ویژه نسبت به پی های دیگر متفاوت می باشد.
101- جهت جلوگیری از تاثیر عوامل جوی بر دیواره گودبرداری خاک های قابل تورم می توان روی قسمت های گودبرداری شده توسط ملات ماسه سیمان پوشانده شود.
102- در گود برداری باید پایداری یناهای موجود در مجاورت گود ، پایداری کف و پایداری جداره گود توجه گردد.
103- در طراحی یک پی باید ظرفیت باربری خاک و نشست پی کنترول شود.
104- رخنمون های سنگی و پی های قدیمی در کف گود برداری که بصورت ناحیه ای در نزدیک پی نواری و یا گسترده قرار می گیرند موجب تمرکز تنش در زیر پی خواهد شد.
105- حداقل ضخامت و عیار بتن پاکیزگی ( مگر ) در شالوده های بتن آرمه بترتیب 5 سانتیمتر و 150 کیلوگرم سیمان در مترمکعب بتن است.
106- افزایش ابعتد پی سطحی ، در افزایش ظرفیت باربری ، موثرتر از کاهش میزان نشست زیر پی می باشد.
107- با زیادتر شدن تراکم نسبی خاکهای ماسه ای ، نوع گسیختگی در زیر پی ها به این ترتیب عوض می گردند : برش پانچ-برش موضعی – برش کلی .
108- بتن ریزی در مجاورت آب مستلزم خشکاندن کف گود است.
109- حداقل ژرفای شناسایی در یک پی شمعی گروهی به میزان بیشتر از 7 برابر قطر شمع ، پائین تر از نوک شمع هاست.
110- نقش اصلی شناژ در پی جلوگیری از جابجایی پی هاست.
111- دو پی ، با عرض های متفاوت ، فشار یکسانی را به زمین منتقل می کنند . میزان نشست در زیر آنها ، در زیر پی با عرض کوچکتر کمتر است.
112- ضخامت پی بر اساس برش تعیین می گردد.
113- تفاوت عمده پی های سطحی و پی های عمیق در نحوه انتقال بار به زمین می باشد.
114- برای مقابله با نیروی قائم کششی در پی سیستم اجرائی مناسب ، اجرای عمیق تر پی است.
115- عمق مطالعات ژئوتکنیکی برای یک ساختمان 2 تا 3 برابر عرض پی را در بر می گیرد.
116- مناسبترین و اقتصادی ترین نوع سیستم پی سازی روی بسترهای نرم و شل برای ساختمانهای زیر
5 طبقه بهسازی خاک بستر با سیمان و آهک و خاکریز می باشد.
117- کیسون همان پایه عمیق پی می باشد.
118- محدودیت نشست کل مجاز یک پی رادیه (گسترده) در کارهای ساختمانی مقدار قطعی و معینی دارد ولی معمولا بین 10-5 سانتیمتر برحسب نوع ساختمان متفاوت است.
119- پائین بردن آب زیر زمینی از سطح زمین باعث افزایش میزان باربری و نشست یک پی می گردد.
120- عمق پی های عمیق نسبت به ابعاد آنها حداقل 6 برابر کوچکترین بعد افقی است که انواع آنها شامل شمعها و دیوارکها و دیوارهای جداکننده می باشد.
121- در هنگام بررسی ژئوتکنیکی بستر شالوده ها اثرات حضور آب را باید از جنبه های میزان نفوذپذیری خاکها در نظر گرفت.
122- پدیده آبگونگی ( روانگرایی ) در خاکهای ماسه ای اشباع احتمال وقوع بیشتری دارد و حداکثر شتاب زمین و عمق لایه خاک مورد نظر و فشار وارده بر خاک باعث رخداد این پدیده می گردد.
123- نقش اصلی کلاف های افقی پی های منفرد مقابله با حرکت نسبی پی های منفرد در جهت افقی می باشد.
124- در یک پی منفرد تحت بار مرکزی ، وجود لنگر سبب کاهش ظرفیت باربری پی می شود.
125- برای مواجه با واژگونی پی های کناری ساختمان استفاده از پی های نواری ( مرکب ) توصیه می گردد.
126- در خاکهایی که پتانسیل آبگونگی دارند استفاده از پی های گسترده ( رادیه ژنرال‌ ) مناسب تر است.
127- برای احداث پی در زمین های شیبدار خاکبرداری و هم تراز کردن پی های الزامیست.
128- ساخت و ساز در مناطق دارای پتانسیل شدید دارای مخاطرات ژنوتکنیکی زلزله اجتناب پذیر است.
129- در مناطق زلزله خیز دارای خاکهای ریزدانه چسبنده سست ، عمق بناهای کوتاه مناسبترند چون دارای پریود طبیعی کوتاهتری هستند.
130- زهکشی جهت تثبیت نقاطی که دارای پتانسیل لغزش است مناسبتر می باشد.
131- نیروی افقی ناشی از زلزله موجب افزایش تنش وارد از طرف سازه به خاک پی و همچنین موجب کاهش ظرفیت باربری خاک و فشارهای غیر یکسان از طرف سازه بر خاک می گردد.
132- حرکت لرزه ای تابع پارامترهای منبع لرزه ، مسیر لرزه و شرایط موضعی ساختگاه است.
133- انرژی آزاد شده از منبع لرزه تابع مکانیزم شکست گسله و طول گسلش است.
134- بزرگی یک زمین لرزه تابه انرژی آزاد شده از منبع زمین لرزه است.
135- در تحلیل اثر آبرفت در انتشار امواج پارامترهایی مانند ظرفیت برشی خاک ، ستبرای آبرفت و میرایی خاک تاثیر عمده ای دارند.
136- جهت جلوگیری از پدیده روانگرایی در خاکی که استعداد آن را دارد ، در ساخت و ساز یاید لایه روتنگراشدنی را با روشهای خاصی متراکم نمود یا از اعمال بار به آن لایه خوداری نمود.
137- کنترول نشست در طراحی پی ها پس از تحلیل با استفاده از ظرفیت باربری باید حتما انجام گیرد.
138- با در نظر گرفتن بارگذاری، زلزله در خاکهای ماسه ای اشباع ظرفیت باربری نمایی کاهش می یابد.
139- یکپارچگی پی و اسکلت ساختمان موجب بالارفتن مقاومت ساختمان در برابر آثار سوء ناشی از روانگرایی می گردد.
140- در مناطقی که احتمال وقوع روانگرایی ( آبگونگی ) وجود دارد استفاده از پی های گسترده الزامیست.
141- در مناطق دارای پتانسیل روانگرایی ، ساختمان چوبی مناسبتر است.
142- مناطقی بیشتر دارای پتانسیل روانگرایی هستند که دارای ماسه های سست باشند.
143- در مناطق زلزله خیز بایستی برای طراحی دیوار حائل باید فشار خاک وارد بر دیوار حائل را افزایش داد و محل اثر نیرو را نیز متناسبا تغییر داد.
144- در اثر زلزله پایداری ترانشه ها کاهش پیدا می کند.
145- روانگری کامل هنگامی است که مقاومت نزدیک به صفر گردد.
146- ماسه بادی بهترین پتانسیل روانگرایی را دارد.
147- پتانسیل روانگرایی با مقدار ضربه نفوذ استاندارد اندازه گیری می شود.
148- پدیده آبگونگی در خاکهایی که در اثر برش ، حجم آنها کم می گردد اتفاق می افتد.
149- در اثر زلزله ممکن است فشار بین پی و خاک ، بعضی از پی های اضافه و برخی دیگر کم گردد.
150- بهتر است در پی های مستطیلی خروج از مرکزیت در ثلث وسط باشد.
151- برای اصلاح خاک دارای پتانسیل روانگری استفاده از روش تحکیم و تراکم خاک مناسبتر است.
152- در اثر بالا آمدن سطح آب در زیر پی های خاک شنی مقاومت تقریبا نصف می گردد.
153- برای پی سوله ها یا دهانه های نه زیاد ، شناژ بعلت نسبت لاغری شناژ در فشار مناسب نیست.
154- ایجاد پاشنه در کنار پی ها برای افزودن مقاومت برشی می باشد.
155- در خاکهایی با پتانسیل روانگری سرعت موج برشی حدود 250 نتر بر ثانیه می باشد.
156- تحکیم دینامیکی در خاک ماسه پوک مناسبتر است.
157- پیش بارگذاری توام با چاههای زهکشی در خاک رس مناسبتر است.
158- در میعان سازه بیشتر بداخل خاک فرو رفته و می چرخد.
159- بزرگی یک زلزله بطول گسله اش ارتباط ندارد.
160- در صورتیکه میزان رس خاک ماسه ای بیشتر باشد ، پتانسیل روانگری کمتر می شود.
161- در روانگرایی هنگام زلزله فشار آب در نوسان پی افزایش می یابد.
162- برای بارهائی که در پی کوتاه مدت افزایش دینامیکی دارند مانند زلزله ، مقاومت مجاز حدود 30% افزایش می یابد.
163- بر طبق آئین نامه 2800 در ساختمانهایی با مصالح بنائی غیر مسلح کلاف افقی باید در زیر همه دیوارها و در محل همه سقف ها باشد.
164- ساختمانهای آجری غیر مسلح که تراز روی بام آنها از زمین مجاور بیش از 8 متر نباشد تا 2 طبقه به اضافه یک زیر زمین مجاز به ساخت می باشند.
165- اتصال نما سازی که با آجر سه سانتیمتر ضخامت انجام می گیرد به این شکل اجرا می شود که بدنه ساختمان در داخل دیوارهای اصلی قبلا مفتولهایی گذارده شود و در موقع نما سازی سر آزاد این مفتولها در داخل دیوار نما قرار گیرد.
166- از نظر آئین نامه شماره 2800 تعداد محدودیتی در تعداد طبقات ساختمانهایی با مصالح بنائی مسلح نداریم.
167- در یک ساختمان 20 طبقه باید از عناصر قاب صلب و دیوار برشی برای تحمل نیروهای جانبی استفاده نمود.
168- اختلاف بین قاب خمشی و قاب ساده در این است که تعداد اتصالات تیر به ستون در قاب خمشی قابلیت انتقال لنگر را دارا می باشند ، در حالیکه در قاب ساده این قابلیت وجود ندارد.
169- پیش بینی قاب با اتصالات مقاوم خمشی ، در حالتی که تعداد طبقات بیش از 14 طبقه و یا ارتفاع ساختمان بیشتر از 50 متر باشد ضروری می باشد.
170- ضریب زلزله C در هیچ حال نباید از 10 درصد شتاب مبنای طرح کمتر اختیار گردد.
171- حداقل ضریب اطمینان در مقابل واژگونی در اثر زلزله برابر 75/1 می باشد.
172- حداقل ضریب زلزله استاتیکی یک سازه برابر 02/0 می باشد.
173- حداقل ضریب زلزله قطعه الحاق به ساختمان برابر 84/0 می باشد.
174- حداکثر ضریب زلزله استاتیکی برای یک سازه برابر 336/0 می باشد.
175- نقش اصلی میلگردهای افقی در دیوارهای آجری مسلح ، تقویت مقاومت برشی می باشد.
176- در ساختمانهای کوتاهتر از 15 طبقه سیستم مقاوم در مقابل بار جانبی زلزله می تواند بادبند یا دیوار برشی باشد.
177- در مورد ساختمانهایی تا 5 طبقه یا کوتاهتر از 18 متر ارتفاع در صورتیکه فاصله بین مرکز جرم طبقات بالاتر نسبت به مرکز صلبیت هر طبقه زیرین آن میزان 5 درصد بعد ساختمان در آن طبقه در امتداد عمود بر نیروی جانبی باشد محاسبه ساختمان در برابر لنگر پیچشی الزامی نیست.
178- نیروی جانبی در ساختمانهایی با عناصر مقاوم مختلط شامل دیوارهای برشی ، بادبندها و قابهای خمشی باید بین این عناصر به نسبت صلبیت آنها تقسیم گردد و هر طبقه برای بار مربوطه طراحی گردد.
179- در روش تحلیل شبه دینامیکی توزیع نیروی برشی پایه در ارتفاع ساختمان برای هر مود نوسان منحصرا به وزن آن طبقه بستگی دارد.
180- در ساختمانهایی با دیوار باربر، طول دیوار باربر بین دو پشت بند حداکثر 30 برابر ضخامت آن می باشد.
181- بادبندهای موجود در یک ساختمان با اسکلت فلزی می توانند از طبقه ای به طبقه دیگر تغییر موقیعت دهانه در داخل یک قاب مشخص داشته باشند.
182- درزهای انقطاع لزومی ندارند در شالوده ساختمان ادامه یابند.
183- مقاومترین سیستم سازه ای برای مقاومت در برابر زلزله سیستم ترکیبی قاب خمشی و دیوارهای برشی است.
184- درز انقطاع بین دو ساختمان 5 طبقه می تواند از روی پی به بالا بصورت ، با عرض ثابت ایجاد و با مصالح ضعیف پر شود.
185- برای محاسبه نیروی زلزله بام های مسطح و ساختمان های مسکونی فقط 20% بار زنده در نظر گرفته می شود.
186- برای عملکرد بهتر ساختمانهایی با مصالح بنائی در مقابل زلزله مجموع طول بازشوها در هر دیوار باربر از نصف طول آن دیوار بیشتر نباشد.
187- برای رفتار مطلوب تر ساختمان ها در برابر زلزله عناصر بار بر قائم ( ستونها ) دیرتر از تیرها دچار خرابی گردند.
188- برای بهبود رفتار لرزه ای ساختمانها بهتر است طرح معماری ساختمان ، بر اساس پلان حتی الامکان ساده و متقارن در هر امتداد ارائه گردد.
189- در مورد دیوارهای غیرباربر و تیغه ها اگر ارتفاع این دیوارها از تراز کف مجاور بیشتر از 5/3 متر باشد ، تعبیه کلاف های افقی و قائم الزامیست.
190- در صورتیکه بر خلاف نقشه های اجرایی ، کلیه دیوارهای خارجی و داخلی ساختمانی را با حفظ ضخامت و مقاومت از نوع سبکتر اجرا کنیم وزن ساختمان کم می شود و تنش های زیر پی کاهش می یابد و زمان تناوب نیز کاسته و ضریب زلزله افزلیش می یابد.
191- گیردار بودن تکیه گاه های تیر سبب افزایش مقاومت خمشی و کاهش تغییر شکل نیرو می شود.
192- از نظر ضوابط زلزله سقف کاذب ترجیحا باید با مصالح سبک ساخته شود و با اتصال مناسب به اسکلت یا کلاف بندی ساختمان متصل گردد.
193- حداقل ضخامت بتن پوششی روی میلگردهای طولی کلاف قائم برابر است با 5/2 سانتیمتر.
194- کلاف بندی قائم در ساختمانهایی با مصالح بنائی جهت کلیه ساختمانهای دو طبقه و ساختمانهایی یک طبقه با اهمیت زیاد الزامیست.
195- برای بارگذاری ، هر چه درجه نامعینی یک سازه بتن آرمه بیشتر باشد ، قابلیت جذب انرژی آن بیشتر است.
196- در یک سقف تیرچه بلوک ، بتن ریزی روی تیرچه بلوکها با 5 سانتیمتر بتن با میلگرد نمره 8 در هر 30 سانتیمتر عمود بر تیرچه ها انجام می گیرد.
