Plantas salvatjas comestiblas

Par Jean-Louis ORAZIO


LACHUGA SALVATJA

Lactuca perennis L.(Asteracèas)

Del latin lac, lactis : lach (planta de suc lachenc) e perennis : renadiva

Òc : laituja sauvatja, lo cusson, la chicha, lo cochon, lo lachon, lo lechós, lo pan de lebre, la pòta de lebre, la suceta, l'endrilhon, lo reborsil (que contunha de possar quora la talhan)


Autres còps recercada e presada, comuna dins las pelenas rocalhosas, uèi se fa rara. S'agrada plan sus nòstres sols calquièrs e seques, en plena lum.

florida : mai-julhet

Aquèla renadiva, de cambas quilhadas e ramificadas emet a la copadura dins sa partida superiora un suc blanc lachenc. Sas fuelhas mòlas, prigondament dentadas, de lobes tornats vèrs la basa permeton de la tornar coneisser aisadament .

Las flors totas de lenguetas, blavas o violacèas, rarament blancas, forman dels capituls larges, longament pecolats que se presentan jós forma de corimbe.

Lo fruch es un aquèni de long bec subremontat d'un plumet blanc.

Aima las pelenas caldas e bien expausadas. Aquèla polida planta, a mon vejaire, es la melhora ensalada salvatja, principalament los joines brots. Joinas, en salada o cueitas coma los espinacs, sas fuelhas de gost sucrat, son saborosas. Mas ara la podem pas mai amassar es protegida sul plan regional.





TÀMIER

Tamus communis L. (Dioscoreacèas)

Tamus :Nom latin d'una planta escalanta non determinada.

Òc : lo sageu de la bona dama, lo belon, lo reponchon, la guidassiera (gui, guido significant brot que creis fòrtament)), l'èrba de las femnas tustadas.


Veiquí una galharda renadiva que puja aisadament en s'arrapar a d'autres vegetals emb sas longas tijas volubilas. Es aisada a reconeisser emb sas fruchas rojas, mas attencion las fruchas son plan toxicas e la cima de la planta es comestibla nonmas quand los brots son joines. Per'aquò sul mercat de Sarlat n'en troban enquera e coneissi plan de monde que la minjan tojorn.Florida : març-agost

Qu'es una planta tuberosa negrosa que lo pòrt e las baias la fan sonar dins la tradicion populara « rasim del diable »

Las fuelhas alternas son cordadas, ponchudas e lusentas emb 4 a 5 nervaduras.

Trobarem dels pès mascles emb de las flors dispausadas en grapas alongadas e dels pés femèlas emb de las flors mai cortas e mens nombrosas.

Las fruchas forman dels petits grops de baias rojas, penjentas e toxicas que duran dusc'a la debuta de l'ivèrn.


Creis dins los bòsques clars, los randals e los talhadis.

Los joines brots se minjan coma las asperjas salvatjas cueitas e en vinagreta.

Tota la planta es aspra, caustica, diuretica, vomitiva e purgativa. Sa raiç, autres còps venduda suls mercats, raspada e confida, era utilisada per los ancians contra los tustes e las macaduras. Mas atencion qu'escòi !  






ORNITOGALA PIRENENCA

Ornithogalum pyrenaicum L.(Liliacèas)

Del grèc ornithos : ausel e gala : lach ( literalament lach d'ausel : que vequí un nom plan misteriós !)

Pirenenca:perqué es una planta montanhòla (benlèu un vestigi vegetal.Cal pas oblidar que dins la part nòrd del perigòrd i aviá una nauta montanha uèi usada per lo temps e l'aiga)

Òc : l'aspergeta, l'asperja daus bòscs, l'espargueta.


Quala superba flor !Benleu la conneissetz pas ! Pasmen setz passat mai d'un còp a costat perqué es plan comuna dins nòstre departament mai que mai dins 

lo Nòrd. Abans de la consomar cal far atencion a la pas confondre emb sa toxica cosina mai petita que li sembla, l'ornitogala en ombella .

Florida : mai-julhet

Aquèla planta pro rara e meravilhósa emb bulb qu'a una tija redonda sens fuelhas, fa sovent de 60 a 90cm de naut e persistís l'ivèrn a l'estat sec.

Las fuelhas totas basilarias estreitas e alongadas son sovent dessecadas a la florida.

Las floretas de color verdenca o jaunassa, de 6 tepals longs e radians forman un espic alongat.

Lo fruch se presenta jós forma de capsula de 3 angles marcats de 2 regas.

L'encontrarán sovent en lisièras de bosc, dins los valats, los bòrds de camin fresques o en riba de riús.


Cal nonmas consomar las joinas inflorescenças abans la dubertura de las flors. Se minja coma las asperjas.

Lo bulb s'avera tanben un bon resolutiu (provoca la disparicion dels engorgaments e de las inflamacions dels teissuts)

Ara es de mai en mai cultivada coma ornamentala.



PTEROTÈCA DE NIMES

Crepis sancta (L.) Bornm (Asteracèas)

Del grèc crepis; cauçadura, de segur per allusion à la forma de las fuelhas que fan pensar a dels rampons de cauçadura. Lo nom pterotèca (ptero : ala e teca; lòtja) vèn de l'estructura alada dels aquènis périferiques

Òc: L'engrassa moton,l'engrassa- pòrc, la crepida de Nîmes, l'èrba rossa, lo pé de jau, lo gaug negre.


Aquèla planta adventicia, comuna dins las vinhas, las plantacions de noguièrs e las bosigas, fuguèt descuberta per lo prumièr còp al pè de la torre Magne a Nîmes per lo botanista de Monpelhièr Antoine Gouand. En prumier mediterranèa s'es lèu escampada dins tota la França.


Florida: Genièr- junh


Qu'es una planta mai o mens borruda, de raiç pivotanta emb de las fuelhas en roseta, dentadas o prigondament decopadas.

Las flors de lenguetas rossèlas, presentan dels pials negres sus la fàcia externa o inferiora de las bracteas de l'involucre.

A la particularitat de produire doas menas de granas : de las plumosas a la cima, escampilhadas per lo vent e, de las mai pesugas suls costats que ocupan aital l'espaci pròche.


L'encontrarán tanben suls bòrds dels camins o dins los torals .


La poirem minjar cueita se las fuelhas son tròp borrudas o laidonc en ensalada al gost doç e plasent.

Los animals l'aiman plan tanben.


Comments