197- ضریب رفتار ساختمانهای آجری مسلح 4 می باشد.
198- حداکثر فاصله مجاز کلاف های قائم 5 متر می باشد.
199- برای تسلیح یک دیوار برشی آجری وجود میلگرد قائم ضروری است.
200- در دیوارهای آجری مسلح ، میلگردهای قائم تا داخل شناژ افقی پی ادامه می یابند با حفظ طول
201- متداولترین حالت شکست میانقابهای آجری بهنگام زلزله ، علاوه بر ایجاد ترکهای ضربدری ، احتمال می رود کنج های دیوار نیز خرد شود.
202- استفاده از فولادهای ساختمانی با تنش های تسلیم بسیار بالا در ساختمان های ضد زلزله به هیچوجه نوصیه نمی گردد.
203- هر چه ضریب رفتار یک ساختمان بیشتر باشد آن ساختمان قابلیت جذب انرژی بیشتری را دارد.
204- استفاده از دیوارهای برشی بتنی در داخل قاب خورجینی فلزی ، برای مقابله با نیروی زلزله ، در صورتیکه قاب با دیوار بصورت مناسبی متصل گردد مجاز است.
205- در تحلیل یک قاب فضائی خمشی نیروهای زلزله هر طبقه در مرکز جرم آن طبقه می باشد.
206- سقفی که به مانند یک دیافراگم صلب عمل می نماید ، باعث می شود که نیرو های زلزله به نسبت صلبیت اعضای مقاوم تقسیم شوند.
207- از نظر عملکرد سقف بعنوان یک دیافراگم صلب ، سقف تیرچه بلوک از طاق ضربی بهتر است.
208- سختی یک سازه به مشخصات خود سازه بستگی دارد.
209- احداث طره ای بیش از 1 متر ممنوع می باشد.
210- در سازه هایی که مرکب از قاب خمشی و بادبند هستند ، نیروی زلزله به نسبت سختی بین قاب و بادبند تقسیم می شود.
211- توزیع نیروی زلزله ابتدا بطور قائم و آنگاه بطور افقی انجام می گیرد
آجر در پی سازی :
قبل از شروع عملیات، باید گیاهان و خاکهای نباتی از محل کار برداشته شود و محل دیوارچینی از وجود هر نوع گیاه و ریشه‌های عمقی پاکسازی شود. پس از این مرحله پیمانکار باید بر اساس نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت نسبت به پیاده کردن محل دیوارها اقدام نماید. بهترین و مناسب‌ترین شالوده برای دیوار آجری شالوده نواری می‌باشد. عمق شالوده بستگی به ظرفیت باربری خاک، سطح آب زیرزمینی زیر شالوده و بالاخره آثار جوی نظیر نفوذ آبهای سطح‌الارضی و عمق نفوذ یخبندان دارد. پیمانکار موظف است بر اساس نقشه‌های اجرایی و همزمان با انجام عملیات خاکی نسبت به آماده سازی بستر پی و پی‌ریزی اقدام نماید.
دیوارچینی:
رعایت نکات زیر در دیوارچینی آجری الزامی است:
الف: دیوارچینی باید کاملاً قائم و شاقولی بوده، امتداد رجها کاملاً افقی باشد و بندهای قائم یک رج در میان دقیقاً در مقابل هم قرار گرفته و شاقولی باشند. ضخامت بند آجرها باید طبق نقشه‌های اجرایی باشد. ضخامت این بندها، نباید کمتر از 10 میلیمتر و بیشتر از 12 میلیمتر باشد. آجرچینی باید با رعایت اصول صورت پذیرد، به نحوی که قفل و بست کامل بین آجرها ایجاد شود. برای تزئین آجرچینی باید مطابق نقشه‌های اجرایی عمل شود.
ب: قبل از اجرای آجرچینی و با توجه به شرایط آب و هوایی و دستورات دستگاه نظارت، آجرها بایستی به مدت 60 دقیقه در آب خیسانده و بلافاصله به کار برده شوند. ریختن آب بر روی آجر مجاز نمی‌باشد.
پ: مشخصات آجر و نوع ملات مصرفی باید بر اساس فصل مصالح، نقشه‌های اجرایی، مشخصات فنی خصوصی و سایر دستورات دستگاه نظارت باشد. در صورت نبود این مشخصات رعایت نکات زیر الزامی است:
1- دیوارهای داخلی باربر:
دیوارچینی باید با آجر مرغوب (بر اساس مندرجات فصل مصالح) و ملات ماسه سیمان (6 : 1) یا ملات باتارد (8 : 2: 1) صورت گیرد. حداقل ضخامت این دیوارها، 20 سانتیمتر می‌باشد.
2- دیوارهای داخلی غیر باربر (تیغه‌ای)
بسته به ضخامت تیغه و شرایط کار باید به شرح زیر عمل شود:
ـ تیغه 6 سانتیمتری با آجر معمولی یا سفالی مجوف با ملات گچ و خاک
ـ تیغه 10 سانتیمتری با آجر معمولی یا سفالی مجوف با ملات گچ و خاک یا باتارد 8 : 2 : 1 یا ملات ماسه سیمان 6 : 1
ـ تیغه 20 سانتیمتری با آجر معمولی یا سفالی مجوف با ملات ماسه آهک 3 : 1، باتارد 8 :2 : 1، یا ماسه سیمان 6 : 1
3- کرسی‌چینی
عرض کرسی‌چینی باید حداقل نیم آجر از دیوار بالای آن بیشتر اختیار شود و محور کرسی‌چینی حتی‌الامکان بر محور دیوار منطبق باشد. نقش عمده کرسی‌چینی، تأمین سطح اتکای بیشتر برای دیوار و تأمین ارتفاع تا رقوم کفسازی می‌باشد. به دلیل تماس مستقیم و دائم کرسی‌چینی با رطوبت، آجرهای به کار رفته در کرسی‌چینی، باید از میان آجرهای مقاوم با میزان کم جذب آب انتخاب شوند.
ت: انتخاب نوع ملات در مقاومت آجرکاری نقش بسیار مهمی خواهد داشت. به کار بردن ملات با عیار زیاد لزوماً نقش کلیدی در افزایش مقاومت آجرکاری ندارد، مثلاً چنانچه به جای ملات ماسه سیمان (3: 1) از ملات باتارد (6: 1: 1) استفاده شود، گرچه مقاومت ملات (40%) کاهش می‌یابد، ولی مقاومت آجرکاری تنها حدود 4% کاهش خواهد یافت. بنابراین می‌توان گفت به ازای هر مقاومت از آجر مصرفی یک ملات با مقاومت خاص، بهترین مقاومت آجرکاری را به دست می‌دهد. لذا نوع ملات مصرفی و آجر، باید در نقشه‌ها و مشخصات فنی خصوصی ذکر شود.
ث: به منظور تأمین حداکثر مقاومت و قفل و بست کامل، نحوه چیدن آجر، باید طبق نقشه‌های اجرایی و دستورالعملهای دستگاه نظارت باشد. چیدن صحیح و ایجاد قفل و بست کامل، باعث جلوگیری از نشستهای نامتجانس دیوارچینی و شکستهای احتمالی آن در برابر بارهای نقطه‌ای (متمرکز) خواهد بود، به ویژه در کنجها و محل اتصال دیوارهای متقاطع، تأمین قفل و بست کامل از اصول اولیه پایداری دیوارچینی می‌باشد، دیوارچینی باید به صورت یکنواخت در ارتفاع صورت گیرد و نباید اختلاف ارتفاع دیوارچینی در یک قسمت ساختمان نسبت به قسمتهای دیگر از یک متر تجاوز نماید. در مورد دیوارهای متقاطع، باید به منظور تأمین قفل و بست و پیوند کامل، یک رج در میان از قطعات اتصال یا لابند استفاده شود.
ج: علاوه بر نوع آجر و ملات مصرفی که نقش عمده در بالا بردن مقاومت آجرکاری دارد، ضریب لاغری و نحوه گیرداری دیوار با ستون آجری اثر مستقیم در مقاومت و عملکرد دیوار یا ستون آجری خواهد داشت. ضریب لاغری یک ستون یا دیوار عبارتست از نسبت ارتفاع به عرض مقطع ستون یا ضخامت دیوار. در حالت کلی ضریب لاغری دیوارهای آجری باربر با ملات سیمان، نباید از 18 بیشتر اختیار شود، در صورت استفاده از ملات ماسه آهک ضریب لاغری، نباید از 12 تجاوز نماید.
چ: در مواردی که دیوارچینی در مجاورت ستونهای فلزی یا بتنی قرار گیرد و در این نقاط درز پیش‌بینی نشده باشد، باید نحوه اتصال ستون به دیوار مطابق نقشه‌های اجرایی باشد، در صورتی که این جزئیات در نقشه‌ها نیامده باشد، باید به شرح زیر عمل شود:
1- اتصال دیوار با ستون فلزی
در هر متر ارتفاع، یک قطعه اتصال جوش شده به ستون فلزی باید در داخل ملات دیوارچینی قرار گیرد. قطعه اتصال به صورت T با میلگردی به قطر حداقل 8 میلیمتر به اندازه 350×150 میلیمتر که بعد 150 میلیمتری آن به ستون جوش داده می‌شود.
2- اتصال دیوار با ستون بتنی
در هر متر ارتفاع، 2 عدد شاخک U شکل به ابعاد 80×250×250 از میلگرد به قطر 10 میلیمتر به صفحه‌ای به ابعاد 6×100×100 میلیمتر جوش داده می‌شود، این صفحات با شاخکهای مناسب هنگام بتن‌ریزی در داخل ستون بتنی کارگذاری شده‌اند. شاخکهای U شکل در داخل دیوار آجری و درون ملات بین آجرها قرار داده خواهند شد.
ح: سوراخها و محلهای باز برای کارگذاری چهارچوبها، درها، پنجره‌ها، مجراهای تهویه، عبور لوله‌ها و کابلهای توکار و نظایر آن، باید قبلاً بر اساس نقشه‌های اجرایی کاملاً مشخص و هنگام آجرچینی تعبیه گردند تا نیازی به کندن و تخریب دیوارها به منظور تأمین فضاهای باز وجود نداشته باشد، در موارد استثنائی باید این عمل با تأیید دستگاه نظارت صورت پذیرد. چهارچوبها باید حتی‌الامکان همزمان با آجرچینی نصب شوند و به هنگام ریختن دوغاب در پشت پروفیل چهارچوبهای فلزی باید با قرار دادن وادارهای چوبی آنها را کاملاً مهار نمود تا در اثر فشار دوغاب‌ریزی خم نشده و در جهت طولی نیز تاب برندارد.
خ: نعل درگاهها باید بر اساس جزئیات مندرج در نقشه‌های اجرایی و با طول گیرداری کامل ساخته شوند. چنانچه نعل درگاه با یک تیرآهن ساخته می‌شود، طول گیرداری نباید از 25 سانتیمتر کمتر باشد. برای نصب این قبیل نعل درگاهها توصیه می‌شود از زیرسری بتنی یا صفحه‌های فولادی استفاده شود. در صورتی که عرض دیوار از نیم آجر بیشتر باشد، نعل درگاه از دو تیرآهن موازی ساخته می‌شود که در هر 50 سانتیمتر به وسیله دو عدد میل مهار در بالا و پایین به یکدیگر بسته می‌شوند.
د: آجرکاری در درجه حرارت کمتر از 5 درجه سانتیگراد مجاز نیست، در شرایط آب و هوایی سرد دیوارهای تازه چیده شده، باید با پوشاندن و گرم کردن محافظت شوند، در شرایط متعارف آجرکاری با ملات ماسه سیمان یا ملات باتارد باید حداقل 3 روز مرطوب نگه داشته شود و از خشک شدن آن جلوگیری به عمل آید.
ذ: برای تأمین ایمنی ساختمان در مقابل زلزله رعایت مندرجات ”آیین‌نامه طرح ساختمانها در برابر زلزله“ (استاندارد شماره 2800) الزامی است. ساختمانهای آجری در نقاط زلزله‌خیز باید به شرح زیر کلاف‌بندی شوند:
1- کلاف افقی
1-1 کلاف افقی در تراز پی
این کلاف از بتن آرمه بوده و نباید عرض آن از عرض دیوار یا 25 سانتیمتر و ارتفاع آن از عرض دیوار یا 25 سانتیمتر کمتر باشد. میلگردهای اصلی حداقل برای عرض کمتر از 35 سانتیمتر و برای عرض بیشتر از 35 سانتیمتر می‌باشد، به طوری که فاصله میلگردها از 25 سانتیمتر بیشتر نشود. تنگها از میلگرد و فاصله آنها برابر ارتفاع کلاف یا 20 سانتیمتر هر کدام که کوچکتر است، می‌باشد.
1-2 کلاف افقی در تراز سقف
این کلاف از بتن‌آرمه بوده و عرض آن برابر عرض دیوار و حداقل 20 سانتیمتر می‌باشد. در مورد دیوار خارجی و به منظور نماسازی می‌توان عرض کلاف را 12 سانتیمتر از عرض دیوار کمتر اختیار نمود. می‌توان ارتفاع کلاف روی دیوارهای باربر را تا 20 سانتیمتر و روی دیوارهای غیر باربر را تا 12 سانتیمتر تقلیل داد. میزان میلگرد در این نوع کلافها عیناً مشابه کلافهای افقی در تراز پی خواهد بود.
2- کلاف قائم
در تمامی ساختمانهای آجری دو طبقه یا ساختمانهای یک طبقه با اهمیت زیاد[3] اجرای کلاف قائم الزامی است. کلافهای قائم ممکن است از بتن‌آرمه با حداقل بعد 20 سانتیمتر، تیرآهن نمره 10 یا معادل آن در داخل دیوار، گوشه‌ها و تقاطع دیوارها با فاصله حداکثر محور تا محور 5 متر تعبیه شوند. در مورد کلافهای قائم بتن‌آرمه حداقل میلگرد می‌باشد. میلگردهای طولی باید با تنگهایی به قطر حداقل 6 میلیمتر به یکدیگر بسته شوند. حداکثر فاصله تنگها از یکدیگر 20 سانتیمتر است. کلافهای قائم باید به نحو مطمئن به کلافهای افقی متصل شوند تا سیستم به صورت یکپارچه عمل نماید.
دیوارچینی دوجداره:
دیوارهای دوجداره با آجر، باید دقیقاً بر اساس نقشه‌های اجرایی، دستورات دستگاه نظارت و مشخصات تعیین شده، مطابق رقوم و ترازهای موردنظر ساخته شوند. علاوه بر رعایت ضوابط و اصول مندرج در این فصل رعایت موارد زیر الزامی است.
الف: دیوارهای داخلی و خارجی باید به شکل کاملاً مطمئنی به وسیله بستهای گالوانیزه یا میلگرد ضدزنگ به قطر حداقل 8 میلیمتر، در فواصلی که در جهت افقی از 60 سانتیمتر و در جهت قائم از 50 سانتیمتر تجاوز نکند، به یکدیگر متصل شوند. تعداد این بستها نباید در هر مترمربع از 4 عدد کمتر باشد، به علاوه در محل بازشوها و کنجها، باید مهاریهای اضافی پیش‌بینی شود و در هر 30 سانتیمتر ارتفاع، باید یک بست دو سمت دیوار را در مجاورت بازشوها به یکدیگر مرتبط نماید.
ب: ضخامت هر دیوار نباید از 10 سانتیمتر و ضخامت کل دیوار دوجداره از 25 سانتیمتر کمتر باشد. ضخامت فضای خالی بین دو جدار، نباید از 5 سانتیمتر کمتر و از 5/7 سانتیمتر بیشتر باشد. در شرایط خاص می‌توان ضخامت دیوار داخلی را تا 5/7 سانتیمتر کاهش داد، در این حالت باید بار سقف تنها توسط دیوار خارجی تحمل شود و ملات مصرفی، نباید ضعیف‌تر از ملات باتارد 1:2:9باشد.


آرماتور بندی و نصب صفحه ستونها
آرماتوربندی کاری تخصصی میباشد و دقت و نظارت جدی بر آن الزامی است. در برخی شرایط تمام مقاومت پی را آرماتورها تامین می کنند. مهندسین ناظر موظف هستند قبل از اجرای بتن ریزی از آرماتوربندی فونداسیون بازدید به عمل آورده و تا پایان بتن ریزی نظارت مستمر و مستقیم داشته باشند. ذکر چند مطلب در خصوص آشنایی با نکات اجرایی آرماتوربندی الزامی است :
1- به هیچ عنوان از آرماتورهای زنگ زده و یا آغشته به روغن نباید استفاده شود در صورت آلودگی آرماتورها به روغن یا زنگ زدگی آنها، باید قبل از اجرای آرماتوربندی به پاکسازی آنها اقدام و بعد از تایید دستگاه نظارت به بتن ریزی اقدام گردد.
بیاموزیم: آرماتورها دو دسته طولی (آرماتورهای اصلی) و عرضی (خاموت) هستند. خاموتها وظیفه نگهداری آرماتورهای طولی و جلوگیری از کمانش آنها در هنگام فشارهای زیاد و چند کاربرد بسیار مهم دیگر دارند. لذا اهمیت رعایت ضوابط خاموت گذاری کمتر از آرماتورهای اصلی نیست.
2- فاصله خاموتها از یکدیگر باید حداکثر 20 سانتی متر باشند و دستگاه نظارت موظف است که در صورت عدم رعایت از سوی پیمانکار از اجرای بتن ریزی جلوگیری نماید.
شکل: فاصله خاموتها از هم 20 سانتی متر است و مشاهده می کنید که نحوه اندازه گیری آن به راحتی قابل اندازه گیری است.
3- خاموتها باید مطابق بوسیله سیم آرماتوربندی به تمام میلگردهای طولی مهار شوند این امر الزامی است و میبایست توسط پیمانکار رعایت گردد و در صورت عدم توجه دستگاه نظارت موظف است از ادامه کار پیمانکار تا رفع نواقص فوق جلوگیری نماید.
4- تمام میلگردها باید توسط قیچی مخصوص بریده شود و جدا از بریدن میلگردها به کمک دستگاه هوا برش خودداری شود . توجه داشته باشید که حرارت موجب افت کیفیت میلگردها میگردد.
5- از خم کردن آرماتور در دمای پایین تر از 5 درجه سانتیگراد خودداری شود و از باز و بسته کردن خمها به منظور شکل دادن مجدد میلگردها جدا خودداری شود در صورت مشاهده چنین مواردی باید به مهندس ناظر اعلام گردد تا مطابق ضوابط اقدام شود .
6- تمام میلگردها باید به صورت سرد و تا حد امکان با دستگاههای مکانیکی خم شوند از خم کردن آرماتورها و بولتهای صفحه های ستون به کمک حرارت ( هوابرش ) جدا خودداری شود.
کل: نحوه صحیح خم کردن آرماتورها به صورت سرد و در دمای معمولی.
7- توجه داشته باشید که آرماتوربندی را که توسط مهندس ناظر تایید شده است نباید قبل از بتن ریزی تغییر داد (خصوصا از خارج کردن میلگردها جدا خودداری نمایید و در صورت مشاهده سریعا به مهندس ناظر گزارش دهید.)
8- فاصله بین میلگردها تا سطح قالب بندی حداقل باید 5/2 سانتی متر باشد تا پوشش بتنی روی میلگردها دارای ضخامت مناسبی باشد و علاوه بر ایجاد پیوستگی بین بتن و میلگرد، محافظت میلگردها در برابر خوردگی و زنگ زدگی انجام شود.
مهم: رعایت نکردن فاصله بین میلگردها و جداره قالب باعث از بین رفتن سریع پی می شود. مهم: فاصله مناسب بین میلگرد و دیواره قالب باعث استحکام و بالارفتن عمر پی و در نتیجه سازه و بالا رفتن مقاومت در برابر زلزله خواهد شد.


مزایا و معایب ساختمانهای فلزی
احداث ساختمان بمنظور رفع احتیاج انسانها صورت گرفته و مهندسین، معماران مسئولیت تهیه اشکال و اجراء مناسب بنا را برعهده دارند؛ محور اصلی مسئولیت عبارت است از:
الف ) ایمنی ب ) زیبائی ج) اقتصاد
با توجه به اینکه ساختمان های احداثی در کشور ما اکثرا" بصورت فلزی یا بتنی بوده و ساختمانهای بنایی غیر مسلح با محدودیت خاص طبق آئین نامه 2800 زلزله ایران ساخته میشود، آشنایی با مزایا و معایب ساختمانها می تواند درتصمیم گیری مالکین ، مهندسین نقش اساسی داشته باشد.


بتن ریزی
بتن آماده توسط ماشینهای حمل بتن (میکسر) برای شما آورده میشود، توجه به نکات زیر برای اجرای یک بتن ریزی صحیح الزامی است:
1- از افزودن آب به بتن حمل شده بدون اجازه مهندس ناظر اکیداً خودداری شود. ( معمولا کارگران برای سهولت کار خود و روانی بیشتر بتن به آن آب میافزایند که این امر از مقاومت بتن به شدت میکاهد لذا توجه به این امر بسیار دارای اهمیت میباشد.)
2- معمولا ً مقداری از بتن در ابتدای تخلیه از میکسر دارای دانه بندی نا مناسبی میباشد. باید دقت شود این بتن که دارای کیفیت نا مناسب جهت بتن ریزی میباشد، مورد مصرف کارهای ساختمانی قرار نگیرد.
3- قبل از بتن ریزی حتماً باید درون قالبهای فونداسیون که آرماتور گذاری شده است از خاکهای ریزشی و نخاله های ساختمانی کاملاً پاکسازی گردد
4- در زمان بتن ریزی استفاده از دستگاه ویبره الزامی است، پیمانکاران موظف هستند قبل از آغاز بتن ریزی از سلامت دستگاه ویبره خود اطمینان حاصل نمایند .
5 . برای آنکه آجرهای قالبندی فونداسیون آب شیرآبه بتن را جذب نکند استفاده از پوشش پلاستیکی (کاور) الزامی است.
6- قبل از اینکه بتن ریزی آغاز شود برای اینکه آب بتن سریعا توسط بستر خارج نشود لازم است بستر بتنریزی مرطوب شود، البته باید مراقب بود تا آب در کف پی جمع نشود و فقط رطوبت وجود داشته باشد.


مراحل پی سازی
گاهی پس از پی کنی به طبقه ای از زمین محکم و سفت می رسند و پی سازی را شروع می کنند ولی پس از چندی ساختمان ترک بر می دارد . علت آن این است که زمین سفتی که به آن رسیده اند از طبقهُ نازکی بوده است و متوجه آن نشده اند ولی برای اطمینان در جاهای مختلف زمین می زنند تا از طبقات مختلف زمین آگاهی پیدا کنند و بعد شفته ریزی را شروع می کنند این عمل را در ساختمان گمانه زنی (سنداژ) می گویند .
۱) آزمایش زمین از لحاظ مقاومت
۲) پی کنی
۳) پی سازی
پی وسیله ای است که بار و فشار وارد از نقاط مختلف ساختمان و همچنین بارهای اضافی را به زمین منتقل می کند .
● طبقه بندی زمین چند نوع است
▪ زمین هایی که با خاک ریزی دستی پر شده است : این نوع زمین ها که عمق بیشتری دارند و با خاکهای دستی محل گودال ها را پر کرده اند اگر سالهای متمادی هم بگذرد باز نمی توان جای زمین طبیعی را بگیرد و این نوع زمین برای ساختمان مناسب نیست و باید پی کنی در آنها به طریقی انجام گیرد که پی ها به زمین طبیعی یا زمین سفت برسد .
▪ زمینهای ماسه ای : زمینهای ماسه ای بیشتر در کنار دریا وجود دارد . اگر زمین از ماسه خشک تشکیل شده باشد ، تا یک طبقه ساختمان را تحمل می کند و ۱.۵ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می توان فشار وارد آورد . ولی در صورتی که ماسه آبدار باشد قابل ساختمان نیست ، چون ماسه آبدار حالت لغزندگی دارد و قادر نیست که بار وارد را تحمل کند بنابراین ماسه از زیر پی می لغزد و جای خالی خود را به پی می دهد و پایه را خراب می کند .
▪ زمینهای دجی : زمین دجی زمینی است که از شنهای درشت و ریز و خاک به هم فشرده تشکیل شده است و به رنگهای مختلف دیده می شود :دج زرد ، دج سیاه ، دج سرخ ، این نوع زمین ها برای ساختمان مرغوب و مناسب است .
▪ زمینهای رسی : اگر رس خشک و بی آب و فشرده باشد ، برای ساختمان زمین خوبی محسوب می شود ، و تحمل فشار لازم را دارد . ولی اگر رس آبدار و مرطوب باشد قابل استفاده نیست و تحمل فشار ندارد ، خصوصاً اگر ساختمان در زمین شیب دار روی رس آبدار ساخته شود فوری نشست می کند و جاهای مختلف آن ترک بر می دارد و خراب می شود . و اگر ساختمان در زمین آبدار با سطح افقی ساخته شود به علت وجود آب فشار را به همه نقاط اطراف خود منتقل می کند و دیوارهای کم ضخامت آن ترک بر می دارد.
▪ زمینهای سنگی : زمینهای سنگی بیشتر در دامنه کوهها وجود دارد و از تخته سنگها ی بزرگ تشکیل شده و برای ساختمان بسیار مناسب است .
▪ زمینهای مخلوط : این نوع زمینها از سنگ درشت و شن و خاک رس تشکیل شده اگر این مواد کاملا به هم فشرده باشند برای ساختمان بسیار مناسب است و اگر به هم فشرده نباشد و باید از ایجاد ساختمان به روی این نوع زمینها احتراز کرد .
▪ زمینهای بی فایده : زمینهای بی فایده مانند باتلاق ها و زمینهای جنگل که از خاک و برگ درختان تشکیل شده است . در این نوع زمین ها باید زمین آنقدر کنده شود تا به زمین سفت و طبیعی برسد .
● آزمایش زمین
گاهی پس از پی کنی به طبقه ای از زمین محکم و سفت می رسند و پی سازی را شروع می کنند ولی پس از چندی ساختمان ترک بر می دارد . علت آن این است که زمین سفتی که به آن رسیده اند از طبقهُ نازکی بوده است و متوجه آن نشده اند ولی برای اطمینان در جاهای مختلف زمین می زنند تا از طبقات مختلف زمین آگاهی پیدا کنند و بعد شفته ریزی را شروع می کنند این عمل را در ساختمان گمانه زنی (سنداژ) می گویند .
● امتحان مقاومت زمین
یک صفحه بتنی ۲۰*۲۰*۲۰ یا ۲۰*۵۰*۵۰ از بتن آرمه گرفته و روی آن به وسیلهُ گذاشتن تیرآهنها فشار وارد می آورند . وزن آهنها مشخص و سطح صفحه بتن هم مشخص است فقط یک خط کش به صفحه بتنی وصل می کنند و به وسیله میلیمترهای روی آن میزان فرورفتگی زمین را از سطح آزاد مشخص و اندازه گیری می کنند ولی اگر بخواهند ساختمانهای بسیار بزرگ بسازند باید زمین را بهتر آزمایش کنند . برای ای منظور با دستگاه فشار سنج زمین را اندازه گیری می کنند و آزمایش فوق برای ساختمانهای معمولی در کارگاه است .
پس از عملیات فوق پی کنی را آغاز میکنند و پس از پی کنی شفته ریزی شروع می شود .
توجه شود این عمل همان آزمایش بارگذاری صفحه است که در درس مهندسی پی جزء آزمایش های محلی و مهم محسوب میشود البته از آنجا که انجام عملیات مکانیک خاک برای ساختمانهای معمولی صرفه اقتصادی ندارد ، انجام این آزمایش در سازمانهای و اداره های دولتی و یا ساختمانهای بلند انجام می شود .
● افقی کردن پی ها (تراز کردن)
برای تراز کردن کف پی ساختمانها از تراز های آبی استفاده می کنند در دیوارهای طویل چون کار شمشه و تراز کردن وقت بیشتری لازم دارد ، برای صرفه جویی در وقت از سه T می توان استفاده کرد بدین معنی که T اول را با T دوم تراز می کنند و T سوم را در مسافت مسیر به طوری که سه T در یک ردیف قرار بگیرد قرار می دهند از روی T اول و دوم که با هم برابر هستند T سوم را میزان و برابر می کنند و پس از آنکه T سوم برابر شد T اول را بر می دارند و به فاصله بیشتری بعد از T سوم قرار می دهند ، دوباره T دوم و سوم را با T چهارم که همان T اول می باشد برابر می کنند و دنباله این ترازها را تا خاتمه محل کار ادامه می دهند .
البته این طریق تراز کردن بیشتر در جاده سازی و زمین های پهناور به کار می رود .
● شفته ریزی
کف پی ها باید کاملا افقی و زاویهُ کف پی نسبت به دیوار پی باید ۹۰ درجه باشد . اول کف پی را باید آب پاشید ، تا مرطوب شود و واسطهای بین زمین و شفته وجود نداشته باشد ، و سپس شفته را داخل آن ریخت .
شفته عبارت است از خاک و شن و آهک که به نسبت ۲۰۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم گرد آهک را در متر مکعب خاک مخلوط می کنند و گاهی هم در محلهایی که احتیاج باشد پاره سنگ به آن می افزایند . شفته را در پی می ریزند و پس از اینکه ارتفاع شفته به ۳۰ سانتیمتر رسید آن را در یک سطح افقی هموار می کنند و یک روز آن را به حالت خود می گذارند تا دو شود یعنی آب آن یا در زمین فرو رود و یا تبخیر گردد .
پس از اینکه شفته دو نم شد آن را با وزنهُ سنگینی می کوبند که به آن تخماق میگویند و پس از اینکه خوب کوبیده شد دوباره شفته را به ارتفاع ۳۰ سانتیمتر شروع می کنند و عمل اول را انجام می دهند. تکرار این عمل تا پر شدن پی ادامه دارد .
در ساختمان ها که معمولاً در گود یا پی کنی عمل تراز کردن انجام میگیرد محل کار در پی که پیچ و خم زیادی دارد و تراز کردن با شمشه و تراز مشکل می باشد از تراز شلنگی استفاده می کنند . بدین ترتیب یک شلنگ چندین متری را پر از آب می کنند به طوری که هیچ گونه حباب هوایی در آن نباشد و آن را در پی محل هایی که باید تراز گردد به گردش در می آورند و نقاط معین شده را با هم تراز می کنند . آب چون در لوله هایی که به هم ارتباط دارند در یک سطح می ماند بنابراین چون شلنگ پر از آب می باشد در هر کجا که شلنگ را به حرکت در آورند آب دو لوله استوانه ای در یک سطح می باشد بنابراین دو نقطه مزبور با هم تراز می باشند بشرط آنکه مواظبت کنیم که شلنگ در وسط بهم گره خوردگی یا پیچش پیدا نکرده باشد تا باعث قطع ارتباط سیال شود که دیگر نمی توان در تراز بودن آنها مطمئن بود .
تراز کردن گاهی بوسیله دوربین نقشه بر داری (نیو) انجام می گیرد یعنی محلی را در ساختمان تعیین نموده دوربین را در محل تعیین شده نصب می کنند و با میر ( تخته های اندازه گیری ارتفاع در نقشه برداری ) یا ژالون ( چوب های نیزه ای یا آهنی که هر ۵۰ سانتیمتر آنرا به رنگهای سفید و قرمز رنگ کرده اند که از پشت دوربین بخوبی دیده بشود ) اندازه گرفته و تراز یابی می کنند . تراز کردن با دوربین بهترین نوع تراز یابی می باشد .
در زمین هایی مانند زمین های شهر کرمان از آنجایی که از زمانهای قبل قنواتی وجود داشته و بتدریج آب آنها خشک شده در زیر زمین وجود داشته و بعد از مدتی بدون رعایت مسائل زیر سازی درون آنها خاک ریخته اند و برای شهر سازی و خیابان کشی که سطح خیابان ها را بالا می آورده اند و به ظاهر در سطح زمین و حتی در عمق های ۳ تا ۴ متری اثری از آنها نیست اگر سازه ای روی این زمین بنا شود پس از مدتی و بسته به عمق قنات و شرایط جوی مثلاً بعد از آمدن یک باران سازه نشست می کند و در بسیاری از مواقع حتی تا ۱۰۰ درصد خسارت می بیند و دیگر قابل استفاده نیست اگر در چنین ساختمان هایی از شفته آهک استفاده شود باعث تثبیت خاک می شود و بروز نشست در ساختمان جلوگیری می کند .
● پی سازی
بعد از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید را باید با مصالح مناسب بسازند تا به سطح زمین رسیده و قابل قبول برای هر گونه بنا باشد مصالحی که در پی بکار میرود باید قابلیت تحمل فشار مصالح بعدی را داشته باشد و ضمناً چسبندگی مصالح نسبت به یکدیگر به اندازه ای باشد که بتوانند در مقابل بارهای بعدی تحمل کند و فشار را یکنواخت به تمام پی ها انتقال دهد چون هرچه ساختمان بزرگتر باشد فشارهای وارده زیادتر بوده و مصالحی که در پی بکار می رود باید متناسب با مصالح بعدی باشد .
پی سازی را با چند نوع مصالح انجام می دهند مصالحی که در پی بکار می رود عبارتند از شفته آهکی ، پی سازی با سنگ ، پی سازی با بتن ، پی سازی با بتن مسلح .
● پی سازی با سنگ
پس از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید پی سازی با سنگ باید از دیوارهایی که روی آن بنا میگردد وسیع تر بوده و از هر طرف دیوار حداقل ۱۵ سانتیمتر گسترش داشته باشد یعنی از دو طرف دیوار ۳۰ سانتیمتر پهن تر می باشد که دیواری را رد وسط آن بنا می کنند ، پی سازی با سنگ با دو نوع ملات انجام می شود چنانچه بار و فشار بعدی زیاد نباشد ملات سنگها را از ملات گل و آهک چنانچه فشار و بار زیاد باشد ملات سنگ را از ملات ماسه و سیمان استفاده می کنند اول کف پی را ملات ریزی نموده و سنگها را پهلوی یکدیگر قرار میدهند و لابِلای سنگ را با ملات ماسه و سیمان پر میکنند (غوطه ای) به طوری که هیچ منفذ و سوراخی در داخل پی وجود نداشته باشد و عمل پهن کردن ملات و سنگ چینی تا خاتمه دیوار سازی ادامه پیدا می کند .
● پی سازی با بتن
پس از اینکه کار پی کنی به پایان رسید کف پی را به اندازه تقریبی ۱۰ سانتیمتر بتن کم سیمان بنام بتن مِگر می ریزند که سطح خاک و بتن اصلی را از هم جدا کند روی بتن مگر قالب بندی داخل پی را با تخته انجام میدهند همانطور که در بالا گفته شد عمل قالب بندی وسیع تر از سطح زیر دیوار نقشه انجام میگیرد تمام قالب ها که آماده شد بتن ساخته شده را داخل قالب نموده و خوب می کوبند و یا با ویبراتور به آن لرزش وارد آورده تا خلل و فرج آن پر شود و چنانچه بتن مسلح باشد ، داخل قالب را با میله های گرد آرماتور بندی و بعد از آهن بندی داخل قالب را با بتن پر میکنند .
بتن ریزی در پی و آرماتور داخل آن به نسبت وسعت پی برای ساختمان های بزرگ قابلیت تحمل فشار هر گونه را میتواند داشته باشد و بصورت کلافی بهم پیوسته فشار ساختمان را به تمام نقاط زمین منتقل می کند و از شکست و ترک های احتمالی جلو گیری بعمل می آورد .
● پی سازی و پی کنی با هم
در بعضی مواقع ممکن است زمین سست بوده و پی کنی بطور یکدفعه نتواند انجام پذیرد و اگر بخواهیم داخل تمام پی ها را قالب بندی کنیم مقرون به صرفه نباشد در این موقع قسمتی از پی را کنده و با تخته و چوب قالب بندی نموده شفته ریزی می کنیم پس از اینکه شفته کمی خود را گرفت یعنی آب آن تبخیر و یا در زمین فرو رفت و دونم شد پی کنی قسمت بعدی را شروع نموده و با همان تخته ها ، قالب بندی می کنیم بطوریکه شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته بعد خودگیری خود را انجام داده و بچسبد این نوع پی سازی معمولاً در زمین های نرم و باتلاقی ، خاک دستی و ماسه آبدار عمل میگردد .
● پی کنی در زمین های سست
در زمین های سست و خاک دستی اگر بخواهیم ساختمانی بنا کنیم باید اول محل پی ها را به زمین سفت رسانیده و پس از اطمینان کامل ساختمان را بنا نماییم زیرا ساختمان که روی این زمین ها مطابق معمول و یا در زمین سست بنا گردد . پس از چندی یا در همان موقع ساخته شدن باعث ترک ها و خرابی ساختمان میگردد . بنابراین شفته ریزی از روی زمین سفت باید انجام گیرد و برای اینکار بشرح زیر عمل می نمائیم :
▪ پی کنی در زمین های خاک دستی و سست
پس از پیاده کردن اصل نقشه روی زمین محل پی های اصلی و یا در تقاطع پی ها که فشار پایه ها روی آن می باشد چاه هائی حفر میشود ، عمق این چاهها به قدری می باشد تا به زمین سفت و سخت برسد بعداً محل چاه ها را با شفته آهکی پر کرده و پس از پر کردن چاه ها و خودگیری شفته ، پی ها را به طریقه معمول روی شفته چاه ها شفته ریزی میکنند ، شفته ها به صورت کلافی می باشند که زیر آنها را تعدادی از ستون های شفته ای نگهداری میکند و از فرو ریختن آن جلوگیری می نمایند البته باید سعی کرد که فاصله ستون های شفته ای نباید بیش از سه متر طول باشد .
خاصیت چاه ها بدین طریق می باشد که شفته پس از خودگیری مانند ستونهایی است که زیر زمین بنا شده است و شفته روی آن مانند کلافی پایه را به یکدیگر متصل می کنند برای مقاومت بیشتر در ساختمان پس از اینکه آجر کاری پایه ها را شروع نمودیم ما بین پایه ها را مطابق شکل با قوسهایی به یکدیگر متصل میکنند تا پایه ها عمل فشار به اطراف خود را خنثی نموده و فشار خود را در محل اصلی خود یعنی در محلی که شفته ریزی آن به زمین بِکر رسیده متصل میکند .
گاهی اتفاق می افتد که در ساختمان در محل بنای یکی از پایه ها چاه های قدیمی وجود دارد و بقیه زمین سخت بوده و مقاومت به حد کافی برای ساختن ساختمان روی آنرا دارد برای اینکه براحتی بتوان پایه را در محل خود ساخت و محل آن را تغییر نداد چاه را پس از لای روبی (پاک کردن ) با شفته آهک پر مینماییم موقعیکه شفته خودگیری خود را انجام داد روی آنرا یک قوس آجری ساخته و در محل انتهای کمان پایه را بنا میکنیم که فشار دیوار با اطراف چاه منتقل گردد .
در بعضی مواقع چاه کنی در این گونه زمین ها خطرناک می باشد . زیرا زمین ریزش دارد و به کارگر صدمه وارد میاورد و در موقع کار ممکن است او را خفه کند برای جلوگیری از ریزش زمین باید از پلاکهای بتنی یا سفالی که در اصطلاح به آنها گَوَل (در شهرستانها گوم و غیره ) مینامند استفاده شود گَوَل های بتنی یک تکه و دو تکه ای و گول های سفالی یک تکه میباشد . گول های بتنی را بوسیله قالب می سازند و گول های سفالی بوسیله دست و گل رس ساخته شده و در کوره های آجری آن را می پزند تا بشکل سفالی در آید از این گول ها در قنات ها نیز استفاده میشود .
ـ طریقه عمل
مقداری از زمین که بصورت چاه کنده شده گول را بشکل استوانه ای ساخته میباشد داخل محل کنده شده نصب و عمل کندن را ادامه میدهند در این موقع دو حالت وجود دارد یا اینکه گول اولی که زیر آن در اثر کندن خالی شده براحتی پایین رفته گول دوم را نصب میکنیم یا اینکه گول اول در محل خود با فشار خاک که به اطراف آن آمده تنگ می افتد و نمی تواند محل خود را تغییر و یا پایین تر برود در این موقع از گول های دو تکه ای استفاده مینماییم نیمی را در محل خود نصب و جای آنرا محکم نموده و نصفه دوم را پس از کندن محل آن نصب می نماییم و عمل پی کنی را بدین طریق ادامه میدهیم .
پی کنی در زمین های سست مانند خندق هائی که خاک دستی در آنها ریخته شده است و مرور زمان هم اثری برای محکم شدن آن ندارد و یا زمین های باتلاقی و غیره ضروری می باشد .
زمین هائی که قسمت خاک ریزی شده در آنها به ارتفاع کم می باشد و یا باتلاقی بودن آن به عمق زیادی نرسد میتوان در این قبیل زمین ها پی کنی عمقی انجام داد و برای جلوگیری از ریزش خاک آنرا با تخته و چوب قالب بندی نموده تا به زمین سخت برسد .
البته قالب بندی در اینگونه زمین ها خالی از اشکال نمی باشد باید با منتهای دقت انجام گیرد پس از انجام کار قالب بندی شفته ریزی شروع میشود و چون تخته های قالب در طول قرار دارد میتوان پس از شفته ریزی تخته دوم را شروع کرد به همین منوال تمام پی ها را میتوان شفته ریزی کرد بدون اینکه تکه ای و یا تخته ای از قالب زیر شفته بماند .


آرماتور بندی و نصب صفحه ستونها
آرماتوربندی کاری تخصصی میباشد و دقت و نظارت جدی بر آن الزامی است. در برخی شرایط تمام مقاومت پی را آرماتورها تامین می کنند. مهندسین ناظر موظف هستند قبل از اجرای بتن ریزی از آرماتوربندی فونداسیون بازدید به عمل آورده و تا پایان بتن ریزی نظارت مستمر و مستقیم داشته باشند. ذکر چند مطلب در خصوص آشنایی با نکات اجرایی آرماتوربندی الزامی است :
1- به هیچ عنوان از آرماتورهای زنگ زده و یا آغشته به روغن نباید استفاده شود در صورت آلودگی آرماتورها به روغن یا زنگ زدگی آنها، باید قبل از اجرای آرماتوربندی به پاکسازی آنها اقدام و بعد از تایید دستگاه نظارت به بتن ریزی اقدام گردد.
بیاموزیم: آرماتورها دو دسته طولی (آرماتورهای اصلی) و عرضی (خاموت) هستند. خاموتها وظیفه نگهداری آرماتورهای طولی و جلوگیری از کمانش آنها در هنگام فشارهای زیاد و چند کاربرد بسیار مهم دیگر دارند. لذا اهمیت رعایت ضوابط خاموت گذاری کمتر از آرماتورهای اصلی نیست.
2- فاصله خاموتها از یکدیگر باید حداکثر 20 سانتی متر باشند و دستگاه نظارت موظف است که در صورت عدم رعایت از سوی پیمانکار از اجرای بتن ریزی جلوگیری نماید.
شکل: فاصله خاموتها از هم 20 سانتی متر است و مشاهده می کنید که نحوه اندازه گیری آن به راحتی قابل اندازه گیری است.
6- تمام میلگردها باید به صورت سرد و تا حد امکان با دستگاههای مکانیکی خم شوند از خم کردن آرماتورها و بولتهای صفحه های ستون به کمک حرارت ( هوابرش ) جدا خودداری شود.
کل: نحوه صحیح خم کردن آرماتورها به صورت سرد و در دمای معمولی.
7- توجه داشته باشید که آرماتوربندی را که توسط مهندس ناظر تایید شده است نباید قبل از بتن ریزی تغییر داد (خصوصا از خارج کردن میلگردها جدا خودداری نمایید و در صورت مشاهده سریعا به مهندس ناظر گزارش دهید.)
8- فاصله بین میلگردها تا سطح قالب بندی حداقل باید 5/2 سانتی متر باشد تا پوشش بتنی روی میلگردها دارای ضخامت مناسبی باشد و علاوه بر ایجاد پیوستگی بین بتن و میلگرد، محافظت میلگردها در برابر خوردگی و زنگ زدگی انجام شود.
مهم: رعایت نکردن فاصله بین میلگردها و جداره قالب باعث از بین رفتن سریع پی می شود. مهم: فاصله مناسب بین میلگرد و دیواره قالب باعث استحکام و بالارفتن عمر پی و در نتیجه سازه و بالا رفتن مقاومت در برابر زلزله خواهد شد.
3- خاموتها باید مطابق بوسیله سیم آرماتوربندی به تمام میلگردهای طولی مهار شوند این امر الزامی است و میبایست توسط پیمانکار رعایت گردد و در صورت عدم توجه دستگاه نظارت موظف است از ادامه کار پیمانکار تا رفع نواقص فوق جلوگیری نماید.
4- تمام میلگردها باید توسط قیچی مخصوص بریده شود و جدا از بریدن میلگردها به کمک دستگاه هوا برش خودداری شود . توجه داشته باشید که حرارت موجب افت کیفیت میلگردها میگردد.
5- از خم کردن آرماتور در دمای پایین تر از 5 درجه سانتیگراد خودداری شود و از باز و بسته کردن خمها به منظور شکل دادن مجدد میلگردها جدا خودداری شود در صورت مشاهده چنین مواردی باید به مهندس ناظر اعلام گردد تا مطابق ضوابط اقدام شود .


نحوه عملیات گود برداری
oبعد از پیاده کردن نقشه و کنترل آن در صورت لزوم اقدام به گود برداری مینمایند . گود برداری برای آن قسمت از ساختمان انجام میشود که در طبقات پایین تر از کف طبیعی زمین ساخته می شوند همانند موتور خانه ها , انبارها , پارکینگ ها و ... .در موقع گود برداری چنانچه محل گود برداری بزرگ نباشد از وسایل معمولی مانند بیل و کلنگ و چرخ دستی استفاده میشود . برای این کار تا عمق معینی که پرتاب خاک با بیل به بیرون امکان پذیر است ( معمولا تا عمق 2 متری ) عمل گود برداری را انجام میدهند و برای ادامه کار پله ای ایجاد نموده و سپس خاک حاصله را از عمق پایین تر از پله را روی پله ایجاد شده ریخته و سپس از روی پله دوباره به خارج منتقل میکنند .برای گود برداری های بزرگتر استفاده از بیل و کلنگ مقرون به صرفه نبوده و بهتر است از وسایل مکانیکی نظیر لودر استفاده شود . در اینگونه موارد برای خارج کردن خاک از محل گود برداری و حمل آن به خارج از کارگاه از سطح شیبدار استفاده می کنند . به این صورت که در ضمن گود برداری سطح شیب داری در کنار گود برای عبور کامیون و غیره ایجاد می شود که بعد از اتمام کار این قسمت توسط کارگر برداشته میشود .
oحال ممکن است این سوال پیش آید که گود برداری را تا چه عمقی ادامه دهیم ؟ پاسخ این سوال را به این صورت میدهم که ظاهرا حداکثر عمق مورد نیاز برای گود برداری تا روی پی می باشد بعلاوه چند سانتیمتر بیشتر برای فرش کف و عبور لوله ها ( در حدود 20 سانتیمتر که 6 سانتیمتر برای فرش کف و 14 سانتیمتر برای عبور لوله ها می باشد ) . در این صورت لازم است محل پی های نقطه ای یا پی های نواری و شناژ ها را با دست خاک برداری نمود . ولی بهتر است که گود برداری را تا زیر سطح پی ها ادامه بدهیم زیرا در این صورت برای قالب بندی پی ها آزادی عمل بیشتری داریم . در نتیجه پی های ما تمیزتر و درست تر خواهد بود و همچنین می توانیم خاک حاصل از چاه کنی و همچنین نخاله های ساختمانی را در فضای ایجاد شده بین پی ها بریزیم که این مطلب از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه می باشد زیرا که معمولا در موقع گود برداری مار با ماشین صورت میگیرد که برای خارج نمودن نخاله ها و خاک حاصل از چاه فاضل آب از محیط کارگاه لازم است که از وسایل دستی استفاده نماییم که این امر مستلزم هزینه بیشتری نسبت به کار با ماشین میباشد . البته در مورد پی های نواری این کار عملی نیست . زیرا معمولا پی سازی در پی های نواری با شفته آهک میباشد که بدو.ن قالب بندی بوده و شفته در محل پی های حفره شده ریخته میشود در این صورت ناچار هستیم در ساختمان های که با پی نواری ساخته میشود اگر به گود برداری نیاز داشتیم گود برداری را تا روی پی ادامه دهیم
oبرای جلوگیری از ریزش دیواره های محل گود برداری به داخل گود , معمولا دیواره های اطراف باید دارای شیب ملایم باشند . یعنی با خط قایم زاویه ای بسازند . اندازه این زاویه بستگی به نوع خاک محل گود برداری دارد . هر اندازه خاک محل سست تر و ریز شی تر باشد این زاویه بزرگتر میشود . البته ذکر این نکته لازم است که چون فاصله بین دیوار محل گود برداری و دیوار ساختمان میبایستی با مصالح ساختمانی از قبیل شفته و بتن مگر یا غیره پر شود که این خود مستلزم هزینه می باشد . پس نتیجه میگیریم که هر چقدر این زاویه کوچکتر باشد از لحاظ اقتصادی هزینه کمتری متحمل میشویم .
oچون ایجاد شیب مورد لزوم موجب کار اضافی برای حمل بیشتر به خارج و انتقال مجدد آن بعد از ساختن دیوار مورد لزوم به پشت دیوار است لذا برای جلوگیری از پرداخت هزینه بیشتر و عدم انجام کار اضافی در موقع گود برداری در زمینهای سست بعضی وقتها در صورت امکان اقدام به ایجاد دیوارهای مانع مینمایند که این نوع دیوارها دارای انواع مختلفی می باشد .
oدیوار های مانع از قبیل 1-دیوارهای مانع چوبی 2-دیوارهای مانع فلزی
oچنانچه در موقع گود برداری در زمین های که آب های زیر زمینی در سطوح بالا قرار دارد در محل گود برداری آب جمع شود بهتر است که حفره کوچکی در وسط گود حفر نموده و آب های حاصله را به این قسمت هدایت کنیم و سپس آب های جمع شده را با توجه به سرعت جمع شدن با بهترین وسیله به بیرون منتقل کنیم .
oبهترین وسیله با توجه به نوع پروژه سطل یا پمپ




پی سازی
پی سازی چند مرحله دارد :
1. آزمایش زمین از لحاظ مقاومت
2. پی کنی
3. پی سازی
پی وسیله ای است که بار و فشار وارد از نقاط مختلف ساختمان و همچنین بارهای اضافی را به زمین منتقل می کند .


آزمایش زمین :
طبقه بندی زمین چند نوع است :
زمین هایی که با خاک ریزی دستی پر شده است :
این نوع زمین ها که عمق بیشتری دارند و با خاکهای دستی محل گودال ها را پر کرده اند اگر سالهای متمادی هم بگذرد باز نمی توان جای زمین طبیعی را بگیرد و این نوع زمین برای ساختمان مناسب نیست و باید پی کنی در آنها به طریقی انجام گیرد که پی ها به زمین طبیعی یا زمین سفت برسد .
زمینهای ماسه ای :
زمینهای ماسه ای بیشتر در کنار دریا وجود دارد . اگر زمین از ماسه خشک تشکیل شده باشد ، تا یک طبقه ساختمان را تحمل می کند و 1.5 کیلوگرم بر سانتیمتر مربع می توان فشار وارد آورد . ولی در صورتی که ماسه آبدار باشد قابل ساختمان نیست ، چون ماسه آبدار حالت لغزندگی دارد و قادر نیست که بار وارد را تحمل کند بنابراین ماسه از زیر پی می لغزد و جای خالی خود را به پی می دهد و پایه را خراب می کند .
زمینهای دجی :
زمین دجی زمینی است که از شنهای درشت و ریز و خاک به هم فشرده تشکیل شده است و به رنگهای مختلف دیده می شود :دج زرد ، دج سیاه ، دج سرخ ، این نوع زمین ها برای ساختمان مرغوب و مناسب است .


زمینهای رسی :
اگر رس خشک و بی آب و فشرده باشد ، برای ساختمان زمین خوبی محسوب می شود ، و تحمل فشار لازم را دارد . ولی اگر رس آبدار و مرطوب باشد قابل استفاده نیست و تحمل فشار ندارد ، خصوصاً اگر ساختمان در زمین شیب دار روی رس آبدار ساخته شود فوری نشست می کند و جاهای مختلف آن ترک بر می دارد و خراب می شود . و اگر ساختمان در زمین آبدار با سطح افقی ساخته شود به علت وجود آب فشار را به همه نقاط اطراف خود منتقل می کند و دیوارهای کم ضخامت آن ترک بر می دارد .


زمینهای سنگی :
زمینهای سنگی بیشتر در دامنه کوهها وجود دارد و از تخته سنگها ی بزرگ تشکیل شده و برای ساختمان بسیار مناسب است .


زمینهای مخلوط :
این نوع زمینها از سنگ درشت و شن و خاک رس تشکیل شده اگر این مواد کاملا به هم فشرده باشند برای ساختمان بسیار مناسب است و اگر به هم فشرده نباشد و باید از ایجاد ساختمان به روی این نوع زمینها احتراز کرد .


زمینهای بی فایده :
زمینهای بی فایده مانند باتلاق ها و زمینهای جنگل که از خاک و برگ درختان تشکیل شده است . در این نوع زمین ها باید زمین آنقدر کنده شود تا به زمین سفت و طبیعی برسد .
آزمایش زمین :
گاهی پس از پی کنی به طبقه ای از زمین محکم و سفت می رسند و پی سازی را شروع می کنند ولی پس از چندی ساختمان ترک بر می دارد . علت آن این است که زمین سفتی که به آن رسیده اند از طبقهُ نازکی بوده است و متوجه آن نشده اند ولی برای اطمینان در جاهای مختلف زمین می زنند تا از طبقات مختلف زمین آگاهی پیدا کنند و بعد شفته ریزی را شروع می کنند این عمل را در ساختمان گمانه زنی (سنداژ) می گویند .


امتحان مقاومت زمین :
یک صفحه بتنی 20*20*20 یا 20*50*50 از بتن آرمه گرفته و روی آن به وسیلهُ گذاشتن تیرآهنها فشار وارد می آورند . وزن آهنها مشخص و سطح صفحه بتن هم مشخص است فقط یک خط کش به صفحه بتنی وصل می کنند و به وسیله میلیمترهای روی آن میزان فرورفتگی زمین را از سطح آزاد مشخص و اندازه گیری می کنند ولی اگر بخواهند ساختمانهای بسیار بزرگ بسازند باید زمین را بهتر آزمایش کنند . برای ای منظور با دستگاه فشار سنج زمین را اندازه گیری می کنند و آزمایش فوق برای ساختمانهای معمولی در کارگاه است .
پس از عملیات فوق پی کنی را آغاز میکنند و پس از پی کنی شفته ریزی شروع می شود .
توجه شود این عمل همان آزمایش بارگذاری صفحه است که در درس مهندسی پی جزء آزمایش های محلی و مهم محسوب میشود البته از آنجا که انجام عملیات مکانیک خاک برای ساختمانهای معمولی صرفه اقتصادی ندارد ، انجام این آزمایش در سازمانهای و اداره های دولتی و یا ساختمانهای بلند انجام می شود .


افقی کردن پی ها (تراز کردن) :
برای تراز کردن کف پی ساختمانها از تراز های آبی استفاده می کنند در دیوارهای طویل چون کار شمشه و تراز کردن وقت بیشتری لازم دارد ، برای صرفه جویی در وقت از سه T می توان استفاده کرد بدین معنی که T اول را با T دوم تراز می کنند و T سوم را در مسافت مسیر به طوری که سه T در یک ردیف قرار بگیرد قرار می دهند از روی T اول و دوم که با هم برابر هستند T سوم را میزان و برابر می کنند و پس از آنکه T سوم برابر شد T اول را بر می دارند و به فاصله بیشتری بعد از T سوم قرار می دهند ، دوباره T دوم و سوم را با T چهارم که همان T اول می باشد برابر می کنند و دنباله این ترازها را تا خاتمه محل کار ادامه می دهند .
البته این طریق تراز کردن بیشتر در جاده سازی و زمین های پهناور به کار می رود .


شفته ریزی :
کف پی ها باید کاملا افقی و زاویهُ کف پی نسبت به دیوار پی باید 90 درجه باشد . اول کف پی را باید آب پاشید ، تا مرطوب شود و واسطهای بین زمین و شفته وجود نداشته باشد ، و سپس شفته را داخل آن ریخت .
شفته عبارت است از خاک و شن و آهک که به نسبت 200 تا 250 کیلوگرم گرد آهک را در متر مکعب خاک مخلوط می کنند و گاهی هم در محلهایی که احتیاج باشد پاره سنگ به آن می افزایند . شفته را در پی می ریزند و پس از اینکه ارتفاع شفته به 30 سانتیمتر رسید آن را در یک سطح افقی هموار می کنند و یک روز آن را به حالت خود می گذارند تا دو شود یعنی آب آن یا در زمین فرو رود و یا تبخیر گردد .
پس از اینکه شفته دو نم شد آن را با وزنهُ سنگینی می کوبند که به آن تخماق میگویند و پس از اینکه خوب کوبیده شد دوباره شفته را به ارتفاع 30 سانتیمتر شروع می کنند و عمل اول را انجام می دهند . تکرار این عمل تا پر شدن پی ادامه دارد .
در ساختمان ها که معمولاً در گود یا پی کنی عمل تراز کردن انجام میگیرد محل کار در پی که پیچ و خم زیادی دارد و تراز کردن با شمشه و تراز مشکل می باشد از تراز شلنگی استفاده می کنند . بدین ترتیب یک شلنگ چندین متری را پر از آب می کنند به طوری که هیچ گونه حباب هوایی در آن نباشد و آن را در پی محل هایی که باید تراز گردد به گردش در می آورند و نقاط معین شده را با هم تراز می کنند . آب چون در لوله هایی که به هم ارتباط دارند در یک سطح می ماند بنابراین چون شلنگ پر از آب می باشد در هر کجا که شلنگ را به حرکت در آورند آب دو لوله استوانه ای در یک سطح می باشد بنابراین دو نقطه مزبور با هم تراز می باشند بشرط آنکه مواظبت کنیم که شلنگ در وسط بهم گره خوردگی یا پیچش پیدا نکرده باشد تا باعث قطع ارتباط سیال شود که دیگر نمی توان در تراز بودن آنها مطمئن بود .
تراز کردن گاهی بوسیله دوربین نقشه بر داری (نیو) انجام می گیرد یعنی محلی را در ساختمان تعیین نموده دوربین را در محل تعیین شده نصب می کنند و با میر ( تخته های اندازه گیری ارتفاع در نقشه برداری ) یا ژالون ( چوب های نیزه ای یا آهنی که هر 50 سانتیمتر آنرا به رنگهای سفید و قرمز رنگ کرده اند که از پشت دوربین بخوبی دیده بشود ) اندازه گرفته و تراز یابی می کنند . تراز کردن با دوربین بهترین نوع تراز یابی می باشد .
در زمین هایی مانند زمین های شهر کرمان از آنجایی که از زمانهای قبل قنواتی وجود داشته و بتدریج آب آنها خشک شده در زیر زمین وجود داشته و بعد از مدتی بدون رعایت مسائل زیر سازی درون آنها خاک ریخته اند و برای شهر سازی و خیابان کشی که سطح خیابان ها را بالا می آورده اند و به ظاهر در سطح زمین و حتی در عمق های 3 تا 4 متری اثری از آنها نیست اگر سازه ای روی این زمین بنا شود پس از مدتی و بسته به عمق قنات و شرایط جوی مثلاً بعد از آمدن یک باران سازه نشست می کند و در بسیاری از مواقع حتی تا 100 درصد خسارت می بیند و دیگر قابل استفاده نیست اگر در چنین ساختمان هایی از شفته آهک استفاده شود باعث تثبیت خاک می شود و بروز نشست در ساختمان جلوگیری می کند .


پی سازی :
بعد از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید را باید با مصالح مناسب بسازند تا به سطح زمین رسیده و قابل قبول برای هر گونه بنا باشد مصالحی که در پی بکار میرود باید قابلیت تحمل فشار مصالح بعدی را داشته باشد و ضمناً چسبندگی مصالح نسبت به یکدیگر به اندازه ای باشد که بتوانند در مقابل بارهای بعدی تحمل کند و فشار را یکنواخت به تمام پی ها انتقال دهد چون هرچه ساختمان بزرگتر باشد فشارهای وارده زیادتر بوده و مصالحی که در پی بکار می رود باید متناسب با مصالح بعدی باشد .
پی سازی را با چند نوع مصالح انجام می دهند مصالحی که در پی بکار می رود عبارتند از شفته آهکی ، پی سازی با سنگ ، پی سازی با بتن ، پی سازی با بتن مسلح .


پی سازی با سنگ :
پس از اینکه عمل پی کنی به پایان رسید پی سازی با سنگ باید از دیوارهایی که روی آن بنا میگردد وسیع تر بوده و از هر طرف دیوار حداقل 15 سانتیمتر گسترش داشته باشد یعنی از دو طرف دیوار 30 سانتیمتر پهن تر می باشد که دیواری را رد وسط آن بنا می کنند ، پی سازی با سنگ با دو نوع ملات انجام می شود چنانچه بار و فشار بعدی زیاد نباشد ملات سنگها را از ملات گل و آهک چنانچه فشار و بار زیاد باشد ملات سنگ را از ملات ماسه و سیمان استفاده می کنند اول کف پی را ملات ریزی نموده و سنگها را پهلوی یکدیگر قرار میدهند و لابِلای سنگ را با ملات ماسه و سیمان پر میکنند (غوطه ای) به طوری که هیچ منفذ و سوراخی در داخل پی وجود نداشته باشد و عمل پهن کردن ملات و سنگ چینی تا خاتمه دیوار سازی ادامه پیدا می کند .




پی سازی با بتن :
پس از اینکه کار پی کنی به پایان رسید کف پی را به اندازه تقریبی 10 سانتیمتر بتن کم سیمان بنام بتن مِگر می ریزند که سطح خاک و بتن اصلی را از هم جدا کند روی بتن مگر قالب بندی داخل پی را با تخته انجام میدهند همانطور که در بالا گفته شد عمل قالب بندی وسیع تر از سطح زیر دیوار نقشه انجام میگیرد تمام قالب ها که آماده شد بتن ساخته شده را داخل قالب نموده و خوب می کوبند و یا با ویبراتور به آن لرزش وارد آورده تا خلل و فرج آن پر شود و چنانچه بتن مسلح باشد ، داخل قالب را با میله های گرد آرماتور بندی و بعد از آهن بندی داخل قالب را با بتن پر میکنند .
بتن ریزی در پی و آرماتور داخل آن به نسبت وسعت پی برای ساختمان های بزرگ قابلیت تحمل فشار هر گونه را میتواند داشته باشد و بصورت کلافی بهم پیوسته فشار ساختمان را به تمام نقاط زمین منتقل می کند و از شکست و ترک های احتمالی جلو گیری بعمل می آورد .


پی سازی و پی کنی با هم :
در بعضی مواقع ممکن است زمین سست بوده و پی کنی بطور یکدفعه نتواند انجام پذیرد و اگر بخواهیم داخل تمام پی ها را قالب بندی کنیم مقرون به صرفه نباشد در این موقع قسمتی از پی را کنده و با تخته و چوب قالب بندی نموده شفته ریزی می کنیم پس از اینکه شفته کمی خود را گرفت یعنی آب آن تبخیر و یا در زمین فرو رفت و دونم شد پی کنی قسمت بعدی را شروع نموده و با همان تخته ها ، قالب بندی می کنیم بطوریکه شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته اول خشک نشده باشد و بتواند با شفته بعد خودگیری خود را انجام داده و بچسبد این نوع پی سازی معمولاً در زمین های نرم و باتلاقی ، خاک دستی و ماسه آبدار عمل میگردد .


پی کنی در زمین های سست :
در زمین های سست و خاک دستی اگر بخواهیم ساختمانی بنا کنیم باید اول محل پی ها را به زمین سفت رسانیده و پس از اطمینان کامل ساختمان را بنا نماییم زیرا ساختمان که روی این زمین ها مطابق معمول و یا در زمین سست بنا گردد . پس از چندی یا در همان موقع ساخته شدن باعث ترک ها و خرابی ساختمان میگردد . بنابراین شفته ریزی از روی زمین سفت باید انجام گیرد و برای اینکار بشرح زیر عمل می نمائیم :


پی کنی در زمین های خاک دستی و سست :
پس از پیاده کردن اصل نقشه روی زمین محل پی های اصلی و یا در تقاطع پی ها که فشار پایه ها روی آن می باشد چاه هائی حفر میشود ، عمق این چاهها به قدری می باشد تا به زمین سفت و سخت برسد بعداً محل چاه ها را با شفته آهکی پر کرده و پس از پر کردن چاه ها و خودگیری شفته ، پی ها را به طریقه معمول روی شفته چاه ها شفته ریزی میکنند ، شفته ها به صورت کلافی می باشند که زیر آنها را تعدادی از ستون های شفته ای نگهداری میکند و از فرو ریختن آن جلوگیری می نمایند البته باید سعی کرد که فاصله ستون های شفته ای نباید بیش از سه متر طول باشد .
خاصیت چاه ها بدین طریق می باشد که شفته پس از خودگیری مانند ستونهایی است که زیر زمین بنا شده است و شفته روی آن مانند کلافی پایه را به یکدیگر متصل می کنند برای مقاومت بیشتر در ساختمان پس از اینکه آجر کاری پایه ها را شروع نمودیم ما بین پایه ها را مطابق شکل با قوسهایی به یکدیگر متصل میکنند تا پایه ها عمل فشار به اطراف خود را خنثی نموده و فشار خود را در محل اصلی خود یعنی در محلی که شفته ریزی آن به زمین بِکر رسیده متصل میکند .
گاهی اتفاق می افتد که در ساختمان در محل بنای یکی از پایه ها چاه های قدیمی وجود دارد و بقیه زمین سخت بوده و مقاومت به حد کافی برای ساختن ساختمان روی آنرا دارد برای اینکه براحتی بتوان پایه را در محل خود ساخت و محل آن را تغییر نداد چاه را پس از لای روبی (پاک کردن ) با شفته آهک پر مینماییم موقعیکه شفته خودگیری خود را انجام داد روی آنرا یک قوس آجری ساخته و در محل انتهای کمان پایه را بنا میکنیم که فشار دیوار با اطراف چاه منتقل گردد .
در بعضی مواقع چاه کنی در این گونه زمین ها خطرناک می باشد . زیرا زمین ریزش دارد و به کارگر صدمه وارد میاورد و در موقع کار ممکن است او را خفه کند برای جلوگیری از ریزش زمین باید از پلاکهای بتنی یا سفالی که در اصطلاح به آنها گَوَل (در شهرستانها گوم و غیره ) مینامند استفاده شود گَوَل های بتنی یک تکه و دو تکه ای و گول های سفالی یک تکه میباشد . گول های بتنی را بوسیله قالب می سازند و گول های سفالی بوسیله دست و گل رس ساخته شده و در کوره های آجری آن را می پزند تا بشکل سفالی در آید از این گول ها در قنات ها نیز استفاده میشود .


طریقه عمل :
مقداری از زمین که بصورت چاه کنده شده گول را بشکل استوانه ای ساخته میباشد داخل محل کنده شده نصب و عمل کندن را ادامه میدهند در این موقع دو حالت وجود دارد یا اینکه گول اولی که زیر آن در اثر کندن خالی شده براحتی پایین رفته گول دوم را نصب میکنیم یا اینکه گول اول در محل خود با فشار خاک که به اطراف آن آمده تنگ می افتد و نمی تواند محل خود را تغییر و یا پایین تر برود در این موقع از گول های دو تکه ای استفاده مینماییم نیمی را در محل خود نصب و جای آنرا محکم نموده و نصفه دوم را پس از کندن محل آن نصب می نماییم و عمل پی کنی را بدین طریق ادامه میدهیم .
پی کنی در زمین های سست مانند خندق هائی که خاک دستی در آنها ریخته شده است و مرور زمان هم اثری برای محکم شدن آن ندارد و یا زمین های باتلاقی و غیره ضروری می باشد .
زمین هائی که قسمت خاک ریزی شده در آنها به ارتفاع کم می باشد و یا باتلاقی بودن آن به عمق زیادی نرسد میتوان در این قبیل زمین ها پی کنی عمقی انجام داد و برای جلوگیری از ریزش خاک آنرا با تخته و چوب قالب بندی نموده تا به زمین سخت برسد .
البته قالب بندی در اینگونه زمین ها خالی از اشکال نمی باشد باید با منتهای دقت انجام گیرد پس از انجام کار قالب بندی شفته ریزی شروع میشود و چون تخته های قالب در طول قرار دارد میتوان پس از شفته ریزی تخته دوم را شروع کرد به همین منوال تمام پی ها را میتوان شفته ریزی کرد بدون اینکه تکه ای و یا تخته ای از قالب زیر شفته بماند .




مراحل ساخت فنداسیون ساختمان های اسکلت فلزی......
نکات اجرایی زیر سازی پی :
فرض کنید یک پروژه اسکلت فلزی را بخواهیم به اجرا در آوریم ، مراحل اولیه اجرایی شامل ساخت پی مناسب است که در کلیه پروژه ها تقریبا یکسان اجرا می شود ، اما قبل از شرح مختصر مراحل ساخت پی ، باید توجه داشت که ابتدا نقسه فنداسیون را روی زمین پیاده کرد و برای پیاده کردن دقیق آن بایستی جزئیات لازم در نقشه مشخص گردیده باشد. از جمله سازه به شکل یک شیکه متشکل از محورهای عمود بر هم تقسیم شده باشد و موقعیت محورهای مزبور نسبت به محورها یا نقاط مشخصی نظیر محور جاده ، بر زمین بر ساختمان مجاور و غیره تعیین شده باشد.( معمولا محورهای یک امتداد با اعداد 3،2،1و... شماره گذاری می شوند و محورهای امتداد دیگر با حروف C-B-A و ... مشخص می گردند. همچنین باید توجه داشت ستونها و فنداسیونهایی را که وضعیت مشابهی از نظر بار وارد شده دارند ، با علامت یکسان نشان می دهند : ستون را با حرف C و فنداسیون را با حرف F نشان میدهند . ترسیم مقاطع و نوشتن رقوم زیر فنداسیون ، رقوم روی فنداسیون ، ارتفاع قسمت های محتلف پی ، مشخصات بتن مگر ، مشخصات بتن ، نوع و قطر کلی که برای بریدن میلگرد ها مورد نیاز است باید در نقشه مشخص باشد. قبل از پیاده کردن نقشه روی زمین اگر زمین ناهموار بود یا دارای گیاهان و درختان باشد ، باید نقاط مرتفع ناترازی که مورد نظر است برداشته شود و محوطه از کلیه گیاهان و ریشه ها پاک گردد.سپس شمال جغرافیایی نقشه را با جهت شمال جغرافیایی محلی که قرار است پروژه در آن اجرا شود منطبق می کنیم ( به این کار توجیه نقشه می گویند) پس از این کار ، یکی از محورها را (محور طولی یا عرضی ) که موقیعت آن روی نقشه مشخص شده است ، بر روی زمین ، حداقل با دو میخ در ابتدا و انتها ، پیاده می کنیم که به این امتداد محور مبنا گفته می شود ؛ حال سایر محورهای طولی و عرضی را از روی محور مبنا مشخص می کنیم ( بوسیله میخ چوبی یا فلزی روی زمین ) که با دوربین تئودولیت و برای کارهای کوچک با ریسمان کار و متر و گونیا و شاغول اجرا می شود. حال اگر بخواهیم محل فنداسیون را خاکبرداری کنیم به ارتفاع خاکبرداری احتیاج داریم که حتی اگر زمین دارای پستی و بلندی جزئی باشد نقطه ای که بصورت مبنا (B.M) باید در محوطه کارگاه مشخص شود ( این نقطه بوسیله بتن و میلگرد در نقطه ای که دور از آسیب باشد ساخته می شود).
نکات فنی و اجرایی مربوط به خاکبرداری: داشتن اطلاعات اولیه از زمین و نوع خاک از قبیل : مقاومت فشاری نوع خاک بویژه از نظر ریزشی بودن ، وضعیت آب زیر زمینی ، عمق یخبندان و سایر ویژگیهای فیزیکی خاک که با آزمایش از خاک آن محل مشخص می شود ، بسیار ضروری است. در خاکبرداری پی هنگام اجرا زیر زمین ممکن است جداره ریزش کند یا اینکه زیر پی مجاور خالی شود که با وسایل مختلفی باید شمع بندی و حفاظت جداره صورت گیرد ؛ به طوری که مقاومت کافی در برابر بارهای وارده داشته باشد یکی از راه حلهای جلوگیری از ریزش خاک و پی ساختمان مجاور، اجرای جز به جز است که ابتدا محل فنداسیون ستونها اجرا شود و در مرحله بعدی ، پس از حفاری تدریجی ، اجزای دیگر دیوار سازی انجام گیرد.
نکات فنی و اجرایی مربوط به خاکریزی و زیر سازی فنداسیون : چاههای متروکه با شفته مناسب پر می شوند و در صورت برخورد محل با قنات متروکه ، باید از پی مرکب یا پی تخت استفاده کرد یا روی قنات را با دال بتن محافظ پوشاند. از خاکهای نباتی برای خاکریزی نباید استفاده کرد . ضخامت قشرهای خاکریز برای انجام تراکم 15 تا 20 سانتیمتر است . برای انجام تراکم باید مقداری آب به خاک اضافه کنیم و با غلتکهای مناسب آن را متراکم نمایی ، البته خاکریزی و تراکم فقط برای محوطه سازی و کف سازی است و خاکریزی زیر فنداسیون مجاز نمی باشد. در برخی موارد ، برای حفظ زیر بتن مگر ، ناچار به زیر سازی فنداسیون هستیم ، اما ممکن است ضخامت زیر سازی کم باشد ( حدود 30 سانتیمتر ) در این صورت می توان با افزایش ضخامت بتن مگر زیر سازی را انجام داد و در صورت زیاد بودن ارتفاع زیر سازی ، می توان با حفظ اصول فنی لاشه چینی سنگ با ملات ماسه سیمان انجام داد.
بتن مگر چیست؟
بتن با عیار کم سیمان زیر فنداسیون که بتن نظافت نیز نامیده می شود معمولا به ضخامت 10 تا 15 سانتیمتر و از هر طرف 10 تا 15 سانتیمتر بزرگتر از خود فنداسیون ریخته میشود.
قالب بندی فنداسیون چگونه است؟
قالب بندی باید از تخته سالم بدون گره به ضخامت حداقل 5 . 2 سانتیمتر یا ورقه های فلزی صاف یا از قالب آجری (تیغه 11 سانتیمتری آجری یا 22 با اندود ماسه سیمان برای جلوگیری از خروج شیره بتن ) صورت گیرد. لازم به یادآوری است که پی های عادی می توان با قرار دادن ورقه پلاستیکی ( نایلون) در جداره خاکبرداری از آن به عنوان قالب استفاده کرد.


1-3 of 3